ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ
Kitamazight Sanifu cha Moroko
Afro-Asiatic > Berber > Northern Berber (planned standard pooling Tashelhiyt, Central Atlas Tamazight and Tarifit)
Kitamazight Sanifu cha Moroko si lugha mama ya mtu yeyote bali ni kiwango kilichopangwa, kilichoundwa na Institut Royal de la Culture Amazighe tangu mwaka 2001 kwa kuunganisha lahaja tatu kubwa za Kiamazigh za Moroko — Tashelhiyt, Tamazight ya Atlas ya Kati na Tarifit. Kilifanywa lugha rasmi sambamba na Kiarabu kwa Kifungu cha 5 cha katiba ya mwaka 2011, na tangu mwaka 2003 kimeandikwa kwa Neo-Tifinagh pekee, alfabeti iliyofufuliwa kutoka maandishi ya kale ya Kilibyko-Berber na kusimbwa katika Unicode. Kamusi ya IRCAM, Dictionnaire Général de la Langue Amazighe, hutoa kiini cha urithi (aman 'maji', tafukt 'jua', tiṭṭ 'jicho') na pia maneno mapya ya ulimwengu wa kisasa, kama amssuds 'kompyuta', lililoundwa kama ordinateur ya Kifaransa kutoka mzizi wenye maana ya 'kupanga'. Kwa kuwa kiwango hiki huamua kati ya maumbo ya lahaja yanayoshindana kwa uchaguzi badala ya matumizi halisi, maumbo kama amucc 'paka' na keyyi 'wewe (kiume)' yanaweza kutofautiana na yale ambayo msemaji fulani hutumia nyumbani. Utekelezaji shuleni, mahakamani na katika alama za barabarani umekuwa wa polepole, na wasemaji wengi wa Kiamazigh nchini Moroko bado husoma na kuandika lahaja zao wenyewe badala ya kiwango sanifu.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kitamazight Sanifu cha Moroko
Maji
ⴰⵎⴰⵏ
/aman/
Moto
ⵜⵉⵎⵙⵙⵉ
/timsːi/
Jua
ⵜⴰⴼⵓⴽⵜ
/tafukt/
Mwezi
ⴰⵢⵢⵓⵔ
/ajːur/
Nyota
ⵉⵜⵔⵉ
/itri/
Mama
ⵉⵎⵎⴰ
/imːa/
Baba
ⴱⴰⴱⴰ
/baba/
Mimi
ⵏⴽⴽ
/nəkː/
Wewe
ⴽⵢⵢⵉ
/kəjːi/
Jina
ⵉⵙⵎ
/isəm/
Jicho
ⵜⵉⵟⵟ
/titˤː/
Mkono
ⴰⴼⵓⵙ
/afus/
Moyo
ⵓⵍ
/ul/
Upendo
ⵜⴰⵢⵔⵉ
/tajri/
Mti
ⴰⵙⴽⵍⵓ
/asəklu/
Nyumba
ⵜⵉⴳⵎⵎⵉ
/tiɡəmːi/
Mbwa
ⴰⵢⴷⵉ
/ajdi/
Paka
ⴰⵎⵓⵛⵛ
/amutʃː/
Kula
ⵛⵛ
/ətʃː/
Kunywa
ⵙⵓ
/su/
Moja
ⵢⴰⵏ
/jan/
Mbili
ⵙⵉⵏ
/sin/
Habari
ⴰⵣⵓⵍ
/azul/
Asante
ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ
/tanəmːirt/
Nzuri
ⵉⴼⵓⵍⴽⵉ
/ifulki/
Kompyuta
ⴰⵎⵙⵙⵓⴷⵙ
/amsːuds/
Sushi
ⵙⵓⵛⵉ
/suʃi/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Afro-Asiatic > Berber > Northern Berber (planned standard pooling Tashelhiyt, Central Atlas Tamazight and Tarifit) zinazohusiana
| Maana | Kitamazight Sanifu cha Moroko | Kitashelhit | Kitamazight cha Atlas ya Kati | Kikabyle | Kishawiya | Kitarifit | Kituareki (Tamasheq) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ⴰⵎⴰⵏ /aman/ | ⴰⵎⴰⵏ /aman/ | ⴰⵎⴰⵏ /aman/ | aman /aman/ | aman /aman/ | ⴰⵎⴰⵏ /aman/ | ⴰⵎⴰⵏ /aman/ |
| Moto | ⵜⵉⵎⵙⵙⵉ /timsːi/ | ⵜⵉⵎⵙⵉ /timsi/ | ⵜⵉⵎⵙ /times/ | times /timəs/ | times /times/ | ⵜⵎⵙⵙⵉ /θmesːi/ | ⵜⵎⵙⵉ /təmsi/ |
| Jua | ⵜⴰⴼⵓⴽⵜ /tafukt/ | ⵜⴰⴼⵓⴽⵜ /tafukt/ | ⵜⴰⴼⵓⴽⵜ /tafukt/ | iṭij /itˤiʒ/ | ittij /itːiʒ/ | ⵜⴼⵓⵢⵜ /θfujθ/ | ⵜⴰⴼⵓⴽ /tafuk/ |
| Mwezi | ⴰⵢⵢⵓⵔ /ajːur/ | ⴰⵢⵢⵓⵔ /ajːuɾ/ | ⴰⵢⵢⵓⵔ /ajːuɾ/ | aggur /aɡːuɾ/ | ayur /ajuɾ/ | ⴰⵢⵢⵓⵔ /ajːuɾ/ | ⴰⵢⵓⵔ /ajor/ |
| Nyota | ⵉⵜⵔⵉ /itri/ | ⵉⵜⵔⵉ /itri/ | ⵉⵜⵔⵉ /itri/ | itri /itri/ | itri /iθri/ | ⵉⵜⵔⵉ /iθri/ | ⴰⵜⵔⵉ /atri/ |
| Mama | ⵉⵎⵎⴰ /imːa/ | ⵉⵎⵎⴰ /imːa/ | ⵢⵎⵎⴰ /jemːa/ | yemma /jəmːa/ | ima /ima/ | ⵢⵎⵎⴰ /jemːa/ | ⴰⵏⵏⴰ /anːa/ |
| Baba | ⴱⴰⴱⴰ /baba/ | ⴱⴰⴱⴰ /baba/ | ⴱⴰⴱⴰ /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | ⴱⴰⴱⴰ /baba/ | ⴰⴱⴱⴰ /abba/ |
| Mimi | ⵏⴽⴽ /nəkː/ | ⵏⴽⴽⵉ /nəkːi/ | ⵏⴽⴽ /nəkː/ | nekk /nəkː/ | nec /nətʃ/ | ⵏⵜⵛ /nətʃ/ | ⵏⴽⴽ /nækː/ |
| Wewe | ⴽⵢⵢⵉ /kəjːi/ | ⴽⵢⵢⵉ /kəjːi/ | ⵛⴽⴽ /ʃəkː/ | kečč /kətʃː/ | cek /ʃək/ | ⵛⴽ /ʃək/ | ⴽⵢ /kæj/ |
| Jina | ⵉⵙⵎ /isəm/ | ⵉⵙⵎ /ism/ | ⵉⵙⵎ /isəm/ | isem /isəm/ | isem /isəm/ | ⵉⵙⵎ /isəm/ | ⴻⵙⵎ /esæm/ |
| Jicho | ⵜⵉⵟⵟ /titˤː/ | ⵜⵉⵟⵟ /titˤː/ | ⵜⵉⵟⵟ /titˤː/ | tiṭ /titˤ/ | tiṭ /titˤ/ | ⵜⵉⵟ /θitˤ/ | ⵜⵉⵟⵟ /titˤː/ |
| Mkono | ⴰⴼⵓⵙ /afus/ | ⴰⴼⵓⵙ /afus/ | ⴰⴼⵓⵙ /afus/ | afus /afus/ | afus /afus/ | ⴼⵓⵙ /fus/ | ⴰⴼⵓⵙ /afus/ |
| Moyo | ⵓⵍ /ul/ | ⵓⵍ /ul/ | ⵓⵍ /ul/ | ul /ul/ | ul /ul/ | ⵓⵍ /ul/ | ⵓⵍ /ul/ |
| Upendo | ⵜⴰⵢⵔⵉ /tajri/ | ⵜⴰⵢⵔⵉ /tajɾi/ | ⵜⴰⵢⵔⵉ /tajɾi/ | tayri /tajɾi/ | tayri /tajɾi/ | ⵜⴰⵢⵔⵉ /tajɾi/ | ⵜⴰⵔⴰ /tara/ |
| Mti | ⴰⵙⴽⵍⵓ /asəklu/ | ⴰⵙⴽⵍⵓ /aseklu/ | ⴰⵙⴽⵍⵓ /aseklu/ | ttejra /tːəʒɾa/ | aseklu /asekːlu/ | ⴰⵙⵖⴰⵔ /asʁaɾ/ | ⴰⵛⴽ /aʃək/ |
| Nyumba | ⵜⵉⴳⵎⵎⵉ /tiɡəmːi/ | ⵜⵉⴳⵎⵎⵉ /tiɡemːi/ | ⵜⵉⴳⵎⵎⵉ /tiɡemːi/ | axxam /aχːam/ | axxam /axːam/ | ⵜⴰⴷⴷⴰⵔⵜ /θadːaɾt/ | ⴻⵀⵏ /ehən/ |
| Mbwa | ⴰⵢⴷⵉ /ajdi/ | ⴰⵢⴷⵉ /ajdi/ | ⴰⵢⴷⵉ /ajdi/ | aydi /ajdi/ | aydi /ajdi/ | ⴰⵢⴷⵉ /ajdi/ | ⴰⵢⴷⵉ /ajdi/ |
| Paka | ⴰⵎⵓⵛⵛ /amutʃː/ | ⴰⵎⵓⵛ /amuʃ/ | ⴰⵎⵓⵛ /amuʃ/ | amcic /amʃiʃ/ | mucc /mutʃː/ | ⵎⵓⵛⵛ /mutʃː/ | ⴰⵎⵓⵛ /amuʃ/ |
| Kula | ⵛⵛ /ətʃː/ | ⵛⵛ /tʃː/ | ⵛⵛ /etʃː/ | ečč /ətʃː/ | etš /etʃ/ | ⵜⵛ /etʃ/ | ⴽⵛ /əkʃ/ |
| Kunywa | ⵙⵓ /su/ | ⵙⵙⵓ /sːu/ | ⵙⵡ /səw/ | sew /səw/ | su /su/ | ⵙⵓ /su/ | ⵙⵓ /əsu/ |
| Moja | ⵢⴰⵏ /jan/ | ⵢⴰⵏ /jan/ | ⵢⴰⵏ /jan/ | yiwen /jiwən/ | ijj /ijː/ | ⵉⵊⵊ /ijː/ | ⵉⵢⵏ /ijən/ |
| Mbili | ⵙⵉⵏ /sin/ | ⵙⵉⵏ /sin/ | ⵙⵉⵏ /sin/ | sin /sin/ | sen /sən/ | ⵜⵏⴰⵢⵏ /θnajən/ | ⵛⵛⵉⵏ /əʃːin/ |
| Habari | ⴰⵣⵓⵍ /azul/ | ⴰⵣⵓⵍ /azul/ | ⴰⵣⵓⵍ /azul/ | azul /azul/ | azul /azul/ | ⴰⵣⵓⵍ /azul/ | ⵎⴰ ⵜⵍⵍⴰ /ma təlːa/ |
| Asante | ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ /tanəmːirt/ | ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ /tanmːiɾt/ | ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ /tanmːiɾt/ | tanemmirt /tanəmːiɾt/ | tanmirt /tanmiɾt/ | ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ /tanəmːiɾt/ | ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ /tanəmːiɾt/ |
| Nzuri | ⵉⴼⵓⵍⴽⵉ /ifulki/ | ⵉⴼⵓⵍⴽⵉ /ifulki/ | ⵉⴼⵓⵍⴽⵉ /ifulki/ | yelha /jəlħa/ | ighwdha /iʁʷða/ | ⵛⵏⵎⵓ /ʃenmu/ | ⵉⵀⵓⵙⵙⵏ /ihosːən/ |
| Kompyuta | ⴰⵎⵙⵙⵓⴷⵙ /amsːuds/ | — | — | aselkim /asəlkim/ | — | — | — |
| Sushi | ⵙⵓⵛⵉ /suʃi/ | — | — | — | — | — | — |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.