Li Niha
Ніаська
Австронезійська
Ніас (лі ніха, «мова ніха [народу]») — головна австронезійська мова острова Ніас, прибережного острова в Індійському океані біля західного узбережжя Північної Суматри, Індонезія. Народ ніас славиться своєю мегалітичною воїнською культурою стрибків через камінь (hombo batu — перестрибування кам'яних стовпів), традиційними купольними оселями вождів Омо-Хада та ніаським святом Фаулокхо. У лінгвістичному плані ніас має зондські австронезійські риси: чергування стану/фокусу, іменні частки на кшталт класифікаторів і багату систему займенників. Існують дві основні діалектні групи: північний ніас (Niha Bawöra) та південний ніас (Niha Maenamölö), причому граматика Брауна 2001 року зосереджена на південному.
Де нею розмовляють
31 основних слів мовою Ніаська
Вода
idanö
/idanø/
Вогонь
alitö
/aˈlitɤ/
Сонце
luo
/luo/
Місяць
bawa
/bawa/
Зірка
döfi
/døfi/
Мати
ina
/ina/
Батько
amada
/amada/
Я
ya'o
/jaʔo/
Ти
ya'ugö
/jaʔugø/
Ім'я
döi
/døi/
Око
hörö
/høɾø/
Рука
tanga
/taŋa/
Серце
tödö
/tødø/
Любов
fa'omasi
/faʔomasi/
Дерево
eu
/eu/
Дім
omo
/omo/
Собака
asu
/asu/
Кішка
mao
/mao/
Їсти
manga
/maŋa/
Пити
badu
/badu/
Один
sara
/saɾa/
Два
dua
/dua/
Привіт
ya'ahowu
/jaʔahowu/
Дякую
saohagölö
/saohaɡølø/
Добрий
sökhi
/søkʰi/
Джерела
Порівняння слів
Порівняння зі спорідненими мовами Austronesian
| Значення | Ніаська | Батак-Ангкола | Мандар | Батак-тоба | Бунун | Сімалунгунська батак | Давньояванська (каві) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | idanö /idanø/ | aek /aek/ | uai /uai/ | aek /aek/ | danum /danum/ | bah /bah/ | ꦮꦫꦶꦃ /warih/ |
| Вогонь | alitö /aˈlitɤ/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ | sapuz /sapuz/ | apuy /apuj/ | ꦄꦒ꧀ꦤꦶ /aɡni/ |
| Сонце | luo /luo/ | mata ni ari /mata ni ari/ | mata allo /mata alːo/ | mata ni ari /mata ni ari/ | vali /vali/ | mata ni ari /mata ni ari/ | ꦱꦸꦂꦪ /suɾja/ |
| Місяць | bawa /bawa/ | bulan /bulan/ | bulang /bulaŋ/ | bulan /bulan/ | buan /buan/ | bulan /bulan/ | ꦕꦤ꧀ꦢꦿ /tʃandra/ |
| Зірка | döfi /døfi/ | bintang /bintaŋ/ | bittoeng /bittoeŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintuhan /bintuhan/ | bintang /bintaŋ/ | ꦭꦶꦤ꧀ꦠꦁ /lintaŋ/ |
| Мати | ina /ina/ | inang /inaŋ/ | indo /indo/ | ina /ina/ | tina /tina/ | inang /inaŋ/ | ꦆꦧꦸ /ibu/ |
| Батько | amada /amada/ | amang /amaŋ/ | ama /ama/ | ama /ama/ | tama /tama/ | bapa /bapa/ | ꦫꦩ /rama/ |
| Я | ya'o /jaʔo/ | au /au/ | iyau /ijau/ | au /au/ | saikin /saikin/ | ahu /ahu/ | ꦄꦏꦸ /aku/ |
| Ти | ya'ugö /jaʔugø/ | ho /ho/ | io /iʔo/ | ho /ho/ | suu /suʔu/ | ho /ho/ | ꦏꦶꦠ /kita/ |
| Ім'я | döi /døi/ | goar /goar/ | sanga /saŋa/ | goar /goar/ | ngaan /ŋaan/ | goran /goran/ | ꦔꦫꦤ꧀ /ŋaran/ |
| Око | hörö /høɾø/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | ꦩꦠ /mata/ |
| Рука | tanga /taŋa/ | tangan /taŋan/ | lima /lima/ | tangan /taŋan/ | ima /ima/ | tangan /taŋan/ | ꦠꦔꦤ꧀ /taŋan/ |
| Серце | tödö /tødø/ | roha /roha/ | ate /ate/ | roha /roha/ | is-ang /isaŋ/ | uhur /uhur/ | ꦲꦠꦶ /hati/ |
| Любов | fa'omasi /faʔomasi/ | holong /holoŋ/ | mappinawa /mapːinawa/ | holong /holoŋ/ | madaidaz /madaidaz/ | holong /holoŋ/ | ꦱꦶꦃ /sih/ |
| Дерево | eu /eu/ | hayu /haju/ | kaju /kaju/ | hau /hau/ | kahu /kahu/ | hayu /haju/ | ꦏꦪꦸ /kaju/ |
| Дім | omo /omo/ | bagas /baɡas/ | boyang /bojaŋ/ | jabu /dʒabu/ | lumaq /lumaq/ | rumah /rumah/ | ꦈꦩꦃ /umah/ |
| Собака | asu /asu/ | asu /asu/ | asu /asu/ | biang /biaŋ/ | asu /asu/ | baliang /baliaŋ/ | ꦄꦱꦸ /asu/ |
| Кішка | mao /mao/ | huting /hutiŋ/ | mio /mio/ | huting /hutiŋ/ | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ | huting /hutiŋ/ | ꦩꦺꦴꦁ /moŋ/ |
| Їсти | manga /maŋa/ | mangan /maŋan/ | ma'ande /maʔande/ | mangan /maŋan/ | maun /maun/ | mangan /maŋan/ | ꦄꦩꦔꦤ꧀ /amaŋan/ |
| Пити | badu /badu/ | minum /minum/ | minung /minuŋ/ | minum /minum/ | muqun /muqun/ | minum /minum/ | ꦄꦩꦶꦤꦸꦩ꧀ /aminum/ |
| Один | sara /saɾa/ | sada /sada/ | mesa /mesa/ | sada /sada/ | tasa /tasa/ | sada /sada/ | ꦌꦏ /eka/ |
| Два | dua /dua/ | dua /dua/ | dua /dua/ | dua /dua/ | dusa /dusa/ | dua /dua/ | ꦫ꧀ꦮ /rwa/ |
| Привіт | ya'ahowu /jaʔahowu/ | horas /horas/ | salama' ma'ondong /salamaʔ maʔondoŋ/ | horas /horas/ | uninang /uninaŋ/ | horas /horas/ | ꦫꦲꦪꦸ /rahaju/ |
| Дякую | saohagölö /saohaɡølø/ | mauliate /mauliate/ | kuru' sumanga' /kuɾuʔ sumaŋaʔ/ | mauliate /mauliate/ | uninang /uninaŋ/ | diatebei /diatebei/ | ꦤꦸꦮꦸꦤ꧀ /nuwun/ |
| Добрий | sökhi /søkʰi/ | denggan /deŋɡan/ | macoa /matʃoa/ | denggan /deŋɡan/ | masial /masial/ | dear /dear/ | ꦲꦪꦸ /haju/ |
Частина LangMap — проєкту візуалізації мов. Це статичне, індексоване резюме; інтерактивні карти пропонують аудіо вимови, фільтри та вигляд глобуса.