𗼇𗟲

Kitangut

Familia ya Kisino-Tibet (tawi la Kitibeto-Burman, Kiqiang) · aina ya kihistoria / iliyofichwa

FamiliaFamilia ya Kisino-Tibet (tawi la Kitibeto-Burman, Kiqiang) Wasemajiiliyotoweka (~11th-13th c. CE) Hatihati ya Kitangut (ya kilogografia, takriban herufi 6,000, iliyobuniwa mwaka 1036 na Yeli Renrong) NchiXia ya Magharibi Lugha rasmiMilki ya Xia ya Magharibi (Tangut) (1038–1227 BK) Uhai wa lughaimepotea ISO 639-3txg

Proto-Japonic-Koreanic (PJK) ni babu wa pamoja anayedhaniwa wa familia za lugha za Kijaponiki na Kikoreaniki. Dhana hii inapingwa: Whitman (2012), Robbeets (2015) — na Robbeets et al. (2021) Transeurasian — wanasema kuna babu wa pamoja ambaye wazungumzaji wake walileta kilimo cha mpunga wa maji kutoka kusini mwa rasi ya Korea (Mumun) hadi visiwa vya Japani (Yayoi). Vovin (2010) na wengine wanakataa uhusiano huo, wakibainisha kuwa maneno yenye asili moja yanayodaiwa hujikita katika msamiati wa kitamaduni/kilimo (mpunga, shamba la mpunga, mtama, funza wa hariri) badala ya msamiati wa msingi kama maji/moto/jua — ambayo ndiyo sababu kuu inayofanya dhana hii kubaki yenye utata. Takriban seli zote 20 za mtindo wa Swadesh hapa zimeachwa kimakusudi kama "—" ili kuonyesha pengo hili.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kitangut

Maji

𗀚

/tjɨ˧/

Moto

𘎩

/me˧/

Jua

𘂴

/pjij˧˥/

Mwezi

𗏯

/lja˧˥/

Nyota

𗄓

/gjɨ˧˥/

Mama

𘎒

/ma˧˥/

Baba

𗥃

/pa˧/

Mimi

𗧓

/ŋa˧˥/

Wewe

𘀍

/nja˧˥/

Jina

𗥠

/mjij˧˥/

Jicho

𗞴

/mjij˧/

Mkono

𘀔

/lje˧/

Moyo

𘃠

/njij˧˥/

Upendo

𗙊

/lhjij˧˥/

Mti

𘀇

/sji˧/

Nyumba

𗩴

/kʰjwa˧˥/

Mbwa

𗋒

/kʰwjɨ˧/

Paka

𗦷

/mji˧˥/

Kula

𗅋

/dzjij˧˥/

Kunywa

𘉞

/tʰjij˧˥/

Moja

𘈩

/lew˧˥/

Mbili

𗍫

/njɨ˧/

Habari

/—/

Asante

/—/

Nzuri

𗏁

/tsji˧/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Qiangic) zinazohusiana

Maana KitangutKitujiaKinaxiKiazheKichina Hui (Wuyuan)KiakhaKiwu cha Wenzhou
Maji 𗀚 /tjɨ˧/ zi /tsɨ˥˧/ ggee /ɡɯ̄/ ʑɿ /ʑɿ˧˧/ /ɕy˥˧/ i tsi /i˧tsɨ˧/ /sɿ˧˥/
Moto 𘎩 /me˧/ mi /mi˥˧/ mee /mɯ˧/ mi /mī/ /xu˥˧/ mji /mji˧/ /hu˧˥/
Jua 𘂴 /pjij˧˥/ ni /ni˧˥/ ny-mei /ɲi˧mi˧/ ŋni /ŋnʲi˧˧/ /—/ nyi ma /ɲi˧ma˧/ 日头 /zai˨˩˧dau˧˩/
Mwezi 𗏯 /lja˧˥/ nie /nie˧˥/ he-mei /hɯ˧mi˧/ ɬɛ /ɬɛ˧˧/ 月光 /yo˧˩kuaŋ˧˥/ ba la /ba˧la˧/ 月光 /ɦyø˨˩˧kuɔ˧˧/
Nyota 𗄓 /gjɨ˧˥/ sei /sei˥˧/ gee /kɯ˧/ kɿ /kɿ˧/ /ɕiã˧˩/ aqgeu /a˨˩ɡɯ˥/ /saŋ˧/
Mama 𘎒 /ma˧˥/ a-mie /a˧mie˧/ mei /mei˧/ amo /amo˧˧/ /ma˧˧/ a ma /a˧ma˧/ 阿娘 /a˧˩ɲiɛ˧˩/
Baba 𗥃 /pa˧/ a-pa /a˧pa˧/ av /a˧/ ada /ada˧˧/ /pa˥˧/ a da /a˧da˧/ 阿爸 /a˧˩pa˧˧/
Mimi 𗧓 /ŋa˧˥/ nga /ŋa˧˥/ ngeq /ŋə˨˩/ ŋa /ŋā/ /ŋo˧˩/ nga /ŋa˧/ /ŋ˧˩/
Ukurasa 1/4

Ulinganishaji wa usomaji wa Han

Imelinganishwa na lugha za Sino-Tibetan > Qiangic zinazohusiana

Herufi KitangutKibai (cha Kati)Kimandarini cha ChongqingOld Xiang (Shuangfeng)KidunganKikorea cha KatiKisichuan
lew1 /lew˩/ it6 /ʔit̚˨˨˨/ yi²¹ /i˨˩/ i /i˨˦/ yi¹ /ji˦/ ·qilq /ʔilʔ˥/ yi²¹ /i˨˩/
nyy2 /ɲɨː˨/ nox3 /no˨˩˦/ er²¹⁴ /ɚ˨˩˦/ er /ɚ˨˩/ er³ /ɚ˥˩/ ·zi /zi˥/ er²¹³ /ɚ˨˩˧/
soo2 /soː˨/ sae1 /sæ˥/ san⁵⁵ /san˥˥/ san /san˧˧/ san¹ /san˦/ sam /sam˩/ san⁵⁵ /san˥˥/
lier2 /liər˨/ sv4 /sɿ˨˩/ si²¹⁴ /sɿ˨˩˦/ si /sɿ˦˥/ sy³ /sɨ˥˩/ ·sʌ /sʌ˥/ si²¹³ /sɿ˨˩˧/
ngwu1 /ŋwu˩/ ngux3 /ŋu˨˩˦/ wu⁴² /u˦˨/ u /u˦˩/ /u˨˦/ :ngwo /ŋo˩˥/ wu⁵³ /u˥˧/
chhiw2 /tɕʰiw˨/ lox6 /lo˨˨˨/ liu²¹ /liəu˨˩/ leu /ləu˨˦/ lyu³ /lju˥˩/ ·lyuk /ljuk̚˥/ neu²¹ /nəu˨˩/
shja1 /ɕja˩/ chi1 /tɕʰi˦˦/ qi²¹ /tɕʰi˨˩/ qi /tɕʰi˨˦/ chi¹ /tɕʰi˦/ ·chilq /tsʰilʔ˥/ qi²¹ /tɕʰi˨˩/
ghjar2 /ɣjar˨/ be2 /pe˧˥/ ba²¹ /pa˨˩/ pa /pa˨˦/ ba¹ /pa˦/ ·palq /palʔ˥/ ba²¹ /pa˨˩/
ghew2 /ɣew˨/ jiux3 /tɕiu˨˩˦/ jiu⁴² /tɕiəu˦˨/ jieu /tɕiəu˦˩/ jyu² /tɕju˨˦/ :kwu /ku˩˥/ jiu⁵³ /tɕiəu˥˧/
gha2 /ɣa˨/ cix6 /tsʰɿ˨˨˨/ si²¹ /sɿ˨˩/ zhi /ʑɿ˨˦/ shy² /ʂɨ˨˦/ ·ssip /s͈ip̚˥/ si²¹ /sɿ˨˩/
Ukurasa 1/7

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.