ChiBemba
Kibemba
Atlantiki-Kongo (Kibantu)
Kibemba (ChiBemba) ndiyo lugha inayozungumzwa zaidi nchini Zambia na lugha kuu ya mawasiliano katika eneo la Copperbelt. Kina irabu 5 zenye utofautishaji wa urefu wa kifonimu, mfumo kamili wa takriban ngeli kumi na tano za nomino za Kibantu, na hutumika kama lugha ya marejeleo ya Kibantu katika masomo ya isimu.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kibemba
Maji
amenshi
/amenʃi/
Moto
umulilo
/umulilo/
Jua
akasuba
/akasuba/
Mwezi
umweshi
/umweʃi/
Nyota
intanda
/intanda/
Mama
bamayo
/bamajo/
Baba
bataata
/bataːta/
Mimi
ine
/ine/
Wewe
iwe
/iwe/
Jina
ishina
/iʃina/
Jicho
ilinso
/ilinso/
Mkono
ukuboko
/ukuboko/
Moyo
umutima
/umutima/
Upendo
ukutemwa
/ukutemwa/
Mti
icimuti
/itʃimuti/
Nyumba
ing'anda
/iŋːanda/
Mbwa
imbwa
/imbwa/
Paka
pushi
/puʃi/
Kula
ukulya
/ukulja/
Kunywa
ukunwa
/ukunwa/
Moja
cimo
/tʃimo/
Mbili
fibili
/fibili/
Habari
muli shani
/muli ʃani/
Asante
natotela
/natotela/
Nzuri
chisuma
/tʃisuma/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Atlantic-Congo (Bantu) zinazohusiana
| Maana | Kibemba | Kisangu | Kitonga (Zambia) | Kitumbuka | Kikaonde | Kinyaturu | Kisena |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | amenshi /amenʃi/ | ameenzi /ameːnzi/ | meenda /meːnda/ | maji /madʒi/ | mema /mema/ | maazi /maːzi/ | madzi /madzi/ |
| Moto | umulilo /umulilo/ | umoto /umoto/ | mulilo /mulilo/ | moto /moto/ | mujilo /mudʒilo/ | moto /moto/ | moto /moto/ |
| Jua | akasuba /akasuba/ | liluga /liluɡa/ | zuba /zuba/ | zuwa /zuwa/ | juba /dʒuba/ | nzua /nzua/ | dzuwa /dzuwa/ |
| Mwezi | umweshi /umweʃi/ | umwesi /umwesi/ | mwezi /mwezi/ | mwezi /mwezi/ | ñondo /ɲondo/ | umweri /umweɾi/ | mwedzi /mwedzi/ |
| Nyota | intanda /intanda/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyezi /ɲeˈɲezi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | lutanda /lutanda/ | nyeenyeeri /ɲeːɲeːri/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ |
| Mama | bamayo /bamajo/ | mama /mama/ | bama /bama/ | amama /amama/ | bama /bama/ | mama /mama/ | mai /mai/ |
| Baba | bataata /bataːta/ | baba /baba/ | bataata /bataːta/ | adada /adada/ | batata /batata/ | tata /tata/ | baba /baba/ |
| Mimi | ine /ine/ | une /une/ | ime /ime/ | ine /ine/ | amiwa /amiwa/ | une /une/ | ine /ine/ |
| Wewe | iwe /iwe/ | uwe /uwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | obewa /obewa/ | uwe /uwe/ | iwe /iwe/ |
| Jina | ishina /iʃina/ | litawa /litawa/ | izina /iˈziːna/ | zina /zina/ | jizhina /dʒiʒina/ | izina /izina/ | dzina /dzina/ |
| Jicho | ilinso /ilinso/ | iliho /iliho/ | liso /liso/ | jiso /dʒiso/ | jiso /dʒiso/ | iriiso /iɾiːso/ | diso /diso/ |
| Mkono | ukuboko /ukuboko/ | ukuboko /ukuboko/ | kuboko /kuboko/ | woko /woko/ | kuboko /kuboko/ | ukuboko /ukuboko/ | nkono /nkono/ |
| Moyo | umutima /umutima/ | umutima /umutima/ | moyo /mojo/ | mtima /mtima/ | muchima /mutʃima/ | umutima /umutima/ | mtima /mtima/ |
| Upendo | ukutemwa /ukutemwa/ | ulungu /uluŋɡu/ | luyando /lujando/ | kutemwa /kutemwa/ | butemwe /butemwe/ | butogwa /butoɡwa/ | kufuna /kufuna/ |
| Mti | icimuti /itʃimuti/ | umuti /umuti/ | cisamu /tʃisamu/ | khuni /kʰuni/ | kichi /kitʃi/ | umuti /umuti/ | mtengo /mteŋɡo/ |
| Nyumba | ing'anda /iŋːanda/ | inyumba /iɲumba/ | ng'anda /ŋanda/ | nyumba /ɲumba/ | nzubo /nzubo/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ |
| Mbwa | imbwa /imbwa/ | imbwa /imbwa/ | muvwa /muvwa/ | ncheŵe /ntʃewe/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ |
| Paka | pushi /puʃi/ | paka /paka/ | kaaze /kaːze/ | chona /tʃona/ | kapuso /kapuso/ | paka /paka/ | paka /paka/ |
| Kula | ukulya /ukulja/ | kulya /kuʎa/ | kulya /kulja/ | kurya /kuɾja/ | kuja /kudʒa/ | kuria /kuɾia/ | kudya /kudja/ |
| Kunywa | ukunwa /ukunwa/ | kunwa /kunwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kumwa /kumwa/ | kutoma /kutoma/ | kunywa /kuɲwa/ | kumwa /kumwa/ |
| Moja | cimo /tʃimo/ | imo /imo/ | -mwi /mwi/ | cimoza /tʃimoza/ | umo /umo/ | umwe /umwe/ | posi /posi/ |
| Mbili | fibili /fibili/ | avili /aβili/ | -bili /bili/ | ŵiŵiri /βiβiɾi/ | bibili /bibili/ | aviri /aβiri/ | piŵiri /piwiri/ |
| Habari | muli shani /muli ʃani/ | mbasala /mbasala/ | mwabuka buti /mwabuka buti/ | monire /moniɾe/ | mwapoñai /mwapoɲai/ | mbukire /mbukiɾe/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ |
| Asante | natotela /natotela/ | nashukulu /naʃukulu/ | twalumba /twalumba/ | yewo /jewo/ | nasakwilila /nasakwilila/ | asante /aˈsante/ | ndatenda /ndatenda/ |
| Nzuri | chisuma /tʃisuma/ | kwifwa /kwifwa/ | kabotu /kabotu/ | cwemi /tʃwemi/ | kyawama /kjawama/ | kihi /kihi/ | nadidi /nadidi/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.