Kikongo
Atlantic-Congo (Bantu)
Kikongo ni lugha ya Ufalme wa kihistoria wa Kongo, na hadi sasa huzungumzwa kwa wingi katika bonde la Kongo la chini. Aina rahisi Kituba hutumika kama lugha ya mawasiliano, na Kikongo ni mojawapo ya lugha za kitaifa za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Jamhuri ya Kongo.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kikongo
Maji
maza
/maza/
Moto
tiya
/tija/
Jua
ntangu
/ntaŋɡu/
Mwezi
ngonda
/ŋɡonda/
Mama
mama
/mama/
Baba
tata
/tata/
Kula
ku dia
/ku dja/
Kunywa
ku nua
/ku nua/
Upendo
zola
/zola/
Moyo
ntima
/ntima/
Mti
nti
/nti/
Nyumba
nzo
/nzo/
Mbwa
mbwa
/mbwa/
Paka
nyau
/ɲau/
Mkono
koko
/koko/
Jicho
disu
/disu/
Habari
mboté
/mbote/
Asante
matondo
/matondo/
Moja
mosi
/mosi/
Nzuri
mbote
/mbote/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Atlantic-Congo (Bantu) zinazohusiana
| Maana | Kikongo | Kilingala | Kimbundu | Kiluba-Kasai | Kikaonde | Kiluvale | Kisena |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | maza /maza/ | máí /mai/ | menha /meɲa/ | mâyi /maːji/ | mema /mema/ | meya /meja/ | madzi /madzi/ |
| Moto | tiya /tija/ | mɔ́tɔ /mɔtɔ/ | tubia /tubja/ | kapia /kapia/ | mujilo /mudʒilo/ | kakahya /kakahja/ | moto /moto/ |
| Jua | ntangu /ntaŋɡu/ | mói /moi/ | muanya /mwaɲa/ | dîba /diːba/ | juba /dʒuba/ | likumbi /likumbi/ | dzuwa /dzuwa/ |
| Mwezi | ngonda /ŋɡonda/ | sánzá /sanza/ | ngonde /ŋɡonde/ | ngondo /ŋɡondo/ | ñondo /ɲondo/ | kakweji /kakwedʒi/ | mwedzi /mwedzi/ |
| Mama | mama /mama/ | mamá /mama/ | mama /mama/ | mâmu /maːmu/ | bama /bama/ | mama /mama/ | mai /mai/ |
| Baba | tata /tata/ | tatá /tata/ | tata /tata/ | tâtu /taːtu/ | batata /batata/ | tata /tata/ | baba /baba/ |
| Kula | ku dia /ku dja/ | kolía /kolia/ | kudya /kudja/ | kudia /kudia/ | kuja /kudʒa/ | kulya /kuʎa/ | kudya /kudja/ |
| Kunywa | ku nua /ku nua/ | komɛ́la /komɛla/ | kunwa /kunwa/ | kunua /kunua/ | kutoma /kutoma/ | kunwa /kunwa/ | kumwa /kumwa/ |
| Upendo | zola /zola/ | bolíngo /boliŋɡo/ | henda /henda/ | dinanga /dinaŋɡa/ | butemwe /butemwe/ | zangi /zaŋɡi/ | kufuna /kufuna/ |
| Moyo | ntima /ntima/ | motéma /motema/ | muxima /muʃima/ | mucima /mut͡ʃima/ | muchima /mutʃima/ | mutima /mutima/ | mtima /mtima/ |
| Mti | nti /nti/ | nzété /nzete/ | mukune /mukune/ | mutshi /mut͡ʃi/ | kichi /kitʃi/ | mutondo /mutondo/ | mtengo /mteŋɡo/ |
| Nyumba | nzo /nzo/ | ndáko /ndako/ | inzo /inzo/ | nzubu /nzubu/ | nzubo /nzubo/ | zuvo /zuvo/ | nyumba /ɲumba/ |
| Mbwa | mbwa /mbwa/ | mbwá /mbwa/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | kawa /kawa/ | mbwa /mbwa/ |
| Paka | nyau /ɲau/ | nyáu /ɲau/ | kasalu /kasalu/ | nyao /ɲao/ | kapuso /kapuso/ | katako /katako/ | paka /paka/ |
| Mkono | koko /koko/ | lobɔ́kɔ /lobɔkɔ/ | lukwaku /lukwaku/ | tshianza /t͡ʃianza/ | kuboko /kuboko/ | livoko /livoko/ | nkono /nkono/ |
| Jicho | disu /disu/ | líso /liso/ | dixi /diʃi/ | dîsu /diːsu/ | jiso /dʒiso/ | liso /liso/ | diso /diso/ |
| Habari | mboté /mbote/ | mbóte /mbote/ | kiebi /kiebi/ | moyo /mojo/ | mwapoñai /mwapoɲai/ | mwane /mwane/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ |
| Asante | matondo /matondo/ | matɔ́ndɔ /matɔndɔ/ | kishukutu /kiʃukutu/ | tuasakidila /tuasakidila/ | nasakwilila /nasakwilila/ | nasakwilila /nasakwilila/ | ndatenda /ndatenda/ |
| Moja | mosi /mosi/ | mɔ̌kɔ́ /mɔkɔ/ | -moxi /moʃi/ | umue /umue/ | umo /umo/ | -mwe /mwe/ | posi /posi/ |
| Nzuri | mbote /mbote/ | malámu /malamu/ | kiá /kja/ | bimpe /bimpe/ | kyawama /kjawama/ | -mwaza /mwaza/ | nadidi /nadidi/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.