Galego
Kigalisia
Kiromance
Kigalisia (galego) ni lugha ya Kiromani inayozungumzwa hasa Galicia kaskazini-magharibi mwa Hispania, ambako ni rasmi pamoja na Kihispania, na pia katika maeneo jirani na jamii za wahamiaji. Kigalisia na Kireno zilikua kutoka mwendelezo wa lugha wa Kigalisia-Kireno wa enzi za kati, lugha ya mapokeo muhimu ya mashairi yaliyojumuisha cantigas, lakini historia zao za baadaye za kisiasa na kitamaduni zilizalisha viwango tofauti vya kisasa. Kanuni rasmi za tahajia na mofolojia ziliidhinishwa kwa pamoja na Chuo cha Kifalme cha Kigalisia na Taasisi ya Lugha ya Kigalisia mwaka 1982 na baadaye kurekebishwa. Kigalisia hutumiwa katika utawala, elimu, vyombo vya habari na fasihi, huku matumizi ya kila siku yakitofautiana sana kwa umri na eneo. Bado kinaeleweka na kuzungumzwa kwa upana, lakini kupungua kwa urithishaji kati ya vizazi, hasa mijini na miongoni mwa vijana, ni suala kuu katika sera ya lugha ya sasa.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kigalisia
Maji
auga
/awɣa/
Moto
lume
/lume/
Jua
sol
/sɔl/
Mwezi
lúa
/lua/
Nyota
estrela
/esˈtɾela/
Mama
nai
/naj/
Baba
pai
/paj/
Mimi
eu
/ˈew/
Wewe
ti
/ˈti/
Jina
nome
/ˈnome/
Jicho
ollo
/oʎo/
Mkono
man
/maŋ/
Moyo
corazón
/koɾasoŋ/
Upendo
amor
/amoɾ/
Mti
árbore
/aɾβoɾe/
Nyumba
casa
/kasa/
Mbwa
can
/kaŋ/
Paka
gato
/ɡato/
Kula
comer
/komeɾ/
Kunywa
beber
/beβeɾ/
Moja
un
/uŋ/
Mbili
dous
/ˈdows/
Habari
ola
/ɔla/
Asante
grazas
/ɡɾasas/
Nzuri
bo
/bɔ/
Kekeo
cuco
/ˈkukʊ/
Woof
guau guau
/ɡwaw ɡwaw/
Kompyuta
ordenador
/oɾðenaˈðoɾ/
Sushi
sushi
/ˈsuʃi/
Dopamini
dopamina
/dopaˈmina/
Alama ya @
arroba
/aˈrɔβɐ/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Romance zinazohusiana
| Maana | Kigalisia | Kireno (Angola) | Kihispania (Meksiko) | Kivalensia | Kihispania (Chile) | Kihispania (Argentina) | Kihispania (Kolombia) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | auga /awɣa/ | água /aɡwa/ | agua /aɣwa/ | aigua /ajɣwa/ | agua /aɣwa/ | agua /aɣwa/ | agua /aɣwa/ |
| Moto | lume /lume/ | fogo /foɡu/ | fuego /fweɣo/ | foc /fɔk/ | fuego /fweɣo/ | fuego /fweɣo/ | fuego /fweɣo/ |
| Jua | sol /sɔl/ | sol /sɔl/ | sol /sol/ | sol /sɔl/ | sol /sol/ | sol /sol/ | sol /sol/ |
| Mwezi | lúa /lua/ | lua /lua/ | luna /luna/ | lluna /ʎuna/ | luna /luna/ | luna /luna/ | luna /luna/ |
| Nyota | estrela /esˈtɾela/ | estrela /ɨʃˈtɾelɐ/ | estrella /esˈtɾeʝa/ | estrella /esˈtɾeʎa/ | estrella /ehˈtɾeʝa/ | estrella /esˈtɾeʃa/ | estrella /esˈtɾeʝa/ |
| Mama | nai /naj/ | mãe /mɐ̃j/ | madre /maðɾe/ | mare /maɾe/ | madre /maðɾe/ | madre /maðɾe/ | madre /maðɾe/ |
| Baba | pai /paj/ | pai /paj/ | padre /paðɾe/ | pare /paɾe/ | padre /paðɾe/ | padre /paðɾe/ | padre /paðɾe/ |
| Mimi | eu /ˈew/ | eu /ew/ | yo /ʝo/ | jo /ˈdʒɔ/ | yo /ʝo/ | yo /ʃo/ | yo /ʝo/ |
| Wewe | ti /ˈti/ | tu /tu/ | tú /tu/ | tu /ˈtu/ | tú /tu/ | vos /bos/ | tú /tu/ |
| Jina | nome /ˈnome/ | nome /ˈnomɨ/ | nombre /ˈnombɾe/ | nom /ˈnɔm/ | nombre /ˈnombɾe/ | nombre /ˈnombɾe/ | nombre /ˈnombɾe/ |
| Jicho | ollo /oʎo/ | olho /oʎu/ | ojo /oxo/ | ull /uʎ/ | ojo /oho/ | ojo /oxo/ | ojo /oxo/ |
| Mkono | man /maŋ/ | mão /mɐ̃w/ | mano /mano/ | mà /ma/ | mano /mano/ | mano /mano/ | mano /mano/ |
| Moyo | corazón /koɾasoŋ/ | coração /kuɾasɐ̃w/ | corazón /koɾason/ | cor /kɔɾ/ | corazón /koɾason/ | corazón /koɾason/ | corazón /koɾason/ |
| Upendo | amor /amoɾ/ | amor /amoɾ/ | amor /amoɾ/ | amor /amoɾ/ | amor /amoɾ/ | amor /amoɾ/ | amor /amoɾ/ |
| Mti | árbore /aɾβoɾe/ | árvore /aɾvoɾe/ | árbol /aɾβol/ | arbre /aɾbɾe/ | árbol /aɾβol/ | árbol /aɾβol/ | árbol /aɾβol/ |
| Nyumba | casa /kasa/ | casa /kaza/ | casa /kasa/ | casa /kaza/ | casa /kasa/ | casa /kasa/ | casa /kasa/ |
| Mbwa | can /kaŋ/ | cão /kɐ̃w̃/ | perro /pero/ | gos /ɡɔs/ | perro /pero/ | perro /pero/ | perro /pero/ |
| Paka | gato /ɡato/ | gato /ɡatu/ | gato /ɡato/ | gat /ɣat/ | gato /ɡato/ | gato /ɡato/ | gato /ɡato/ |
| Kula | comer /komeɾ/ | comer /kumeɾ/ | comer /komeɾ/ | menjar /meɲˈdʒaɾ/ | comer /komeɾ/ | comer /komeɾ/ | comer /komeɾ/ |
| Kunywa | beber /beβeɾ/ | beber /bebeɾ/ | beber /beβeɾ/ | beure /beuɾe/ | beber /beβeɾ/ | beber /beβeɾ/ | beber /beβeɾ/ |
| Moja | un /uŋ/ | um /ũ/ | uno /uno/ | un /un/ | uno /uno/ | uno /uno/ | uno /uno/ |
| Mbili | dous /ˈdows/ | dois /dojʃ/ | dos /dos/ | dos /ˈdos/ | dos /doh/ | dos /dos/ | dos /dos/ |
| Habari | ola /ɔla/ | olá /ɔla/ | hola /ola/ | hola /ɔla/ | hola /ola/ | hola /ola/ | hola /ola/ |
| Asante | grazas /ɡɾasas/ | obrigado /obɾiɡadu/ | gracias /ɡɾasjas/ | gràcies /ɡɾasies/ | gracias /ɡɾasjah/ | gracias /ɡɾasjas/ | gracias /ɡɾasjas/ |
| Nzuri | bo /bɔ/ | bom /bõ/ | bueno /bweno/ | bo /bɔ/ | bueno /bweno/ | bueno /bweno/ | bueno /bweno/ |
| Kekeo | cuco /ˈkukʊ/ | cuco /ˈkuku/ | pijuy /piˈxwi/ | cucut /kuˈkut/ | cuco /ˈkuko/ | pirincho /piˈɾintʃo/ | garrapatero /ɡarapaˈteɾo/ |
| Woof | guau guau /ɡwaw ɡwaw/ | — | guau guau /ɡwau ɡwau/ | — | — | — | — |
| Kompyuta | ordenador /oɾðenaˈðoɾ/ | computador /kõputaˈdoɾ/ | computadora /komputaˈðoɾa/ | ordinador /oɾðinaˈðoɾ/ | computador /komputaˈðoɾ/ | computadora /komputaˈðoɾa/ | computador /komputaˈðoɾ/ |
| Sushi | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsusi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsusi/ |
| Dopamini | dopamina /dopaˈmina/ | — | dopamina /dopaˈmina/ | — | — | — | — |
| Alama ya @ | arroba /aˈrɔβɐ/ | — | arroba /aˈroβa/ | — | arroba /aˈroβa/ | arroba /aˈroβa/ | arroba /aˈroβa/ |
Ulinganishaji wa mpangilio wa maneno
Linganisha na lugha kuu za dunia
Linganisha na lugha zenye uhusiano wa karibu
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.