Português angolano
Kireno (Angola)
Kiromance
Kireno cha Angola (wazungumzaji wapatao milioni 17) ni aina ya Kireno kinachozungumzwa nchini Angola, ambako ni lugha rasmi na kinazidi kuwa lugha ya kwanza mijini. Kifonolojia kiko karibu zaidi na Kireno cha Ulaya, lakini kwa athari ya lugha za Kibantu kinapunguza irabu zisizo na mkazo kwa kiasi kidogo zaidi — kikitoa irabu kamili na zilizo wazi zaidi — chenye mdundo na msamiati wa kipekee kutoka Kikimbundu, Kiumbundu na Kikongo.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kireno (Angola)
Maji
água
/aɡwa/
Moto
fogo
/foɡu/
Jua
sol
/sɔl/
Mwezi
lua
/lua/
Nyota
estrela
/ɨʃˈtɾelɐ/
Mama
mãe
/mɐ̃j/
Baba
pai
/paj/
Mimi
eu
/ew/
Wewe
tu
/tu/
Jina
nome
/ˈnomɨ/
Jicho
olho
/oʎu/
Mkono
mão
/mɐ̃w/
Moyo
coração
/kuɾasɐ̃w/
Upendo
amor
/amoɾ/
Mti
árvore
/aɾvoɾe/
Nyumba
casa
/kaza/
Mbwa
cão
/kɐ̃w̃/
Paka
gato
/ɡatu/
Kula
comer
/kumeɾ/
Kunywa
beber
/bebeɾ/
Moja
um
/ũ/
Mbili
dois
/dojʃ/
Habari
olá
/ɔla/
Asante
obrigado
/obɾiɡadu/
Nzuri
bom
/bõ/
Kekeo
cuco
/ˈkuku/
Kompyuta
computador
/kõputaˈdoɾ/
Sushi
sushi
/ˈsuʃi/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Romance zinazohusiana
| Maana | Kireno (Angola) | Kiifaranga cha Macau | Kireno | Kireno (Msumbiji) | Kireno (Brazili) | Kireno cha Ureno (Cape Verde) | Kikabuverdianu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | água /aɡwa/ | água /aɣwɐ/ | água /ˈaɡwɐ/ | água /ˈaɡwɐ/ | água /ˈaɡwɐ/ | água /ˈa.ɣwɐ/ | agu /aɡu/ |
| Moto | fogo /foɡu/ | fogo /foɣu/ | fogo /ˈfoɡu/ | fogo /ˈfoɡu/ | fogo /foɡu/ | fogo /ˈfo.ɣu/ | fogu /foɡu/ |
| Jua | sol /sɔl/ | sol /sol/ | sol /sɔɫ/ | sol /sɔl/ | sol /sɔw/ | sol /ˈsɔɫ/ | sol /sɔl/ |
| Mwezi | lua /lua/ | lua /luɐ/ | lua /luɐ/ | lua /ˈluɐ/ | lua /luɐ/ | lua /ˈlu.ɐ/ | lua /lua/ |
| Nyota | estrela /ɨʃˈtɾelɐ/ | estrela /ɨʃˈtɾelɐ/ | estrela /ɨʃˈtɾelɐ/ | estrela /ɨʃˈtɾelɐ/ | estrela /isˈtɾelɐ/ | estrela /ʃˈtɾelɐ/ | strela /ˈstɾelɐ/ |
| Mama | mãe /mɐ̃j/ | mãe /mɐ̃j̃/ | mãe /mɐ̃j/ | mãe /mɐ̃j/ | mãe /mãj/ | mãe /ˈmɐ̃j̃/ | mãi /mɐ̃j/ |
| Baba | pai /paj/ | pai /paj/ | pai /paj/ | pai /paj/ | pai /paj/ | pai /ˈpaj/ | pai /paj/ |
| Mimi | eu /ew/ | eu /ew/ | eu /ew/ | eu /ew/ | eu /ew/ | eu /ew/ | mi /mi/ |
| Wewe | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | você /voˈse/ | tu /tu/ | bu /bu/ |
| Jina | nome /ˈnomɨ/ | nome /ˈnomɨ/ | nome /ˈnomɨ/ | nome /ˈnomɨ/ | nome /ˈnomi/ | nome /ˈnomɨ/ | nómi /ˈnɔmi/ |
| Jicho | olho /oʎu/ | olho /oʎu/ | olho /oʎu/ | olho /ˈoʎu/ | olho /oʎu/ | olho /ˈo.ʎu/ | odju /odʒu/ |
| Mkono | mão /mɐ̃w/ | mão /mɐ̃w̃/ | mão /mɐ̃w/ | mão /mɐ̃w/ | mão /mãw/ | mão /ˈmɐ̃w̃/ | mon /mɔ̃/ |
| Moyo | coração /kuɾasɐ̃w/ | coração /kuɾɐsɐ̃w̃/ | coração /kuɾɐˈsɐ̃w/ | coração /kuɾɐˈsɐ̃w/ | coração /koɾasãw/ | coração /ku.ɾɐˈsɐ̃w̃/ | korason /korasɔ̃/ |
| Upendo | amor /amoɾ/ | amor /ɐmoɾ/ | amor /ɐˈmoɾ/ | amor /ɐˈmoɾ/ | amor /amoɾ/ | amor /ɐˈmoɾ/ | amor /amor/ |
| Mti | árvore /aɾvoɾe/ | árvore /aɾvuɾɨ/ | árvore /ˈaɾvuɾɨ/ | árvore /ˈaɾvuɾɨ/ | árvore /ˈaɾvoɾi/ | árvore /ˈaɾ.vu.ɾɨ/ | arvi /arvi/ |
| Nyumba | casa /kaza/ | casa /kazɐ/ | casa /kazɐ/ | casa /ˈkazɐ/ | casa /kazɐ/ | casa /ˈka.zɐ/ | kaza /kaza/ |
| Mbwa | cão /kɐ̃w̃/ | cão /kɐ̃w̃/ | cão /kɐ̃w/ | cão /kɐ̃w/ | cachorro /kaʃohu/ | cão /kɐ̃w̃/ | katxor /katʃɔr/ |
| Paka | gato /ɡatu/ | gato /ɡatu/ | gato /ɡatu/ | gato /ɡatu/ | gato /ɡatu/ | gato /ɡa.tu/ | gatu /ɡatu/ |
| Kula | comer /kumeɾ/ | comer /kumeɾ/ | comer /kuˈmeɾ/ | comer /kuˈmeɾ/ | comer /komeɾ/ | comer /kuˈmeɾ/ | kume /kume/ |
| Kunywa | beber /bebeɾ/ | beber /bɨβeɾ/ | beber /bɨˈbeɾ/ | beber /bɨˈbeɾ/ | beber /bebeɾ/ | beber /bɨˈβeɾ/ | bebe /bebe/ |
| Moja | um /ũ/ | um /ũ/ | um /ũ/ | um /ũ/ | um /ũ/ | um /ˈũ/ | un /un/ |
| Mbili | dois /dojʃ/ | dois /dojʃ/ | dois /dojʃ/ | dois /dojʃ/ | dois /dojs/ | dois /dojʃ/ | dôs /dos/ |
| Habari | olá /ɔla/ | olá /ɔla/ | olá /ɔˈla/ | olá /ɔˈla/ | oi /oj/ | olá /ɔˈla/ | ola /ɔla/ |
| Asante | obrigado /obɾiɡadu/ | obrigado /ɔβɾiɣadu/ | obrigado /obɾiˈɡadu/ | obrigado /obɾiˈɡadu/ | obrigado /obɾiɡadu/ | obrigado /ɔ.βɾiˈɣa.ðu/ | obrigadu /obriɡadu/ |
| Nzuri | bom /bõ/ | bom /bõ/ | bom /bõ/ | bom /bõ/ | bom /bõ/ | bom /ˈbõ/ | bon /bɔ̃/ |
| Kekeo | cuco /ˈkuku/ | cuco /ˈkuku/ | cuco /ˈkuku/ | cuco /ˈkuku/ | cuco /ˈkuku/ | cuco /ˈkuku/ | — |
| Kompyuta | computador /kõputaˈdoɾ/ | — | computador /kõputɐˈdoɾ/ | computador /kõputaˈdoɾ/ | computador /kõputaˈdoʁ/ | computador /kõputaˈdoɾ/ | — |
| Sushi | sushi /ˈsuʃi/ | — | sushi /ˈsu.ʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /suˈʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | — |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.