Naqxi
Kinaxi
Kichina-Kitibeti (Naic / Loloish)
Kinaxi kinajulikana kwa hati ya picha "Dongba", mfumo pekee duniani wa hati ya picha unaotumika hadi sasa, unaotumiwa na waganga wa Dongba wa Kinaxi katika ibada. Tahajia ya Kilatini ya kila siku huongeza herufi (l, h, q) mwishoni mwa silabi ili kuonyesha toni.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kinaxi
Maji
ggee
/ɡɯ̄/
Moto
mee
/mɯ˧/
Jua
ny-mei
/ɲi˧mi˧/
Mwezi
he-mei
/hɯ˧mi˧/
Nyota
gee
/kɯ˧/
Mama
mei
/mei˧/
Baba
av
/a˧/
Mimi
ngeq
/ŋə˨˩/
Wewe
no
/nɔ˧/
Jina
mei
/mei˧/
Jicho
nyi
/ɲi˧/
Mkono
lel
/lɯ˥/
Moyo
see-zai
/sɯ˧dzɑ˧/
Upendo
lai
/lɑ˧/
Mti
si
/si˧/
Nyumba
pee-mei
/pɯ˧mi˧/
Mbwa
kee
/kʰɯ˧/
Paka
lai-mei
/lɑ˧mi˧/
Kula
zo
/dzo˧/
Kunywa
chil
/tʂʰi˥/
Moja
ddee
/dɯ˧/
Mbili
nee
/ni˧/
Habari
nyel-bbeq
/ɲɯ˥bɯ˨˩/
Asante
jjuq jjuq
/dʑɯ˨˩dʑɯ˨˩/
Nzuri
ai
/ɑ˧/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan (Naic/Loloish) zinazohusiana
| Maana | Kinaxi | Kiyi (Nuosu) | Kiazhe | Kitangut | Kiakha | Kiwu cha Wenzhou | Kichina Hui (Wuyuan) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ggee /ɡɯ̄/ | ꒉ /ʑɿ̄/ | ʑɿ /ʑɿ˧˧/ | 𗀚 /tjɨ˧/ | i tsi /i˧tsɨ˧/ | 水 /sɿ˧˥/ | 水 /ɕy˥˧/ |
| Moto | mee /mɯ˧/ | ꃆꄔ /mu˨˩tu˥/ | mi /mī/ | 𘎩 /me˧/ | mji /mji˧/ | 火 /hu˧˥/ | 火 /xu˥˧/ |
| Jua | ny-mei /ɲi˧mi˧/ | ꉘꁮ /ho˧˧bu˧˧/ | ŋni /ŋnʲi˧˧/ | 𘂴 /pjij˧˥/ | nyi ma /ɲi˧ma˧/ | 日头 /zai˨˩˧dau˧˩/ | — /—/ |
| Mwezi | he-mei /hɯ˧mi˧/ | ꆪ /ɬɯ˨˩/ | ɬɛ /ɬɛ˧˧/ | 𗏯 /lja˧˥/ | ba la /ba˧la˧/ | 月光 /ɦyø˨˩˧kuɔ˧˧/ | 月光 /yo˧˩kuaŋ˧˥/ |
| Nyota | gee /kɯ˧/ | ꈌ /kɯ˧/ | kɿ /kɿ˧/ | 𗄓 /gjɨ˧˥/ | aqgeu /a˨˩ɡɯ˥/ | 星 /saŋ˧/ | 星 /ɕiã˧˩/ |
| Mama | mei /mei˧/ | ꀊꂿ /a˧˧mo˧˧/ | amo /amo˧˧/ | 𘎒 /ma˧˥/ | a ma /a˧ma˧/ | 阿娘 /a˧˩ɲiɛ˧˩/ | 妈 /ma˧˧/ |
| Baba | av /a˧/ | ꀊꀧ /a˧˧bo˧˧/ | ada /ada˧˧/ | 𗥃 /pa˧/ | a da /a˧da˧/ | 阿爸 /a˧˩pa˧˧/ | 爸 /pa˥˧/ |
| Mimi | ngeq /ŋə˨˩/ | ꉢ /ŋā/ | ŋa /ŋā/ | 𗧓 /ŋa˧˥/ | nga /ŋa˧/ | 我 /ŋ˧˩/ | 我 /ŋo˧˩/ |
| Wewe | no /nɔ˧/ | ꆧ /nɔ˧/ | no /no˧˧/ | 𘀍 /nja˧˥/ | naw /nɔ˧/ | 你 /ni˧˩/ | 你 /n̩˧˩/ |
| Jina | mei /mei˧/ | ꂷ /ma˧/ | mo /mo˧˧/ | 𗥠 /mjij˧˥/ | myeh /mjɤ˥/ | 名 /miɛ˧˩/ | 名字 /mĩ˩ sɿ/ |
| Jicho | nyi /ɲi˧/ | ꑓ /ɲɔ˧˧/ | ȵi /ȵi˧˧/ | 𗞴 /mjij˧/ | myaq /mja̰ʔ/ | 眼睛 /ŋa˨˩˧tsaŋ˧˧/ | — /—/ |
| Mkono | lel /lɯ˥/ | ꇇ /lo˥/ | la /la˧˧/ | 𘀔 /lje˧/ | la pa /la˧pa˧/ | 手 /ɕiu˧˥/ | 手 /səu˥˧/ |
| Moyo | see-zai /sɯ˧dzɑ˧/ | ꌋ /sī/ | si /si˧˧/ | 𘃠 /njij˧˥/ | ne ma /nēmā/ | 心 /saŋ˧˧/ | 心 /ɕin˧˧/ |
| Upendo | lai /lɑ˧/ | ꉂ /ŋɡu˧˧/ | ŋa /ŋa˧˧/ | 𗙊 /lhjij˧˥/ | gaq /ɡaʔ˧/ | 爱 /ai˦˨/ | 爱 /ai˥˧/ |
| Mti | si /si˧/ | ꌩꁧ /sɿ˧˧bo˧˧/ | sɿ /sɿ˧˧/ | 𘀇 /sji˧/ | aq xeu /aʔ˧ɕeu˧/ | 树 /zɿ˧˩/ | 树 /ɕy˥˧/ |
| Nyumba | pee-mei /pɯ˧mi˧/ | ꑳ /ji˧˧/ | ɣɯ /ɣɯ˧˧/ | 𗩴 /kʰjwa˧˥/ | nyma /ɲma˧/ | 屋 /au˧˩/ | 屋 /uʔ˧˥/ |
| Mbwa | kee /kʰɯ˧/ | ꈌ /kʰɯ˧˧/ | kʰɯ /kʰɯ˧˧/ | 𗋒 /kʰwjɨ˧/ | jia /tɕa˧/ | 犬 /kʰyø˧˥/ | 狗 /kəu˥˧/ |
| Paka | lai-mei /lɑ˧mi˧/ | ꀉꑐ /a˧˦ɲɛ˧˧/ | vi /vi˧˧/ | 𗦷 /mji˧˥/ | a yi /a˧ji˧/ | 猫 /mau˧˧/ | 猫 /mau˥˧/ |
| Kula | zo /dzo˧/ | ꋠ /dzɯ˧˧/ | dza /dza˧˧/ | 𗅋 /dzjij˧˥/ | za /dza˧/ | 食 /dzai˨˩˧/ | 吃 /tɕʰi˧˥/ |
| Kunywa | chil /tʂʰi˥/ | ꄸ /tu˧˧/ | du /du˧˧/ | 𘉞 /tʰjij˧˥/ | tu /tu˧/ | 吃 /kʰa˧˧/ | 喝 /xa˧˥/ |
| Moja | ddee /dɯ˧/ | ꋍ /tsʰɿ˨˩/ | tsʰɿ /tsʰɿ˧˧/ | 𘈩 /lew˧˥/ | ti /ti˧/ | 一 /iai̯˥/ | 一 /iʔ˧˥/ |
| Mbili | nee /ni˧/ | ꑍ /ɲi˧/ | ȵi /ɲi˧/ | 𗍫 /njɨ˧/ | nyi /ɲi̤˨˩/ | 二 /ni˩˧/ | 二 /ə˩˧/ |
| Habari | nyel-bbeq /ɲɯ˥bɯ˨˩/ | ꂿꎆꈐ /mo˧˧su˧˧kɤ˧˧/ | mosu /mosu˧˧/ | — /—/ | u du la /u˧du˧la˧/ | 你好 /ŋ˧˩hau˧˥/ | 你好 /n̩˥˧hau˥˧/ |
| Asante | jjuq jjuq /dʑɯ˨˩dʑɯ˨˩/ | ꃰꊿ /vo˧˧tso˧˧/ | katɕʰɿ /katɕʰɿ˧˧/ | — /—/ | gv ya /ɡɯ˧ja˧/ | 谢谢 /zia˨˩˧zia/ | 谢谢 /ɕie˥˧ɕie˧˩/ |
| Nzuri | ai /ɑ˧/ | ꉾ /xɯ˧˧/ | mu /mu˧˧/ | 𗏁 /tsji˧/ | jau /tɕau˧/ | 好 /hau˧˥/ | 好 /hau˥˧/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.