Xaasongaxango
Khassonké
Niger-Congo
Le xaasongaxango (aussi appelé khassonké, xaasonga, mandingue occidental) est la langue mandingue de la région du Khasso, dans l'ouest du Mali, étroitement apparentée au bambara (bm), au maninka et au dioula (dyu) au sein du groupe mandingue du mandé occidental. Le Khasso était un État bambaraphone du XIXe siècle centré sur Médine, sur le fleuve Sénégal, conquis par les Français en 1857. Aujourd'hui, le xaasongaxango est reconnu par le Mali comme langue nationale aux côtés d'autres variétés mandingues, avec des programmes d'éducation bilingue depuis 1985. L'intercompréhension avec le bambara est élevée, et de nombreuses sources considèrent le khassonké comme un dialecte du bambara, bien que des traits phonologiques distincts (notamment les schémas tonals et le système vocalique) et une identité culturelle propre justifient un traitement séparé.
Où elle est parlée
31 mots essentiels en Khassonké
Eau
ji
/dʒi/
Feu
tasuma
/tasuma/
Soleil
tile
/tile/
Lune
kalo
/kalo/
Étoile
lolo
/lolo/
Mère
ba
/ba/
Père
fa
/fa/
Je
ne
/ne/
Tu
i
/i/
Nom
tɔɔ
/tɔː/
Œil
ɲa
/ɲa/
Main
bolo
/bolo/
Cœur
dusu
/dusu/
Amour
kanu
/kanu/
Arbre
yiri
/jiɾi/
Maison
so
/so/
Chien
wulu
/wulu/
Chat
jakuma
/dʒakuma/
Manger
domu
/domu/
Boire
min
/min/
Un
kele
/kele/
Deux
fila
/fila/
Bonjour
i ni sogoma
/i ni soɡoma/
Merci
i ni baara
/i ni baːɾa/
Bon
nyi
/ɲi/
Sources
Mots comparés
Comparé aux langues Niger-Congo apparentées
| Sens | Khassonké | Kita maninkakan | Maninkakan occidental | Maninka oriental | Bambara | Dioula | Konabéré |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ |
| Feu | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | ta /ta/ |
| Soleil | tile /tile/ | tle /tle/ | tile /tile/ | tile /tile/ | tile /tile/ | tile /tile/ | tile /tile/ |
| Lune | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ |
| Étoile | lolo /lolo/ | lolo /lolo/ | lolo /lolo/ | lolo /lolo/ | dolo /dòlo/ | dolo /dólo/ | tɛnɛ /tɛ̀nɛ̀/ |
| Mère | ba /ba/ | ba /ba/ | na /na/ | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ |
| Père | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ |
| Je | ne /ne/ | ne /ne/ | ne /ne/ | ne /ne/ | ne /nè/ | ń /ŋ́/ | n /ǹ/ |
| Tu | i /i/ | i /i/ | i /i/ | i /i/ | i /í/ | í /í/ | i /í/ |
| Nom | tɔɔ /tɔː/ | tɔɔ /tɔː/ | tɔɔ /tɔː/ | tɔɔ /tɔː/ | tɔgɔ /tɔ̀ɡɔ/ | tɔgɔ /tɔ́gɔ/ | to /tō/ |
| Œil | ɲa /ɲa/ | ña /ɲa/ | nya /ɲa/ | ɲa /ɲa/ | ɲɛ /ɲɛ/ | ɲɛ /ɲɛ/ | ɲɛ /ɲɛ/ |
| Main | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ |
| Cœur | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ |
| Amour | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kana /kana/ |
| Arbre | yiri /jiɾi/ | yiri /jiɾi/ | yiri /jiɾi/ | yiri /jiɾi/ | jiri /dʒiɾi/ | yiri /jiri/ | yiri /jiri/ |
| Maison | so /so/ | so /so/ | so /so/ | lu /lu/ | so /so/ | so /so/ | so /so/ |
| Chien | wulu /wulu/ | wulu /wulu/ | wulu /wulu/ | wuli /wuli/ | wulu /wulu/ | wulu /wulu/ | fugo /fuɡo/ |
| Chat | jakuma /dʒakuma/ | ñaakuma /ɲaːkuma/ | nyaakuma /ɲaːkuma/ | jakuma /dʒakuma/ | jakuma /dʒakuma/ | jakuma /dʒakuma/ | nyukuma /ɲukuma/ |
| Manger | domu /domu/ | don /don/ | don /don/ | domu /domu/ | dumuni /dumuni/ | dun /dun/ | don /don/ |
| Boire | min /min/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ |
| Un | kele /kele/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ |
| Deux | fila /fila/ | fila /fila/ | fila /fila/ | fila /fila/ | fila /fìla/ | fila /fìla/ | pla /plà/ |
| Bonjour | i ni sogoma /i ni soɡoma/ | i ni soɣoma /i ni soɣoma/ | i ni sögöma /i ni soɣoma/ | i ni se /i ni se/ | i ni ce /i ni tʃɛ/ | i ni soɣoma /i ni soɣoma/ | ka kɛ /ka kɛ/ |
| Merci | i ni baara /i ni baːɾa/ | i ni baara /i ni baːɾa/ | i ni baara /i ni baːɾa/ | i ni ce /i ni tʃe/ | i ni ce /i ni tʃɛ/ | i ni ce /i ni tʃe/ | baraka /baɾaka/ |
| Bon | nyi /ɲi/ | ñuman /ɲuman/ | nyuman /ɲuman/ | ka ɲi /ka ɲi/ | ka ɲi /ka ɲi/ | ɲuman /ɲuman/ | ɲuman /ɲuman/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.