Português Macaense
Kiifaranga cha Macau
Kiromance
Kireno nchini Macau (kwa Kireno: português de Macau; lebo la eneo pt-MO) ni matumizi ya kieneo ya Kireno katika Eneo Maalumu la Utawala la Macau. Kifungu cha 9 cha Sheria ya Msingi na sheria za lugha huipa Kichina na Kireno hadhi rasmi na nguvu sawa ya kisheria; Kikantoni ndiyo aina ya Kichina inayozungumzwa zaidi, lakini hakitajwi kando kama lugha rasmi-shirikishi. Kireno rasmi cha sasa kwa ujumla hufuata viwango vya Kireno cha Ulaya na kinaendelea kuonekana katika sheria, utawala wa umma, mahakama, mabango, elimu na taasisi zinazounganisha China na nchi zinazozungumza Kireno. Matumizi ya kila siku ni machache: sensa ya 2021 iliripoti kuwa takriban asilimia 0.6 tu ya wakazi hutumia Kireno kwa kawaida nyumbani, ingawa wakazi wengi zaidi wanakijua kama lugha ya ziada. Kireno cha Macau pia kinapaswa kutofautishwa na Patuá, lugha ya Krioli ya Macau yenye msingi wa Kireno iliyo hatarini na yenye historia na muundo wake tofauti.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiifaranga cha Macau
Maji
água
/aɣwɐ/
Moto
fogo
/foɣu/
Jua
sol
/sol/
Mwezi
lua
/luɐ/
Nyota
estrela
/ɨʃˈtɾelɐ/
Mama
mãe
/mɐ̃j̃/
Baba
pai
/paj/
Mimi
eu
/ew/
Wewe
tu
/tu/
Jina
nome
/ˈnomɨ/
Jicho
olho
/oʎu/
Mkono
mão
/mɐ̃w̃/
Moyo
coração
/kuɾɐsɐ̃w̃/
Upendo
amor
/ɐmoɾ/
Mti
árvore
/aɾvuɾɨ/
Nyumba
casa
/kazɐ/
Mbwa
cão
/kɐ̃w̃/
Paka
gato
/ɡatu/
Kula
comer
/kumeɾ/
Kunywa
beber
/bɨβeɾ/
Moja
um
/ũ/
Mbili
dois
/dojʃ/
Habari
olá
/ɔla/
Asante
obrigado
/ɔβɾiɣadu/
Nzuri
bom
/bõ/
Kekeo
cuco
/ˈkuku/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Romance zinazohusiana
| Maana | Kiifaranga cha Macau | Kireno (Angola) | Kireno | Kireno (Msumbiji) | Kireno cha Ureno (Cape Verde) | Kireno (Brazili) | Kikabuverdianu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | água /aɣwɐ/ | água /aɡwa/ | água /ˈaɡwɐ/ | água /ˈaɡwɐ/ | água /ˈa.ɣwɐ/ | água /ˈaɡwɐ/ | agu /aɡu/ |
| Moto | fogo /foɣu/ | fogo /foɡu/ | fogo /ˈfoɡu/ | fogo /ˈfoɡu/ | fogo /ˈfo.ɣu/ | fogo /foɡu/ | fogu /foɡu/ |
| Jua | sol /sol/ | sol /sɔl/ | sol /sɔɫ/ | sol /sɔl/ | sol /ˈsɔɫ/ | sol /sɔw/ | sol /sɔl/ |
| Mwezi | lua /luɐ/ | lua /lua/ | lua /luɐ/ | lua /ˈluɐ/ | lua /ˈlu.ɐ/ | lua /luɐ/ | lua /lua/ |
| Nyota | estrela /ɨʃˈtɾelɐ/ | estrela /ɨʃˈtɾelɐ/ | estrela /ɨʃˈtɾelɐ/ | estrela /ɨʃˈtɾelɐ/ | estrela /ʃˈtɾelɐ/ | estrela /isˈtɾelɐ/ | strela /ˈstɾelɐ/ |
| Mama | mãe /mɐ̃j̃/ | mãe /mɐ̃j/ | mãe /mɐ̃j/ | mãe /mɐ̃j/ | mãe /ˈmɐ̃j̃/ | mãe /mãj/ | mãi /mɐ̃j/ |
| Baba | pai /paj/ | pai /paj/ | pai /paj/ | pai /paj/ | pai /ˈpaj/ | pai /paj/ | pai /paj/ |
| Mimi | eu /ew/ | eu /ew/ | eu /ew/ | eu /ew/ | eu /ew/ | eu /ew/ | mi /mi/ |
| Wewe | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | você /voˈse/ | bu /bu/ |
| Jina | nome /ˈnomɨ/ | nome /ˈnomɨ/ | nome /ˈnomɨ/ | nome /ˈnomɨ/ | nome /ˈnomɨ/ | nome /ˈnomi/ | nómi /ˈnɔmi/ |
| Jicho | olho /oʎu/ | olho /oʎu/ | olho /oʎu/ | olho /ˈoʎu/ | olho /ˈo.ʎu/ | olho /oʎu/ | odju /odʒu/ |
| Mkono | mão /mɐ̃w̃/ | mão /mɐ̃w/ | mão /mɐ̃w/ | mão /mɐ̃w/ | mão /ˈmɐ̃w̃/ | mão /mãw/ | mon /mɔ̃/ |
| Moyo | coração /kuɾɐsɐ̃w̃/ | coração /kuɾasɐ̃w/ | coração /kuɾɐˈsɐ̃w/ | coração /kuɾɐˈsɐ̃w/ | coração /ku.ɾɐˈsɐ̃w̃/ | coração /koɾasãw/ | korason /korasɔ̃/ |
| Upendo | amor /ɐmoɾ/ | amor /amoɾ/ | amor /ɐˈmoɾ/ | amor /ɐˈmoɾ/ | amor /ɐˈmoɾ/ | amor /amoɾ/ | amor /amor/ |
| Mti | árvore /aɾvuɾɨ/ | árvore /aɾvoɾe/ | árvore /ˈaɾvuɾɨ/ | árvore /ˈaɾvuɾɨ/ | árvore /ˈaɾ.vu.ɾɨ/ | árvore /ˈaɾvoɾi/ | arvi /arvi/ |
| Nyumba | casa /kazɐ/ | casa /kaza/ | casa /kazɐ/ | casa /ˈkazɐ/ | casa /ˈka.zɐ/ | casa /kazɐ/ | kaza /kaza/ |
| Mbwa | cão /kɐ̃w̃/ | cão /kɐ̃w̃/ | cão /kɐ̃w/ | cão /kɐ̃w/ | cão /kɐ̃w̃/ | cachorro /kaʃohu/ | katxor /katʃɔr/ |
| Paka | gato /ɡatu/ | gato /ɡatu/ | gato /ɡatu/ | gato /ɡatu/ | gato /ɡa.tu/ | gato /ɡatu/ | gatu /ɡatu/ |
| Kula | comer /kumeɾ/ | comer /kumeɾ/ | comer /kuˈmeɾ/ | comer /kuˈmeɾ/ | comer /kuˈmeɾ/ | comer /komeɾ/ | kume /kume/ |
| Kunywa | beber /bɨβeɾ/ | beber /bebeɾ/ | beber /bɨˈbeɾ/ | beber /bɨˈbeɾ/ | beber /bɨˈβeɾ/ | beber /bebeɾ/ | bebe /bebe/ |
| Moja | um /ũ/ | um /ũ/ | um /ũ/ | um /ũ/ | um /ˈũ/ | um /ũ/ | un /un/ |
| Mbili | dois /dojʃ/ | dois /dojʃ/ | dois /dojʃ/ | dois /dojʃ/ | dois /dojʃ/ | dois /dojs/ | dôs /dos/ |
| Habari | olá /ɔla/ | olá /ɔla/ | olá /ɔˈla/ | olá /ɔˈla/ | olá /ɔˈla/ | oi /oj/ | ola /ɔla/ |
| Asante | obrigado /ɔβɾiɣadu/ | obrigado /obɾiɡadu/ | obrigado /obɾiˈɡadu/ | obrigado /obɾiˈɡadu/ | obrigado /ɔ.βɾiˈɣa.ðu/ | obrigado /obɾiɡadu/ | obrigadu /obriɡadu/ |
| Nzuri | bom /bõ/ | bom /bõ/ | bom /bõ/ | bom /bõ/ | bom /ˈbõ/ | bom /bõ/ | bon /bɔ̃/ |
| Kekeo | cuco /ˈkuku/ | cuco /ˈkuku/ | cuco /ˈkuku/ | cuco /ˈkuku/ | cuco /ˈkuku/ | cuco /ˈkuku/ | — |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.