ܠܫܢܐ ܐܫܘܪܝܐ
Kiaramu Kipya cha Kiashuru
Kiafro-Asia
Kiaramu-Kipya cha Kiashuri (ܠܫܢܐ ܐܫܘܪܝܐ Lišana Atturaya, "lugha ya Kiashuri") ndicho kikubwa zaidi cha lahaja za Kiaramu za kisasa na ndiyo lugha kuu ya kiliturujia na ya kimazungumzo ya jamii ya Wakristo wa Kiashuri (Kanisa la Mashariki na Kanisa Katoliki la Kikaldayo). Inatokana na Kiaramu cha Mashariki kilichozungumzwa katika Mesopotamia ya juu katika kipindi cha mwanzo cha Kiislamu, baada ya Kisiria cha Kale cha kifasihi (syc) kuwa rejista ya kiliturujia iliyothabiti. Kiaramu-Kipya cha Kiashuri cha kisasa kinaonyesha tabaka kubwa za maneno ya mkopo ya Kiajemi, Kituruki, Kiarabu, na Kikurdi yanayoakisi kutawanyika kwa jamii katika vijiji vya milimani vya Hakkari (Uturuki), Tur Abdin, na Urmia (Iran) kabla ya mauaji ya kimbari na kuhamishwa kwa karne ya 20. Vituo vikuu vya kisasa: Chicago, Detroit, Sydney, Stockholm, Moscow.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiaramu Kipya cha Kiashuru
Maji
ܡܝܐ
/mijja/
Moto
ܢܘܪܐ
/nura/
Jua
ܫܡܫܐ
/ʃimʃa/
Mwezi
ܣܗܪܐ
/sahra/
Nyota
ܟܵܘܟ݂ܒ݂ܵܐ
/ˈkoxwa/
Mama
ܝܡܐ
/jimma/
Baba
ܒܒܐ
/baba/
Mimi
ܐܵܢܵܐ
/ˈʔɑːnɑ/
Wewe
ܐܲܢ݉ܬ
/ʔat/
Jina
ܫܸܡܵܐ
/ˈʃɪmma/
Jicho
ܥܝܢܐ
/ʕajna/
Mkono
ܐܝܕܐ
/iːða/
Moyo
ܠܒܐ
/libba/
Upendo
ܚܘܒܐ
/xubba/
Mti
ܐܝܠܢܐ
/ilana/
Nyumba
ܒܝܬܐ
/beθa/
Mbwa
ܟܠܒܐ
/kalba/
Paka
ܩܛܘ
/qaːtu/
Kula
ܐܟܠ
/axil/
Kunywa
ܫܬܐ
/ʃate/
Moja
ܚܕ
/xa/
Mbili
ܬܪܹܝܢ
/treːn/
Habari
ܫܠܡܐ
/ʃlaːma/
Asante
ܒܣܝܡܐ
/basima/
Nzuri
ܛܒܐ
/tˤaba/
Kompyuta
ܚܲܫܘܼܒ݂ܵܐ
/xaˈʃuva/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Afro-Asiatic zinazohusiana
| Maana | Kiaramu Kipya cha Kiashuru | Kimanda | Kiaramu | Kisuriani cha kale | Kituroyo | Kiaramayika cha Magharibi | Kiaramu cha Kale |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ܡܝܐ /mijja/ | ࡌࡉࡀ /mia/ | ܡܝܐ /majjaː/ | ܡܝܐ /majjaː/ | ܡܝܐ /majo/ | ܡܘܝܐ /moːja/ | מין /majin/ |
| Moto | ܢܘܪܐ /nura/ | ࡍࡅࡓࡀ /nura/ | ܢܘܪܐ /nuːraː/ | ܢܘܪܐ /nuːraː/ | ܢܘܪܐ /nuro/ | ܐܫܬܐ /iʃtaː/ | נור /nuːr/ |
| Jua | ܫܡܫܐ /ʃimʃa/ | ࡔࡀࡌࡔࡀ /ʃamʃa/ | ܫܡܫܐ /ʃemʃaː/ | ܫܡܫܐ /ʃemʃaː/ | ܫܡܫܐ /ʃamʃo/ | ܫܡܫܐ /ʃemʃaː/ | שמש /ʃamʃ/ |
| Mwezi | ܣܗܪܐ /sahra/ | ࡎࡉࡓࡀ /sira/ | ܣܗܪܐ /sahraː/ | ܣܗܪܐ /sahraː/ | ܣܗܪܐ /sahro/ | ܣܗܪܐ /sahraː/ | שהר /sahr/ |
| Nyota | ܟܵܘܟ݂ܒ݂ܵܐ /ˈkoxwa/ | ࡊࡅࡊࡁࡀ /ˈkukba/ | ܟܘܟܒܐ /koːχβaː/ | ܟܘܟܒܐ /kawkβaː/ | ܟܟܒܐ /kəxwo/ | ܟܘܟܒܐ /kawkba/ | כוכב /kawkab/ |
| Mama | ܝܡܐ /jimma/ | ࡀࡌࡀ /ama/ | ܐܡܐ /ʔemmaː/ | ܐܡܐ /ʔemmaː/ | ܐܡܐ /imo/ | ܐܡܐ /emaː/ | אמ /ʔem/ |
| Baba | ܒܒܐ /baba/ | ࡀࡁࡀ /aba/ | ܐܒܐ /ʔabbaː/ | ܐܒܐ /ʔabbaː/ | ܒܒܐ /babo/ | ܒܒܐ /babːaː/ | אב /ʔab/ |
| Mimi | ܐܵܢܵܐ /ˈʔɑːnɑ/ | ࡀࡍࡀ /ˈana/ | ܐܢܐ /ʔanaː/ | ܐܢܐ /ʔenaː/ | ܐܢܐ /ono/ | ܐܢܐ /ana/ | אנה /ʔanaː/ |
| Wewe | ܐܲܢ݉ܬ /ʔat/ | ࡀࡍࡀࡕ /at/ | ܐܢܬ /ʔatt/ | ܐܢܬ /ʔat/ | ܗܬ /hat/ | ܚܐܟ /ħatʃ/ | אנת /ʔantaː/ |
| Jina | ܫܸܡܵܐ /ˈʃɪmma/ | ࡔࡅࡌࡀ /ˈʃuma/ | ܫܡܐ /ʃmaː/ | ܫܡܐ /ʃmaː/ | ܐܫܡܐ /eʃmo/ | ܐܫܡܐ /eʃma/ | שם /ʃum/ |
| Jicho | ܥܝܢܐ /ʕajna/ | ࡏࡉࡍࡀ /ʔina/ | ܥܝܢܐ /ʕajnaː/ | ܥܝܢܐ /ʕajnaː/ | ܥܝܢܐ /ʕajno/ | ܥܝܢܐ /ʕajna/ | עין /ʕajn/ |
| Mkono | ܐܝܕܐ /iːða/ | ࡏࡃࡀ /ʔida/ | ܐܝܕܐ /ʔiːðaː/ | ܐܝܕܐ /ʔiːðaː/ | ܐܝܕܐ /iðo/ | ܐܝܕܐ /iða/ | יד /jad/ |
| Moyo | ܠܒܐ /libba/ | ࡋࡉࡁࡀ /liba/ | ܠܒܐ /lebbaː/ | ܠܒܐ /lebbaː/ | ܠܒܐ /lebo/ | ܠܒܐ /lebaː/ | לב /leb/ |
| Upendo | ܚܘܒܐ /xubba/ | ࡓࡅࡄࡌࡀ /ɾuhma/ | ܚܘܒܐ /ħubbaː/ | ܚܘܒܐ /ħubbaː/ | ܚܘܒܐ /ħubo/ | ܚܘܒܐ /ħubaː/ | רחם /raħem/ |
| Mti | ܐܝܠܢܐ /ilana/ | ࡏࡋࡀࡍࡀ /ilana/ | ܐܝܠܢܐ /ʔiːlaːnaː/ | ܐܝܠܢܐ /ʔiːlaːnaː/ | ܐܝܠܢܐ /ilono/ | ܐܝܠܢܐ /elona/ | עץ /ʕeːsˤ/ |
| Nyumba | ܒܝܬܐ /beθa/ | ࡁࡉࡕࡀ /bita/ | ܒܝܬܐ /bajtaː/ | ܒܝܬܐ /bajθaː/ | ܒܝܬܐ /bajto/ | ܒܝܬܐ /bajθa/ | בית /beːt/ |
| Mbwa | ܟܠܒܐ /kalba/ | ࡊࡀࡋࡁࡀ /kalba/ | ܟܠܒܐ /kalbaː/ | ܟܠܒܐ /kalbaː/ | ܟܠܒܐ /kalbo/ | ܟܠܒܐ /kalbaː/ | כלב /kalb/ |
| Paka | ܩܛܘ /qaːtu/ | ࡔࡅࡍࡀࡓࡀ /ʃunara/ | ܫܘܢܪܐ /ʃunnaːraː/ | ܫܘܢܪܐ /ʃunnaːraː/ | ܫܘܢܪܐ /ʃunoro/ | ܩܛܘܢܐ /qatˤuna/ | — /—/ |
| Kula | ܐܟܠ /axil/ | ࡀࡊࡀࡋ /akal/ | ܐܟܠ /ʔaːχel/ | ܐܟܠ /ʔeχal/ | ܐܟܠ /oxulo/ | ܐܟܠ /iʔχel/ | אכל /ʔakal/ |
| Kunywa | ܫܬܐ /ʃate/ | ࡔࡕࡀ /ʃta/ | ܫܬܐ /ʃtaː/ | ܐܫܬܝ /ʔeʃtiː/ | ܫܬܐ /ʃote/ | ܫܬܐ /ʃetaː/ | שתה /ʃataː/ |
| Moja | ܚܕ /xa/ | ࡄࡀࡃ /had/ | ܚܕ /ħað/ | ܚܕ /ħað/ | ܚܕ /ħað/ | ܚܕ /xeð/ | חד /ħad/ |
| Mbili | ܬܪܹܝܢ /treːn/ | ࡕࡓࡉࡍ /tren/ | ܬܪܝܢ /treːn/ | ܬܪܝܢ /treːn/ | ܬܪܐ /tre/ | ܬܪܝܢ /tren/ | תרין /treːn/ |
| Habari | ܫܠܡܐ /ʃlaːma/ | ࡔࡋࡀࡌࡀ /ʃlama/ | ܫܠܡܐ /ʃlaːmaː/ | ܫܠܡܐ /ʃlaːmaː/ | ܫܠܡܐ /ʃlomo/ | ܫܠܡܐ /ʃlomaː/ | שלם /ʃəlaːm/ |
| Asante | ܒܣܝܡܐ /basima/ | ࡈࡀࡁࡅࡕࡀ /ʈabuta/ | ܬܘܕܝ /tawdiː/ | ܫܘܒܚܐ /ʃubħaː/ | ܬܘܕܝ /tawdi/ | ܬܘܕܝ /tawdiː/ | — /—/ |
| Nzuri | ܛܒܐ /tˤaba/ | ࡈࡀࡁࡀ /tˤaba/ | ܛܒܐ /tˤaːβaː/ | ܛܒܐ /tˤaːβaː/ | ܛܒܐ /tˤobo/ | ܛܒܐ /tˤaːβa/ | טב /tˤab/ |
| Kompyuta | ܚܲܫܘܼܒ݂ܵܐ /xaˈʃuva/ | — | — | — | — | — | — |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.