Ixil

Ixil ni lugha ya Kimaya ya tawi la Kimam, inayozungumzwa katika milima ya Cuchumatanes kaskazini-magharibi mwa Guatemala, katika miji mitatu ya Nebaj, Chajul na San Juan Cotzal inayojulikana kama "Pembetatu ya Ixil". Wa-Ixil walikuwa miongoni mwa jamii zilizolengwa vikali zaidi wakati wa Vita vya Wenyewe kwa Wenyewe vya Guatemala (1960–1996); takriban asilimia 5.5 ya watu wa Ixil waliuawa wakati wa mauaji ya kimbari ya mwanzoni mwa miaka ya 1980 chini ya Jenerali Ríos Montt — aliyehukumiwa mwaka 2013 kwa mauaji ya kimbari dhidi ya Wa-Ixil (hukumu ilitenguliwa lakini kutiwa hatiani kwake kumethibitishwa kihistoria). Lahaja tatu kuu: Nebaj (iliyorekodiwa zaidi), Chajul na Cotzal. Ina mpangilio wa ergative-absolutive na mofolojia tata ya vitenzi vya kimaelekeo.