Chasu
Kichasu
Atlantiki-Kongo
Kiasu (pia kinaitwa Kipare, Chasu) ni lugha ya Kibantu ya milima ya Pare Kusini kaskazini-mashariki mwa Tanzania, dada wa Kirwa cha Pare Kaskazini (rwk) ndani ya kundi la Pare E.31. Watu wa Pare (Asu + Rwa kwa pamoja ~640,000) wana utamaduni wa kipekee wa kuyeyusha chuma ambao kihistoria uliandaa zana za chuma katika eneo lote la Kilimanjaro. Kiisimu, Kiasu kinaonyesha sifa za kawaida za Kibantu E.30: ~ngeli 10 za nomino zenye upatanisho, mfumo changamano wa toni, na hali ya kimofolojia inayotumika. Kazi ya tafsiri ya Biblia tangu miaka ya 1990 imezalisha vifaa sanifu vya kujua kusoma na kuandika kwa Kiasu, na Agano Jipya la Kiasu lilichapishwa mwaka 2005.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kichasu
Maji
mende
/mende/
Moto
mshika
/mʃika/
Jua
idhuva
/iðuʋa/
Mwezi
mwezi
/mwezi/
Nyota
nyenyeri
/ɲeɲeri/
Mama
mama
/mama/
Baba
baba
/baba/
Mimi
mine
/mine/
Wewe
uwe
/uwe/
Jina
izina
/izina/
Jicho
iiso
/iːso/
Mkono
mkono
/mkono/
Moyo
ngiti
/ŋɡiti/
Upendo
lumba
/lumba/
Mti
mti
/mti/
Nyumba
nyumba
/ɲumba/
Mbwa
mbwa
/mbwa/
Paka
paka
/paka/
Kula
kurya
/kuɾja/
Kunywa
kunwa
/kunwa/
Moja
imwe
/imwe/
Mbili
avili
/aβili/
Habari
shiloi
/ʃiloi/
Asante
mwasanga
/mwasaŋɡa/
Nzuri
mwamba
/mwamba/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Atlantic-Congo zinazohusiana
| Maana | Kichasu | Kirwa | Kishambaa | Kinyaturu | Kisangu | Kimashami | Kisena |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | mende /mende/ | mende /mende/ | mazi /mazi/ | maazi /maːzi/ | ameenzi /ameːnzi/ | mringa /mɾiŋɡa/ | madzi /madzi/ |
| Moto | mshika /mʃika/ | msika /msika/ | moto /moto/ | moto /moto/ | umoto /umoto/ | mòò /moːʔ/ | moto /moto/ |
| Jua | idhuva /iðuʋa/ | mlao /mlao/ | zuwa /zuwa/ | nzua /nzua/ | liluga /liluɡa/ | ìsùwà /isuwa/ | dzuwa /dzuwa/ |
| Mwezi | mwezi /mwezi/ | mwere /mwere/ | mwezi /mwezi/ | umweri /umweɾi/ | umwesi /umwesi/ | mwezi /mwezi/ | mwedzi /mwedzi/ |
| Nyota | nyenyeri /ɲeɲeri/ | nyenyeri /ɲeɲeri/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyeenyeeri /ɲeːɲeːri/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyeri /ɲeɲeri/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ |
| Mama | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mai /mai/ |
| Baba | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | tata /tata/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ |
| Mimi | mine /mine/ | inyi /iɲi/ | niye /nije/ | une /une/ | une /une/ | inyi /iɲi/ | ine /ine/ |
| Wewe | uwe /uwe/ | uwe /uwe/ | weye /weje/ | uwe /uwe/ | uwe /uwe/ | uwe /uwe/ | iwe /iwe/ |
| Jina | izina /izina/ | irina /irina/ | izina /izina/ | izina /izina/ | litawa /litawa/ | irina /irina/ | dzina /dzina/ |
| Jicho | iiso /iːso/ | liso /liso/ | izo /izo/ | iriiso /iɾiːso/ | iliho /iliho/ | rítiò /ɾitio/ | diso /diso/ |
| Mkono | mkono /mkono/ | mkono /mkono/ | ukono /ukono/ | ukuboko /ukuboko/ | ukuboko /ukuboko/ | kùoòko /kuoːko/ | nkono /nkono/ |
| Moyo | ngiti /ŋɡiti/ | ngiti /ŋɡiti/ | mwoyo /mwojo/ | umutima /umutima/ | umutima /umutima/ | mòyò /mojo/ | mtima /mtima/ |
| Upendo | lumba /lumba/ | lumbo /lumbo/ | kwenda /kwenda/ | butogwa /butoɡwa/ | ulungu /uluŋɡu/ | ìkwenda /ikwenda/ | kufuna /kufuna/ |
| Mti | mti /mti/ | mte /mte/ | mti /mti/ | umuti /umuti/ | umuti /umuti/ | mtí /mti/ | mtengo /mteŋɡo/ |
| Nyumba | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | inyumba /iɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ |
| Mbwa | mbwa /mbwa/ | mboha /mboha/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ |
| Paka | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ |
| Kula | kurya /kuɾja/ | kuria /kuria/ | kuya /kuja/ | kuria /kuɾia/ | kulya /kuʎa/ | ìlya /iʎa/ | kudya /kudja/ |
| Kunywa | kunwa /kunwa/ | kunyua /kuɲua/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ | ìnyo /iɲo/ | kumwa /kumwa/ |
| Moja | imwe /imwe/ | mongo /moŋɡo/ | imo /imo/ | umwe /umwe/ | imo /imo/ | ìmwí /imwi/ | posi /posi/ |
| Mbili | avili /aβili/ | iwi /iwi/ | mbili /mbili/ | aviri /aβiri/ | avili /aβili/ | iwi /iwi/ | piŵiri /piwiri/ |
| Habari | shiloi /ʃiloi/ | kira /kiɾa/ | nashukuru /naʃukuɾu/ | mbukire /mbukiɾe/ | mbasala /mbasala/ | máshàlòmà /maʃaloma/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ |
| Asante | mwasanga /mwasaŋɡa/ | asante /asante/ | asante /asante/ | asante /aˈsante/ | nashukulu /naʃukulu/ | ahsànte /ahsante/ | ndatenda /ndatenda/ |
| Nzuri | mwamba /mwamba/ | kya /kja/ | hedi /hedi/ | kihi /kihi/ | kwifwa /kwifwa/ | ìchá /itʃa/ | nadidi /nadidi/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.