Af kawooti

Kikonso

Kiafro-Asia

FamiliaKiafro-Asia Wasemaji~250K HatiKilatini NchiEthiopia Lugha rasmiHapana (Kiamhari ndiyo lugha ya kazi ya shirikisho; Katiba ya Ethiopia ya 1995 inazipa lugha zote utambuzi sawa wa kiserikali) Uhai wa lughasalama ISO 639-3kxc

Konso (Af kawooti, "usemi wa Konso") ni lugha ya Kikushi cha Mashariki ya kusini mwa Ethiopia, inayohusiana kwa karibu na Kioromo (om) na wanachama wengine wa kundi la Konso-Diraytata. Wakonso ni maarufu kwa kilimo cha matuta cha hali ya juu kwenye miteremko ya vilima na minara ya mawe iliyosimamishwa (waka), ambayo UNESCO iliiorodhesha kuwa Eneo la Urithi wa Dunia mwaka 2011. Kiisimu, Konso ina sifa za Kikushi cha Mashariki: mfumo wa toni mbili, vialamisho vya kuangaza (focus), upatanisho wa kiima na kitenzi unaotegemea jinsia, na mfumo tata wa hali za nomino (case). Jamii ya Konso ina utamaduni imara wa masimulizi ya mdomo, ikiwemo mashindano ya vitendawili na aina ya usimulizi wa wasifu binafsi uitwao "Pakawati". Kazi kubwa ya kutafsiri Biblia imefanyika tangu miaka ya 1990.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kikonso

Maji

pishaa

/piʃaː/

Moto

apitta

/apitːa/

Jua

piirtuta

/piːrtuta/

Mwezi

leya

/leja/

Nyota

hikkitta

/hikːitːa/

Mama

aayyaa

/aːjːaː/

Baba

aappaa

/aːpːaː/

Mimi

anti

/anti/

Wewe

atti

/atti/

Jina

maχχa

/maχːa/

Jicho

ilta

/ilta/

Mkono

harka

/harka/

Moyo

sataʔta

/sataʔta/

Upendo

ʄaalaɗiyaa

/ʄaːlaɗijaː/

Mti

ʛoyra

/ʛojra/

Nyumba

tika

/tika/

Mbwa

kuta

/kuta/

Paka

aturraata

/aturːaːta/

Kula

ɗamiyaa

/ɗamijaː/

Kunywa

ikiyaa

/ikijaː/

Moja

takka

/takːa/

Mbili

lakki

/lakːi/

Habari

nakaytaa

/nakajtaː/

Asante

/—/

Nzuri

paʛaari

/paʛaːri/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Afro-Asiatic zinazohusiana

Maana KikonsoKioromoKisidamoKigedeoPracrito ya MaharashtriKitharuKihindi
Maji pishaa /piʃaː/ bishaan /biʃaːn/ waayyo /waːjːo/ woyye /wojːe/ उदग /udaɡa/ पानी /paːniː/ पानी /paːniː/
Moto apitta /apitːa/ ibidda /ibidːa/ giiraa /ɡiːraː/ gira /ɡiɾa/ अग्गि /aɡɡi/ आग /aːɡ/ आग /aːɡ/
Jua piirtuta /piːrtuta/ aduu /aduː/ arrishshe /arːiʃːe/ ayyaʼne /ajːaʔne/ सूर /suːɾa/ सूरज /suːrədʒ/ सूरज /suːɾədʒ/
Mwezi leya /leja/ jiʼa /dʒiʔa/ agana /aɡana/ agina /aɡina/ चंद /tʃanda/ चांद /tʃãːd/ चाँद /tʃãːd/
Nyota hikkitta /hikːitːa/ urjii /urdʒiː/ beeddakko /beːdːakko/ urje /urdʒe/ तारा /taːɾaː/ तारा /taːraː/ तारा /taːɾaː/
Mama aayyaa /aːjːaː/ haadha /haːɗa/ ama /ama/ aaki /aːki/ माय /maːja/ माई /maːiː/ माँ /mãː/
Baba aappaa /aːpːaː/ abbaa /abːaː/ anna /anːa/ eke /eke/ पिअ /piaː/ बबा /bəbaː/ पिता /pitaː/
Mimi anti /anti/ ani /ani/ ani /ani/ ani /ani/ अहं /ahan/ हम /ɦəm/ मैं /mɛ̃ː/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.