Gagana Sāmoa

Kisamoa

Kiaustronesia (Kipolinesia)

FamiliaKiaustronesia (Kipolinesia) Wasemaji~510K HatiKilatini NchiSamoa, Samoa ya Marekani Lugha rasmiSamoa Uhai wa lughasalama ISO 639-3smo

Kisamoa (Gagana Sāmoa; ISO 639-1: sm) ni lugha ya Kipolinesia katika familia ya Kiaustronesia, inayozungumzwa hasa katika Taifa Huru la Samoa, Samoa ya Marekani na jamii za diaspora. Huandikwa kwa alfabeti ya Kilatini ambapo makroni huonyesha urefu wa vokali na koma liliu (ʻ) huonyesha kizuiwa glota cha kifonimu; tofauti zote mbili zinaweza kubadili maana. Kisamoa kina ubadilishanaji wa rejista za usemi T/K unaotegemea hali ya kijamii: usemi makini na rasmi kwa kawaida huhifadhi /t/ na /n/, huku mazungumzo ya kawaida na ya watu waliozoeana mara nyingi yakitamka sauti zinazolingana kama /k/ na /ŋ/; hii ni tofauti ya mtindo wa usemi, si tofauti ya njia ya kurekodi. Vishazi vya msingi mara nyingi hufuata mpangilio kitenzi–kiima–yambwa, na viwakilishi hutofautisha nafsi ya kwanza jumuishi na isiyojumuisha pamoja na umoja, uwili na wingi. Umilikaji hutumia madaraja yanayokinzana ya a na o, na uradidi huzalisha maneno mapya kwa ufanisi.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kisamoa

Maji

vai

/vai/

Moto

afi

/afi/

Jua

/laː/

Mwezi

māsina

/maːsina/

Nyota

fetū

/fetuː/

Mama

tinā

/tinaː/

Baba

tamā

/tamaː/

Mimi

a'u

/aʔu/

Wewe

'oe

/ʔoe/

Jina

igoa

/iŋoa/

Jicho

mata

/mata/

Mkono

lima

/lima/

Moyo

loto

/loto/

Upendo

alofa

/alofa/

Mti

laʻau

/laʔau/

Nyumba

fale

/fale/

Mbwa

maile

/maile/

Paka

pusi

/pusi/

Kula

ʻai

/ʔai/

Kunywa

inu

/inu/

Moja

tasi

/tasi/

Mbili

lua

/lua/

Habari

talofa

/talofa/

Asante

faʻafetai

/faʔafetai/

Nzuri

lelei

/lelei/

Kekeo

aleva

/aˈleva/

Kompyuta

komipiuta

/komiˈpiuta/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Austronesian (Polynesian) zinazohusiana

Maana KisamoaKituvaluKitokelauKitongaKiniueKipukapukaKifutuna cha Mashariki
Maji vai /vai/ vai /vai/ vai /vai/ vai /vai/ vai /vai/ wai /wai/ vai /vai/
Moto afi /afi/ afi /afi/ afi /afi/ afi /afi/ afi /afi/ awi /ˈawi/ afi /ˈafi/
Jua /laː/ laa /laː/ la /la/ laʻā /laʔaː/ /laː/ la /la/ la'ā /laˈʔaː/
Mwezi māsina /maːsina/ masina /masina/ malama /malama/ māhina /maːhina/ mahina /mahina/ malama /maˈlama/ māsina /maːˈsina/
Nyota fetū /fetuː/ fetū /feˈtuː/ fetu /fetu/ fetuʻu /fetuʔu/ fetū /feˈtuː/ wetū /wetuː/ fetu'u /feˈtuʔu/
Mama tinā /tinaː/ maatua /maːtua/ mātua /maːtua/ faʻē /faʔeː/ matua fifine /matua fifine/ mama /ˈmama/ tinana /tiˈnana/
Baba tamā /tamaː/ tamana /tamana/ tamana /tamana/ tamai /tamai/ matua taane /matua taːne/ matua /maˈtua/ tamana /taˈmana/
Mimi a'u /aʔu/ au /au/ au /au/ au /au/ au /au/ au /au/ au /au/
Ukurasa 1/4

Ulinganishaji wa mpangilio wa maneno

Linganisha na lugha kuu za dunia

Kisamoa
Ou te manaʻo e faʻataʻitaʻi se ofutino na ou vaʻaia i se faleoloa i luma o le faletalimalo
أنا أريد أن أجرب بدلة رأيتها في محل مقابل الفندق
试穿 酒店 对面的 商店 看到的 那套西装
मैं होटल के सामने एक दुकान में देखा सूट को पहनकर देखना चाहता हूँ
I want to try on a suit I saw ‌in a shop across from the hotel
私は ホテルの 向かいの お店 見た スーツを 試着 したいです
Ich möchte einen Anzug anprobieren den ich in einem Geschäft gegenüber vom Hotel gesehen habe
Я хочу примерить костюм который я увидел в магазине напротив отеля

Linganisha na lugha zenye uhusiano wa karibu

Makemake au e hoʻāʻo i kahi kamaʻa aʻu i ʻike ai ma kahi hale kūʻai ma mua o ka hōkele
Kei te hiahia au ki te whakamātau i tētahi hūtu i kitea i tētahi toa i mua i te hōtēra
Kisamoa
Ou te manaʻo e faʻataʻitaʻi se ofutino na ou vaʻaia i se faleoloa i luma o le faletalimalo
Au via vakatovolei e dua na ivakatagedegede ka au raica e na sitoa e na otela
Kayatko a padasan ti suit a nakitak iti tiendaan sangbay ti hotel

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.