پنجابی
Kipanjabi cha Magharibi
Kihindi-Ulaya
Kipunjabi cha Magharibi (Lahnda Punjabi, kinachoandikwa kwa hati ya Shahmukhi) ni mojawapo ya lugha kubwa zaidi duniani ambazo ni nadra kupata mlolongo katika vyombo vya habari vya kimataifa. Kikiwa na takriban wasemaji milioni 64, ni lugha ya asili inayotawala nchini Pakistan, ambapo huzungumzwa na takriban asilimia 38 ya watu katika mkoa wa Punjab (Lahore, Faisalabad, Multan, Rawalpindi). Kiisimu, ISO 639-3 hutenganisha Kipunjabi cha Magharibi (pnb) na Kipunjabi cha Mashariki (pa) cha India kutokana na tofauti za hati na lahaja — Kipunjabi cha Pakistan huandikwa kwa hati ya Shahmukhi (Kiajemi-Kiarabu) huku Kipunjabi cha India kikiandikwa kwa Gurmukhi (hati takatifu ya Kisikh). Licha ya msingi wake mkubwa wa wasemaji, Kipunjabi cha Magharibi kina utambuzi rasmi mdogo nchini Pakistan, ambapo Kiurdu na Kiingereza ndizo lugha rasmi za mawasiliano zenye hadhi. Harakati za kukiinua Kipunjabi hadi hadhi ya lugha rasmi ya mkoa zimeendelea tangu miaka ya 1980.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kipanjabi cha Magharibi
Maji
پانی
/pɑːɳiː/
Moto
اگ
/əɡː/
Jua
سورج
/suːɾədʒ/
Mwezi
چن
/tʃən/
Nyota
تارا
/t̪aːɾaː/
Mama
ماں
/mɑ̃ː/
Baba
ابا
/əbbɑː/
Mimi
میں
/mɛ̃ː/
Wewe
تُوں
/tũː/
Jina
ناں
/nãː/
Jicho
اکھ
/əkːʰ/
Mkono
ہتھ
/hətːʰ/
Moyo
دل
/dɪl/
Upendo
عشق
/ɪʃq/
Mti
درخت
/dəɾəxt/
Nyumba
گھر
/kə̀ɾ/
Mbwa
کتا
/kʊtːɑː/
Paka
بلی
/bɪlːiː/
Kula
کھانا
/kʰɑːɳɑː/
Kunywa
پینا
/piːɳɑː/
Moja
اک
/ɪkː/
Mbili
دو
/d̪oː/
Habari
اسلام علیکم
/əsːəlɑːmu ʕəleːkʊm/
Asante
شکریہ
/ʃʊkɾɪjɑː/
Nzuri
چنگا
/tʃəŋɡɑː/
Kekeo
کوئل
/koːɪl/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Indo-European zinazohusiana
| Maana | Kipanjabi cha Magharibi | Kipunjabi | Kisaraiki | Kihindko | Kiharyanvi | Kiurdu | Kidogri |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | پانی /pɑːɳiː/ | ਪਾਣੀ /pɑːɳiː/ | پاݨی /paːɳiː/ | پانی /paːniː/ | पाणी /paːɳiː/ | پانی /paːniː/ | पाणी /paːɳiː/ |
| Moto | اگ /əɡː/ | ਅੱਗ /əɡː/ | اَگ /əɡ/ | اگ /aɡ/ | आग /aːɡ/ | آگ /aːɡ/ | अग्ग /aɡː/ |
| Jua | سورج /suːɾədʒ/ | ਸੂਰਜ /suːɾədʒ/ | سُورج /suːrədʒ/ | سورج /soːradʒ/ | सूरज /suːɾədʒ/ | سورج /suːɾədʒ/ | सूरज /suːraj/ |
| Mwezi | چن /tʃən/ | ਚੰਦ /tʃənd/ | چن /tʃən/ | چن /tʃan/ | चांद /tʃãːd/ | چاند /tʃãːd/ | चन्न /tʃanː/ |
| Nyota | تارا /t̪aːɾaː/ | ਤਾਰਾ /t̪aːɾaː/ | تارا /taːɾaː/ | تارا /t̪aːɾaː/ | तारा /taːɾaː/ | ستارہ /sɪt̪aːɾaː/ | तारा /taːraː/ |
| Mama | ماں /mɑ̃ː/ | ਮਾਂ /mɑ̃ː/ | ماں /maːŋ/ | ماں /mãː/ | माई /maːiː/ | ماں /mãː/ | मां /mãː/ |
| Baba | ابا /əbbɑː/ | ਪਿਤਾ /pɪtɑː/ | ابا /əbbaː/ | پیو /pju/ | बापू /baːpuː/ | والد /vaːlid/ | बापू /baːpuː/ |
| Mimi | میں /mɛ̃ː/ | ਮੈਂ /mɛ̃ː/ | مَیں /mɛ̃ː/ | میں /mɛ̃ː/ | मैं /mɛ̃ː/ | میں /mɛ̃ː/ | औं /ɔ̃ː/ |
| Wewe | تُوں /tũː/ | ਤੂੰ /tũː/ | تُوں /tũː/ | تُوں /t̪ũː/ | तू /tuː/ | تم /t̪ʊm/ | तूं /tũː/ |
| Jina | ناں /nãː/ | ਨਾਂ /nãː/ | ناں /naːⁿ/ | ناں /nãː/ | नाम /naːm/ | نام /naːm/ | नां /nãː/ |
| Jicho | اکھ /əkːʰ/ | ਅੱਖ /əkːʰ/ | اکھ /əkʰ/ | اکھ /akːʰ/ | आख /aːkʰ/ | آنکھ /ãːkʰ/ | अक्ख /akːʰ/ |
| Mkono | ہتھ /hətːʰ/ | ਹੱਥ /hətːʰ/ | ہتھ /hətʰ/ | ہتھ /hattʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | ہاتھ /haːtʰ/ | हत्थ /hattʰ/ |
| Moyo | دل /dɪl/ | ਦਿਲ /dɪl/ | دل /dɪl/ | دل /dil/ | दिल /dɪl/ | دل /dil/ | दिल /dil/ |
| Upendo | عشق /ɪʃq/ | ਪਿਆਰ /pɪɑːɾ/ | پیار /pjaːr/ | پیار /pjaːr/ | मोहब्बत /mohabːət/ | محبت /mʊhəbːət/ | प्यार /pjaːr/ |
| Mti | درخت /dəɾəxt/ | ਰੁੱਖ /ɾʊkːʰ/ | ٻوٹا /ɓoːʈaː/ | درخت /daɾaxt/ | पेड़ /peːɽ/ | درخت /daɾaxt/ | रुक्ख /rukːʰ/ |
| Nyumba | گھر /kə̀ɾ/ | ਘਰ /kə̀ɾ/ | گھر /ɡʱəɾ/ | گھر /ɡʱar/ | घर /ɡʱəɾ/ | گھر /ɡʱaɾ/ | घर /ɡʱər/ |
| Mbwa | کتا /kʊtːɑː/ | ਕੁੱਤਾ /kʊtːɑː/ | کتا /kʊtːaː/ | کتا /kuttaː/ | कुत्ता /kutːaː/ | کتا /kutːaː/ | कुत्ता /kuttaː/ |
| Paka | بلی /bɪlːiː/ | ਬਿੱਲੀ /bɪlːiː/ | ٻلی /ɓɪlːiː/ | بلی /billi/ | बिल्ली /bɪlːiː/ | بلی /bilːiː/ | बिल्ली /bilːiː/ |
| Kula | کھانا /kʰɑːɳɑː/ | ਖਾਣਾ /kʰɑːɳɑː/ | کھاوݨ /kʰaːʋəɳ/ | کھانا /kʰaːnaː/ | खाणा /kʰaːɳaː/ | کھانا /kʰaːnaː/ | खाना /kʰaːnaː/ |
| Kunywa | پینا /piːɳɑː/ | ਪੀਣਾ /piːɳɑː/ | پیوݨ /piːʋəɳ/ | پینا /piːnaː/ | पीणा /piːɳaː/ | پینا /piːnaː/ | पीना /piːnaː/ |
| Moja | اک /ɪkː/ | ਇੱਕ /ɪkː/ | ہک /hɪk/ | اک /ik/ | एक /eːk/ | ایک /eːk/ | इक /ik/ |
| Mbili | دو /d̪oː/ | ਦੋ /d̪oː/ | دو /d̪oː/ | دو /d̪oː/ | दो /do/ | دو /d̪oː/ | दो /do/ |
| Habari | اسلام علیکم /əsːəlɑːmu ʕəleːkʊm/ | ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ /sət sɾiː əkɑːl/ | السلام علیکم /əssəlaːm əleːkum/ | اسلام علیکم /assalaːmu ʕalaikum/ | राम राम /ɾaːm ɾaːm/ | السلام علیکم /əsːalaːm əlaɪkʊm/ | नमस्कार /nəməskaːr/ |
| Asante | شکریہ /ʃʊkɾɪjɑː/ | ਧੰਨਵਾਦ /tə̀nːʋɑːd/ | شکریہ /ʃukrijaː/ | شکریہ /ʃukrija/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | شکریہ /ʃukrijaː/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ |
| Nzuri | چنگا /tʃəŋɡɑː/ | ਚੰਗਾ /tʃəŋɡɑː/ | چنگا /tʃəŋɡaː/ | چنگا /tʃəŋɡaː/ | चोखा /tʃoːkʰaː/ | اچھا /atʃːʰaː/ | चन्गा /tʃəŋɡaː/ |
| Kekeo | کوئل /koːɪl/ | ਕੋਇਲ /koil/ | — | — | कोयल /koːjal/ | کوئل /koːjal/ | — |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.