Kiuspanteko

Kiuspanteko (jina la asili Tz'unun K'iche', "lugha ya Uspantán") ni lugha ya Kimaya ya tawi la K'iche' inayozungumzwa katika nyanda za juu za Cuchumatanes nchini Guatemala, ikiwa na wazungumzaji wapatao 5,000 hasa katika manispaa ya Uspantán, idara ya El Quiché. Kiuspanteko kinajulikana katika taipolojia ya lugha kwa kuwa mojawapo ya lugha chache za Kimaya zenye toni, na hasa kwa toni yake yenye kazi ya kisarufi: lugha nyingi za Kimaya zimepoteza tofauti za toni za lugha ya awali ya Kimaya, lakini Kiuspanteko kimebuni mfumo mpya wa toni unaotumika kwa madhumuni ya kisarufi (hasa, kuonyesha hali timilifu katika vitenzi fulani). Kiisimu, Kiuspanteko ni sehemu ya tawi la K'iche' pamoja na K'iche' (quc), Tz'utujil (tzj), Kaqchikel (cak) na Sakapulteko (skp), lakini kina sifa zake za kifonolojia na kimsamiati. Jamii ya Wauspanteko ilinusurika mauaji ya kimbari ya Vita vya Wenyewe kwa Wenyewe vya Guatemala vya miaka ya 1980 na imedumisha lugha yake kupitia kujitenga kwa jamii katika mabonde ya milima ya Cuchumatanes.