Af kawooti
Kikonso
Afro-Asiatic
Konso (Af kawooti, "Konso speech") is an East Cushitic language of southern Ethiopia, closely related to Oromo (om) and to other Konso-Diraytata cluster members. The Konso are famous for elaborate terraced hillside agriculture and stone tower-stelae (waka), which UNESCO listed as a World Heritage Site in 2011. Linguistically, Konso has the East Cushitic features of two-tone system, focus markers, gender-based subject-verb agreement, and a complex case system. The Konso community has a strong oral tradition including riddle competitions and the "Pakawati" autobiographical narrative genre. Significant Bible translation work since the 1990s.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kikonso
Maji
inanta
/inanta/
Moto
iya
/ija/
Jua
kawa
/kawa/
Mwezi
ayeena
/ajeːna/
Mama
eedda
/eːdːa/
Baba
abba
/abːa/
Kula
ihaa
/ihaː/
Kunywa
inakkaa
/inakːaː/
Upendo
jaalla
/dʒaːlːa/
Moyo
onna
/onːa/
Mti
ergaa
/erɡaː/
Nyumba
mana
/mana/
Mbwa
kareta
/kaɾeta/
Paka
adurree
/aduɾːeː/
Mkono
harka
/haɾka/
Jicho
ila
/ila/
Habari
akkam
/akːam/
Asante
galta
/ɡalta/
Moja
takka
/takːa/
Nzuri
fayye
/fajːe/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Afro-Asiatic zinazohusiana
| Maana | Kikonso | Kioromo | Kisidamo | Kigedeo | Kiwolaytta | Kidasanach | Kiaari |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | inanta /inanta/ | bishaan /biʃaːn/ | waayyo /waːjːo/ | woyye /wojːe/ | haatta /haːtːa/ | no /no/ | waki /waki/ |
| Moto | iya /ija/ | ibidda /ibidːa/ | giiraa /ɡiːraː/ | gira /ɡiɾa/ | tama /tama/ | mes /mes/ | mola /mola/ |
| Jua | kawa /kawa/ | aduu /aduː/ | arrishshe /arːiʃːe/ | ayyaʼne /ajːaʔne/ | awa /awa/ | sicho /sitʃo/ | saba /saba/ |
| Mwezi | ayeena /ajeːna/ | jiʼa /dʒiʔa/ | agana /aɡana/ | agina /aɡina/ | ageena /aɡeːna/ | mar /mar/ | ama /ama/ |
| Mama | eedda /eːdːa/ | haadha /haːɗa/ | ama /ama/ | aaki /aːki/ | aaya /aːja/ | waana /waːna/ | inde /inde/ |
| Baba | abba /abːa/ | abbaa /abːaː/ | anna /anːa/ | eke /eke/ | aawa /aːwa/ | kaaba /kaːba/ | baba /baba/ |
| Kula | ihaa /ihaː/ | nyaachuu /ɲaːtʃuː/ | itaa /itaː/ | ittu /itːu/ | miya /miːja/ | icho /itʃo/ | itte /itːe/ |
| Kunywa | inakkaa /inakːaː/ | dhuguu /ɗuɡuː/ | aguraa /aɡuraː/ | agittu /aɡitːu/ | ushiya /uʃija/ | ʔurro /ʔuro/ | ushe /uʃe/ |
| Upendo | jaalla /dʒaːlːa/ | jaalala /dʒaːlala/ | baxa /baxa/ | baxxa /baxːa/ | siiqaa /siːqaː/ | kashed /kaʃed/ | gaya /ɡaja/ |
| Moyo | onna /onːa/ | onnee /onːeː/ | wodanaa /wodanaː/ | mishi /miʃi/ | wozanaa /wozanaː/ | lubeen /lubeːn/ | lubba /lubːa/ |
| Mti | ergaa /erɡaː/ | muka /muka/ | haqqe /haqːe/ | haqqa /haqːa/ | mittaa /mitːaː/ | hecho /hetʃo/ | miza /miza/ |
| Nyumba | mana /mana/ | mana /mana/ | mine /mine/ | mine /mine/ | keettaa /keːtːaː/ | mar /maɾ/ | kara /kara/ |
| Mbwa | kareta /kaɾeta/ | saree /saɾeː/ | minceeti /mintʃeːti/ | kaneessa /kaneːsːa/ | kanaa /kanaː/ | kashe /kaʃe/ | kana /kana/ |
| Paka | adurree /aduɾːeː/ | adurree /aduɾːeː/ | adurree /adurːeː/ | adurre /aduɾːe/ | gaaduwaa /ɡaːduwaː/ | paka /paka/ | shanɡo /ʃaŋɡo/ |
| Mkono | harka /haɾka/ | harka /haɾka/ | anga /anɡa/ | anga /aŋɡa/ | kushiyaa /kuʃijaː/ | hark /haɾk/ | kushum /kuʃum/ |
| Jicho | ila /ila/ | ija /idʒa/ | ille /ilːe/ | ille /ilːe/ | ayfee /ajfeː/ | ill /ilː/ | aafo /aːfo/ |
| Habari | akkam /akːam/ | akkam /akːam/ | nagaa yi'ne /naɡaː jiʔne/ | mooye /moːje/ | saro /saro/ | nagaya /naɡaja/ | saro /saro/ |
| Asante | galta /ɡalta/ | galatoomi /ɡalatoːmi/ | gali'ne /ɡaliʔne/ | galaata /ɡalaːta/ | galatay /ɡalataj/ | galche /ɡaltʃe/ | galatoma /ɡalatoma/ |
| Moja | takka /takːa/ | tokko /tokːo/ | mitto /mitːo/ | mitto /mitːo/ | issino /isːino/ | takka /takːa/ | kollo /kolːo/ |
| Nzuri | fayye /fajːe/ | gaarii /ɡaːriː/ | danchu /dantʃu/ | danee /daneː/ | lo'o /loʔo/ | ash /aʃ/ | goodi /ɡoːdi/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.