Daasanach
Kidasanach
Kiafro-Asia
Daasanach (pia Dassanech, Dasenech, Reshiat) ni lugha ya Kikushi cha Mashariki ya eneo la kitamaduni la Omo-Turkana, ambapo Ethiopia, Kenya na Sudan Kusini hukutana. Wadaasanach ni wafugaji wa ng'ombe ambao eneo lao limejikita kwenye delta ya Mto Omo na ufuo wa kaskazini wa Ziwa Turkana. Kiisimu, Daasanach ina sifa za kawaida za Kikushi cha Mashariki: upatanifu unaotegemea jinsia, vialamisho vya kitovu (focus), na minyambuliko changamano ya vitenzi. Lugha hii imepata umaarufu wa kitaaluma kupitia sarufi ya marejeo ya Mauro Tosco ya mwaka 2001, na jamii ya Wadaasanach yenyewe imekuwa kitovu cha tafiti za kianthropolojia kuhusu utamaduni wa wafugaji wa ng'ombe na jinsia.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kidasanach
Maji
no
/no/
Moto
mes
/mes/
Jua
sicho
/sitʃo/
Mwezi
mar
/mar/
Nyota
izinti
/izinti/
Mama
waana
/waːna/
Baba
kaaba
/kaːba/
Mimi
yi
/jɪ/
Wewe
ku
/ku/
Jina
ete
/ete/
Jicho
ill
/ilː/
Mkono
hark
/haɾk/
Moyo
lubeen
/lubeːn/
Upendo
kashed
/kaʃed/
Mti
hecho
/hetʃo/
Nyumba
mar
/maɾ/
Mbwa
kashe
/kaʃe/
Paka
paka
/paka/
Kula
icho
/itʃo/
Kunywa
ʔurro
/ʔuro/
Moja
takka
/takːa/
Mbili
nam
/nam/
Habari
nagaya
/naɡaja/
Asante
galche
/ɡaltʃe/
Nzuri
ash
/aʃ/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Afro-Asiatic zinazohusiana
| Maana | Kidasanach | Kisidamo | Kioromo | Kimashami | Kihausa | Kimisak | Kitarifit |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | no /no/ | waayyo /waːjːo/ | bishaan /biʃaːn/ | mringa /mɾiŋɡa/ | ruwa /ɾuwaː/ | unø /unø/ | ⴰⵎⴰⵏ /aman/ |
| Moto | mes /mes/ | giiraa /ɡiːraː/ | ibidda /ibidːa/ | mòò /moːʔ/ | wuta /wuta/ | nipi /nipi/ | ⵜⵎⵙⵙⵉ /θmesːi/ |
| Jua | sicho /sitʃo/ | arrishshe /arːiʃːe/ | aduu /aduː/ | ìsùwà /isuwa/ | rana /ɾaːnaː/ | shi /ʃi/ | ⵜⴼⵓⵢⵜ /θfujθ/ |
| Mwezi | mar /mar/ | agana /aɡana/ | jiʼa /dʒiʔa/ | mwezi /mwezi/ | wata /wata/ | atru /atɾu/ | ⴰⵢⵢⵓⵔ /ajːuɾ/ |
| Nyota | izinti /izinti/ | beeddakko /beːdːakko/ | urjii /urdʒiː/ | nyenyeri /ɲeɲeri/ | tauraro /tauraːro/ | kualøm /kwalʌm/ | ⵉⵜⵔⵉ /iθri/ |
| Mama | waana /waːna/ | ama /ama/ | haadha /haːɗa/ | mama /mama/ | uwa /uwaː/ | mama /mama/ | ⵢⵎⵎⴰ /jemːa/ |
| Baba | kaaba /kaːba/ | anna /anːa/ | abbaa /abːaː/ | baba /baba/ | uba /ubaː/ | tata /tata/ | ⴱⴰⴱⴰ /baba/ |
| Mimi | yi /jɪ/ | ani /ani/ | ani /ani/ | inyi /iɲi/ | ni /niː/ | na /na/ | ⵏⵜⵛ /nətʃ/ |
| Wewe | ku /ku/ | ati /ati/ | ati /ati/ | uwe /uwe/ | kai /kai/ | ñui /ɲui/ | ⵛⴽ /ʃək/ |
| Jina | ete /ete/ | suʼma /suʔma/ | maqaa /makʼaː/ | irina /irina/ | suna /suːnaː/ | wetø /wetʌ/ | ⵉⵙⵎ /isəm/ |
| Jicho | ill /ilː/ | ille /ilːe/ | ija /idʒa/ | rítiò /ɾitio/ | ido /idoː/ | kab /kab/ | ⵜⵉⵟ /θitˤ/ |
| Mkono | hark /haɾk/ | anga /anɡa/ | harka /haɾka/ | kùoòko /kuoːko/ | hannu /hanːu/ | mar /maɾ/ | ⴼⵓⵙ /fus/ |
| Moyo | lubeen /lubeːn/ | wodanaa /wodanaː/ | onnee /onːeː/ | mòyò /mojo/ | zuciya /zutʃija/ | mun /mun/ | ⵓⵍ /ul/ |
| Upendo | kashed /kaʃed/ | baxa /batʼa/ | jaalala /dʒaːlala/ | ìkwenda /ikwenda/ | ƙauna /kʼauna/ | kausrap /kawsɾap/ | ⵜⴰⵢⵔⵉ /tajɾi/ |
| Mti | hecho /hetʃo/ | haqqe /haqːe/ | muka /muka/ | mtí /mti/ | bishiya /biʃija/ | yu /ju/ | ⴰⵙⵖⴰⵔ /asʁaɾ/ |
| Nyumba | mar /maɾ/ | mine /mine/ | mana /mana/ | nyumba /ɲumba/ | gida /ɡida/ | ya /ja/ | ⵜⴰⴷⴷⴰⵔⵜ /θadːaɾt/ |
| Mbwa | kashe /kaʃe/ | minceeti /mintʃeːti/ | saree /saɾeː/ | mbwa /mbwa/ | kare /kaɾe/ | kuchi /kutʃi/ | ⴰⵢⴷⵉ /ajdi/ |
| Paka | paka /paka/ | adurree /adurːeː/ | adurree /aduɾːeː/ | paka /paka/ | kyanwa /kʲanwa/ | mishi /miʃi/ | ⵎⵓⵛⵛ /mutʃː/ |
| Kula | icho /itʃo/ | itaa /itaː/ | nyaachuu /ɲaːtʃuː/ | ìlya /iʎa/ | ci /tʃiː/ | mɵ /mɵ/ | ⵜⵛ /etʃ/ |
| Kunywa | ʔurro /ʔuro/ | aguraa /aɡuraː/ | dhuguu /ɗuɡuː/ | ìnyo /iɲo/ | sha /ʃaː/ | ushi /uʃi/ | ⵙⵓ /su/ |
| Moja | takka /takːa/ | mitto /mitːo/ | tokko /tokːo/ | ìmwí /imwi/ | ɗaya /ɗaja/ | kan /kan/ | ⵉⵊⵊ /ijː/ |
| Mbili | nam /nam/ | lame /lame/ | lama /lama/ | iwi /iwi/ | biyu /biju/ | pa /pa/ | ⵜⵏⴰⵢⵏ /θnajən/ |
| Habari | nagaya /naɡaja/ | nagaa yi'ne /naɡaː jiʔne/ | akkam /akːam/ | máshàlòmà /maʃaloma/ | sannu /sanːu/ | ma'rik /maʔɾik/ | ⴰⵣⵓⵍ /azul/ |
| Asante | galche /ɡaltʃe/ | gali'ne /ɡaliʔne/ | galatoomi /ɡalatoːmi/ | ahsànte /ahsante/ | na gode /na ɡode/ | payn /pajn/ | ⵜⴰⵏⵎⵎⵉⵔⵜ /tanəmːiɾt/ |
| Nzuri | ash /aʃ/ | danchu /dantʃu/ | gaarii /ɡaːriː/ | ìchá /itʃa/ | nagari /naɡaɾi/ | kausrik /kawsɾik/ | ⵛⵏⵎⵓ /ʃenmu/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.