Hote
Kihote
Kiaustronesia
Hote ni lugha ya Kioceania ya Kiaustronesia ya kundi dogo la Kaskazini mwa Ghuba ya Huon, inayozungumzwa kandokando ya pwani ya Ghuba ya Huon katika Jimbo la Morobe, Papua New Guinea. Hote ni sehemu ya mwendelezo mpana wa Kioceania cha Magharibi unaojumuisha Mapos Buang (bzh) na lugha nyingine za Kioceania za PNG. Jamii ya Hote inaishi katika eneo la bara lililo karibu kabisa na Lae, jiji la pili kwa ukubwa nchini Papua New Guinea. Kiisimu, Hote inaonyesha sifa za kawaida za Kioceania cha Magharibi: mfumo wa irabu 5, orodha rahisi ya konsonanti, miundo ya kiainishi-nomino, na mpangilio wa SVO wenye mwelekeo wa kitenzi mwishoni katika vishazi tegemezi. Kazi ya kutafsiri Biblia ya SIL tangu miaka ya 1980 imezalisha vifaa vya kusoma na kuandika na Agano Jipya la sehemu.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kihote
Maji
lua
/lua/
Moto
eve
/eve/
Jua
ari
/aɾi/
Mwezi
kalam
/kalam/
Nyota
puling
/puliŋ/
Mama
ne
/ne/
Baba
ma
/ma/
Mimi
yah
/jah/
Wewe
oh
/ʔoh/
Jina
aling
/aliŋ/
Jicho
mata
/mata/
Mkono
mok
/mok/
Moyo
mun
/mun/
Upendo
voŋ
/voŋ/
Mti
len
/len/
Nyumba
ya
/ja/
Mbwa
nyam
/ɲam/
Paka
pus
/pus/
Kula
gen
/ɡen/
Kunywa
nun
/nun/
Moja
lon
/lon/
Mbili
yu
/ju/
Habari
kaye
/kaje/
Asante
fau
/fau/
Nzuri
vovo
/vovo/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Austronesian zinazohusiana
| Maana | Kihote | Kibuang cha Mapos | Kithao | Kibatak Toba | Kihiri Motu | Kimussau-Emira | Kibikol cha Kati |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | lua /lua/ | vuur /vuːr/ | nanum /nanum/ | aek /aek/ | ranu /ɾanu/ | eai /eai/ | tubig /tubiɡ/ |
| Moto | eve /eve/ | ehe /ehe/ | apuy /apuj/ | api /api/ | lahi /lahi/ | kuraa /kuˈraː/ | kalayo /kalajo/ |
| Jua | ari /aɾi/ | gum /ɡum/ | fitulha /fituʎa/ | mata ni ari /mata ni ari/ | dina /dina/ | ariu /aɾiu/ | saldang /salˈdaŋ/ |
| Mwezi | kalam /kalam/ | mha /mha/ | furaz /fuɾað/ | bulan /bulan/ | hua /hua/ | malam /malam/ | bulan /bulan/ |
| Nyota | puling /puliŋ/ | betuheng /betuheŋ/ | fitu'ish /fituʔiʃ/ | bintang /bintaŋ/ | hisiu /hisiu/ | katoto /katoto/ | bitoon /bituʔon/ |
| Mama | ne /ne/ | ne /ne/ | ina /ina/ | ina /ina/ | sina /sina/ | nia /nia/ | nanay /nanaj/ |
| Baba | ma /ma/ | ma /ma/ | ama /ama/ | ama /ama/ | tama /tama/ | tama /tama/ | tatay /tataj/ |
| Mimi | yah /jah/ | sa /sa/ | yaku /jaku/ | au /au/ | lau /lau/ | agi /aɡi/ | ako /ʔako/ |
| Wewe | oh /ʔoh/ | honġ /hoŋ/ | ihu /ʔihu/ | ho /ho/ | oi /oi/ | io /io/ | ika /ʔika/ |
| Jina | aling /aliŋ/ | arë /arə/ | tanan /tanan/ | goar /goar/ | ladana /laˈdana/ | arari /arari/ | ngaran /ŋaran/ |
| Jicho | mata /mata/ | mata /mata/ | maca /maθa/ | mata /mata/ | matana /matana/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Mkono | mok /mok/ | mok /mok/ | lima /lima/ | tangan /taŋan/ | ima /ima/ | lima /lima/ | kamot /kamot/ |
| Moyo | mun /mun/ | minga /miŋa/ | putul /putul/ | roha /roha/ | kudouna /kudouna/ | lalota /lalota/ | puso /puso/ |
| Upendo | voŋ /voŋ/ | vong /voŋ/ | suka /suka/ | holong /holoŋ/ | lalokau /lalokau/ | talimi /talimi/ | pagkamoot /paɡkamoʔot/ |
| Mti | len /len/ | leng /leŋ/ | lhalum /ʎalum/ | hau /hau/ | au /au/ | rikei /ɾikei/ | kahoy /kahoj/ |
| Nyumba | ya /ja/ | ya /ja/ | kayan /kajan/ | jabu /dʒabu/ | ruma /ɾuma/ | ulemi /ulemi/ | harong /haɾoŋ/ |
| Mbwa | nyam /ɲam/ | nyam /ɲam/ | atu /atu/ | biang /biaŋ/ | sisia /sisia/ | kovur /kovuɾ/ | ayam /ajam/ |
| Paka | pus /pus/ | pus /pus/ | posi /posi/ | huting /hutiŋ/ | pusi /pusi/ | busi /busi/ | ikos /ikos/ |
| Kula | gen /ɡen/ | gen /ɡen/ | kuman /kuman/ | mangan /maŋan/ | ania /ania/ | anu /anu/ | kakanon /kakanon/ |
| Kunywa | nun /nun/ | nung /nuŋ/ | naqayan /naqajan/ | minum /minum/ | inua /inua/ | inum /inum/ | inumon /inumon/ |
| Moja | lon /lon/ | lon /lon/ | tata /tata/ | sada /sada/ | ta /ta/ | esa /esa/ | saro /saɾo/ |
| Mbili | yu /ju/ | luu /luː/ | tusha /tuʃa/ | dua /dua/ | rua /rua/ | lua /lua/ | duwa /duwa/ |
| Habari | kaye /kaje/ | miig /miːɡ/ | ya /ja/ | horas /horas/ | namona /namona/ | emua /emua/ | kumusta /kumusta/ |
| Asante | fau /fau/ | vog ehog /voɡ ehoɡ/ | mihu /mihu/ | mauliate /mauliate/ | tanikiu /tanikiu/ | poasi /poasi/ | dios mabalos /dios mabalos/ |
| Nzuri | vovo /vovo/ | vovo /vovo/ | kapah /kapah/ | denggan /deŋɡan/ | namo /namo/ | rop /ɾop/ | marhay /maɾhaj/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.