Aramado

Kiaari

Kiafro-Asia

FamiliaKiafro-Asia Wasemaji~150K Hatihati ya Kiethiopia (Ge'ez) / Kilatini NchiEthiopia Lugha rasmiHapana (Kiamhari ndiyo lugha ya kazi ya shirikisho; Katiba ya Ethiopia ya 1995 inazipa lugha zote utambuzi sawa wa kiserikali) Uhai wa lughasalama ISO 639-3aiw

Kiaari (Aramado) ni lugha ya Kiomotiki ya familia ya Kiafro-Asia, inayozungumzwa na watu wapatao 150,000 katika Eneo la Omo Kusini kusini mwa Ethiopia, hasa katika woreda ya Aari. Waaari ni mojawapo ya makundi makubwa zaidi yanayozungumza lugha za Kiomotiki katika nyanda za chini za kusini mwa Ethiopia zenye wingi wa lugha za Kikushi na Kiomotiki. Kiisimu, Kiaari ni sehemu ya tawi-ndogo la Kiaroidi la Kiomotiki pamoja na Kihamer-Banna na Kidime — Kiomotiki chenyewe ni tawi lililojitenga zaidi la Kiafro-Asia, huku kukiwa na mjadala mkubwa miongoni mwa wataalamu wa Kiafrika kuhusu iwapo Kiomotiki kinapaswa hata kuwekwa ndani ya Kiafro-Asia (Bender, Theil na wengineo wanapendekeza kwamba Kiomotiki kichukuliwe kama familia ya lugha tofauti). Kiaari kinahifadhi sifa za kawaida za Kiomotiki ikiwemo mpangilio wa maneno wa SOV, konsonanti za ejective, na mofolojia tata ya vitenzi yenye mifumo isiyo ya kawaida ya kuonyesha nafsi.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kiaari

Maji

waki

/waki/

Moto

mola

/mola/

Jua

háy

/haj/

Mwezi

arfi

/arfi/

Nyota

manka

/ˈmanka/

Mama

inde

/inde/

Baba

baba

/baba/

Mimi

ita

/ʔiˈta/

Wewe

ahna

/ahˈna/

Jina

naami

/naːˈmi/

Jicho

aafi

/aːfi/

Mkono

kushum

/kuʃum/

Moyo

lubba

/lubːa/

Upendo

gaya

/ɡaja/

Mti

miza

/miza/

Nyumba

kara

/kara/

Mbwa

kana

/kana/

Paka

shanɡo

/ʃaŋɡo/

Kula

itte

/itːe/

Kunywa

ushe

/uʃe/

Moja

kollo

/kolːo/

Mbili

qasken

/qasˈken/

Habari

saro

/saro/

Asante

galatoma

/ɡalatoma/

Nzuri

goodi

/ɡoːdi/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Afro-Asiatic zinazohusiana

Maana KiaariKiwolayttaKizarmaKiaramu Kipya cha KiashuruKimandaKiebraniaKisaho
Maji waki /waki/ haatta /haːtːa/ hari /hari/ ܡܝܐ /mijja/ ࡌࡉࡀ /mia/ מים /majim/ lee /leː/
Moto mola /mola/ tama /tama/ danji /dandʒi/ ܢܘܪܐ /nura/ ࡍࡅࡓࡀ /nura/ אש /eʃ/ gira /ɡira/
Jua háy /haj/ awa /awa/ wayna /wajna/ ܫܡܫܐ /ʃimʃa/ ࡔࡀࡌࡔࡀ /ʃamʃa/ שמש /ʃemeʃ/ ayro /ajɾo/
Mwezi arfi /arfi/ aginaa /aɡinaː/ handu /handu/ ܣܗܪܐ /sahra/ ࡎࡉࡓࡀ /sira/ ירח /jaˈʁeaχ/ alsa /alsa/
Nyota manka /ˈmanka/ xoolinttee /tʼoːlintːeː/ handariya /handaːɾija/ ܟܵܘܟ݂ܒ݂ܵܐ /ˈkoxwa/ ࡊࡅࡊࡁࡀ /ˈkukba/ כוכב /koˈxav/ cutuk /ħutuk/
Mama inde /inde/ aaya /aːja/ ñaa /ɲaː/ ܝܡܐ /jimma/ ࡀࡌࡀ /ama/ אמא /ima/ ina /ina/
Baba baba /baba/ aawa /aːwa/ baba /baba/ ܒܒܐ /baba/ ࡀࡁࡀ /aba/ אבא /aba/ abba /abba/
Mimi ita /ʔiˈta/ taani /taːni/ ay /aj/ ܐܵܢܵܐ /ˈʔɑːnɑ/ ࡀࡍࡀ /ˈana/ אני /aˈni/ anu /ʔanu/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.