Fäeag Rotuạm
Kirotuma
Kiaustronesia
Kirotuma (Fäeag Rotuạm) ni lugha ya Kisiwa cha Rotuma, eneo dogo linalojitawala lililo chini ya Fiji takriban kilomita 600 kaskazini mwa visiwa vikuu vya Fiji. Kiisimu ni lugha ya Kipolinesia iliyo nje ya kundi kuu (outlier) yenye mchanganyiko mpana wa kileksika na kimuundo wa Kipolinesia cha Magharibi (Kitonga/Kisamoa) na Kimelanesia (Kifiji), ukiakisi nafasi ya Rotuma kwenye mpaka wa Kipolinesia-Kimelanesia. Maarufu kwa mfumo wake tata wa metathesis unaotegemea umlaut: awamu zinazopishana za "kamili" (neno zima) na "isiyokamilika" (iliyokatwa) zinazoonyesha tofauti za kisarufi. Licha ya idadi ndogo ya wasemaji, inadumisha matumizi hai kati ya vizazi huko Rotuma.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kirotuma
Maji
tạnu
/ˈtɔnu/
Moto
rahi
/ˈrahi/
Jua
asa
/asa/
Mwezi
hula
/hula/
Nyota
hefu
/hefu/
Mama
ö'honi
/øʔhoni/
Baba
ö'fā
/øʔˈfaː/
Mimi
gou
/ŋou/
Wewe
'äe
/ʔæe/
Jina
asa
/asa/
Jicho
mafa
/mafa/
Mkono
si'u
/siʔu/
Moyo
huga
/huŋa/
Upendo
hanis
/hanis/
Mti
rou
/ɾou/
Nyumba
ri
/ɾi/
Mbwa
kak'i
/kakʔi/
Paka
kotok
/kotok/
Kula
te'a
/teʔa/
Kunywa
inum
/inum/
Moja
ta
/ta/
Mbili
rua
/rua/
Habari
noa'ia
/noaʔia/
Asante
fai'aksia
/faiʔaksia/
Nzuri
lelei
/lelei/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Austronesian zinazohusiana
| Maana | Kirotuma | Kihiri Motu | Kimotu | Kisamoa | Kitokelau | Kirapanui | Kitausug |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | tạnu /ˈtɔnu/ | ranu /ɾanu/ | ranu /ɾanu/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | tubig /tubiɡ/ |
| Moto | rahi /ˈrahi/ | lahi /lahi/ | lahi /lahi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | ahi /ahi/ | kayu /kaju/ |
| Jua | asa /asa/ | dina /dina/ | dina /dina/ | lā /laː/ | la /la/ | raʻā /raʔaː/ | adlaw /adlaw/ |
| Mwezi | hula /hula/ | hua /hua/ | hua /hua/ | māsina /maːsina/ | malama /malama/ | mahina /mahina/ | bulan /bulan/ |
| Nyota | hefu /hefu/ | hisiu /hisiu/ | hisiu /hisiu/ | fetū /fetuː/ | fetu /fetu/ | hetuʻu /heˈtuʔu/ | bituun /bituʔun/ |
| Mama | ö'honi /øʔhoni/ | sina /sina/ | sinana /sinana/ | tinā /tinaː/ | mātua /maːtua/ | matuʻa vahine /matuʔa vahine/ | inaꞌ /inaʔ/ |
| Baba | ö'fā /øʔˈfaː/ | tama /tama/ | tamana /tamana/ | tamā /tamaː/ | tamana /tamana/ | matuʻa tāne /matuʔa taːne/ | amaꞌ /amaʔ/ |
| Mimi | gou /ŋou/ | lau /lau/ | lau /lau/ | a'u /aʔu/ | au /au/ | au /au/ | aku /aku/ |
| Wewe | 'äe /ʔæe/ | oi /oi/ | oi /oi/ | 'oe /ʔoe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | ikaw /ikaw/ |
| Jina | asa /asa/ | ladana /laˈdana/ | ladana /ladana/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ | ingoa /iˈŋoa/ | ngan /ŋan/ |
| Jicho | mafa /mafa/ | matana /matana/ | matana /matana/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Mkono | si'u /siʔu/ | ima /ima/ | ima /ima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | rima /ɾima/ | lima /lima/ |
| Moyo | huga /huŋa/ | kudouna /kudouna/ | kudouna /kudouna/ | loto /loto/ | fatu /fatu/ | mahatu /mahatu/ | pusuꞌ /pusuʔ/ |
| Upendo | hanis /hanis/ | lalokau /lalokau/ | lalokau /lalokau/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ | hanga /haŋa/ | lasa /lasa/ |
| Mti | rou /ɾou/ | au /au/ | au /au/ | laʻau /laʔau/ | lakau /lakau/ | tumu rākau /tumu raːkau/ | kahuy /kahuj/ |
| Nyumba | ri /ɾi/ | ruma /ɾuma/ | ruma /ɾuma/ | fale /fale/ | fale /fale/ | hare /haɾe/ | bāy /baːj/ |
| Mbwa | kak'i /kakʔi/ | sisia /sisia/ | sisia /sisia/ | maile /maile/ | kuli /kuli/ | paihega /paiheŋa/ | iruꞌ /iruʔ/ |
| Paka | kotok /kotok/ | pusi /pusi/ | gosi /ɡosi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | kati /kati/ | kuting /kutiŋ/ |
| Kula | te'a /teʔa/ | ania /ania/ | aniani /aniani/ | ʻai /ʔai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kaun /kaʔun/ |
| Kunywa | inum /inum/ | inua /inua/ | inuinu /inuinu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | unu /unu/ | minum /minum/ |
| Moja | ta /ta/ | ta /ta/ | ta /ta/ | tasi /tasi/ | tahi /tahi/ | tahi /tahi/ | isa /isa/ |
| Mbili | rua /rua/ | rua /rua/ | rua /rua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | rua /ˈrua/ | duwa /duwa/ |
| Habari | noa'ia /noaʔia/ | namona /namona/ | namo gida /namo ɡida/ | talofa /talofa/ | malo ni /malo ni/ | ʻiorana /ʔioɾana/ | kumusta /kumusta/ |
| Asante | fai'aksia /faiʔaksia/ | tanikiu /tanikiu/ | oi namo /oi namo/ | faʻafetai /faʔafetai/ | fakafetai /fakafetai/ | maururu /mauɾuɾu/ | magsukul /maɡsukul/ |
| Nzuri | lelei /lelei/ | namo /namo/ | namo /namo/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | riva /ɾiva/ | marayaw /marajaw/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.