Kikongo
Atlantiki-Kongo (Kibantu)
Kikongo ni lugha ya Ufalme wa kihistoria wa Kongo, na hadi sasa huzungumzwa kwa wingi katika bonde la Kongo la chini. Aina rahisi Kituba hutumika kama lugha ya mawasiliano, na Kikongo ni mojawapo ya lugha za kitaifa za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Jamhuri ya Kongo.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kikongo
Maji
maza
/maza/
Moto
tiya
/tija/
Jua
ntangu
/ntaŋɡu/
Mwezi
ngonda
/ŋɡonda/
Nyota
mbwetete
/mbwetete/
Mama
mama
/mama/
Baba
tata
/tata/
Mimi
mono
/mono/
Wewe
ngeye
/ŋɡeje/
Jina
nkumbu
/nkumbu/
Jicho
disu
/disu/
Mkono
koko
/koko/
Moyo
ntima
/ntima/
Upendo
zola
/zola/
Mti
nti
/nti/
Nyumba
nzo
/nzo/
Mbwa
mbwa
/mbwa/
Paka
nyau
/ɲau/
Kula
ku dia
/ku dja/
Kunywa
ku nua
/ku nwa/
Moja
mosi
/mosi/
Mbili
zole
/zole/
Habari
mboté
/mbote/
Asante
matondo
/matondo/
Nzuri
mbote
/mbote/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Atlantic-Congo (Bantu) zinazohusiana
| Maana | Kikongo | Kilingala | Kimbundu | Kiluba-Kasai | Kisena | Kiluvale | Kikaonde |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | maza /maza/ | máí /mai/ | menha /meɲa/ | mâyi /maːji/ | madzi /madzi/ | meya /meja/ | mema /mema/ |
| Moto | tiya /tija/ | mɔ́tɔ /mɔtɔ/ | tubia /tubja/ | kapia /kapia/ | moto /moto/ | kakahya /kakahja/ | mujilo /mudʒilo/ |
| Jua | ntangu /ntaŋɡu/ | mói /moi/ | muanya /mwaɲa/ | dîba /diːba/ | dzuwa /dzuwa/ | likumbi /likumbi/ | juba /dʒuba/ |
| Mwezi | ngonda /ŋɡonda/ | sánzá /sanza/ | ngonde /ŋɡonde/ | ngondo /ŋɡondo/ | mwedzi /mwedzi/ | kakweji /kakwedʒi/ | ñondo /ɲondo/ |
| Nyota | mbwetete /mbwetete/ | monzoto /monzɔtɔ/ | tetembwa /teˈtembwa/ | mutoto /mutoto/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | tanganyeka /taŋɡaˈɲeka/ | lutanda /lutanda/ |
| Mama | mama /mama/ | mamá /mama/ | mama /mama/ | mâmu /maːmu/ | mai /mai/ | mama /mama/ | bama /bama/ |
| Baba | tata /tata/ | tatá /tata/ | tata /tata/ | tâtu /taːtu/ | baba /baba/ | tata /tata/ | batata /batata/ |
| Mimi | mono /mono/ | ngai /ⁿɡai/ | eme /eme/ | meme /meme/ | ine /ine/ | ami /ami/ | amiwa /amiwa/ |
| Wewe | ngeye /ŋɡeje/ | yo /jo/ | eie /eje/ | wewe /wewe/ | iwe /iwe/ | ove /ove/ | obewa /obewa/ |
| Jina | nkumbu /nkumbu/ | nkombo /ⁿkombo/ | dijina /diˈʒina/ | dîna /diːna/ | dzina /dzina/ | lijina /liˈʒina/ | jizhina /dʒiʒina/ |
| Jicho | disu /disu/ | líso /liso/ | dixi /diʃi/ | dîsu /diːsu/ | diso /diso/ | liso /liso/ | jiso /dʒiso/ |
| Mkono | koko /koko/ | lobɔ́kɔ /lobɔkɔ/ | lukwaku /lukwaku/ | tshianza /tʃianza/ | nkono /nkono/ | livoko /livoko/ | kuboko /kuboko/ |
| Moyo | ntima /ntima/ | motéma /motema/ | muxima /muʃima/ | mucima /mutʃima/ | mtima /mtima/ | mutima /mutima/ | muchima /mutʃima/ |
| Upendo | zola /zola/ | bolíngo /boliŋɡo/ | henda /henda/ | dinanga /dinaŋɡa/ | kufuna /kufuna/ | zangi /zaŋɡi/ | butemwe /butemwe/ |
| Mti | nti /nti/ | nzété /nzete/ | mukune /mukune/ | mutshi /mutʃi/ | mtengo /mteŋɡo/ | mutondo /mutondo/ | kichi /kitʃi/ |
| Nyumba | nzo /nzo/ | ndáko /ndako/ | inzo /inzo/ | nzubu /nzubu/ | nyumba /ɲumba/ | zuvo /zuvo/ | nzubo /nzubo/ |
| Mbwa | mbwa /mbwa/ | mbwá /mbwa/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | kawa /kawa/ | mbwa /mbwa/ |
| Paka | nyau /ɲau/ | nyáu /ɲau/ | kasalu /kasalu/ | nyao /ɲao/ | paka /paka/ | katako /katako/ | kapuso /kapuso/ |
| Kula | ku dia /ku dja/ | kolía /kolia/ | kudya /kudja/ | kudia /kudia/ | kudya /kudja/ | kulya /kuʎa/ | kuja /kudʒa/ |
| Kunywa | ku nua /ku nwa/ | komɛ́la /komɛla/ | kunwa /kunwa/ | kunua /kunua/ | kumwa /kumwa/ | kunwa /kunwa/ | kutoma /kutoma/ |
| Moja | mosi /mosi/ | mɔ̌kɔ́ /mɔkɔ/ | -moxi /moʃi/ | umue /umue/ | posi /posi/ | -mwe /mwe/ | umo /umo/ |
| Mbili | zole /zole/ | mibale /mibale/ | -iadi /jaːdi/ | bibidi /bibidi/ | piŵiri /piwiri/ | -vali /vali/ | bibili /bibili/ |
| Habari | mboté /mbote/ | mbóte /mbote/ | kiebi /kiebi/ | moyo /mojo/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ | mwane /mwane/ | mwapoñai /mwapoɲai/ |
| Asante | matondo /matondo/ | matɔ́ndɔ /matɔndɔ/ | kishukutu /kiʃukutu/ | tuasakidila /tuasakidila/ | ndatenda /ndatenda/ | nasakwilila /nasakwilila/ | nasakwilila /nasakwilila/ |
| Nzuri | mbote /mbote/ | malámu /malamu/ | kiá /kja/ | bimpe /bimpe/ | nadidi /nadidi/ | -mwaza /mwaza/ | kyawama /kjawama/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.