Lusoga
Kisoga
Familia ya Niger-Kongo (Atlantiki-Kongo, Kibantu; Maziwa Makuu / Bantu ya Kaskazini-mashariki, Kanda JE.16)
Kisoga (kwa wenyeji Lusoga) ni lugha ya Kibantu ya familia ya Niger-Congo, inayozungumzwa na watu wa Kisoga (Basoga) katika eneo la Busoga kusini-mashariki mwa Uganda, kaskazini mwa Ziwa Victoria. Ina wazungumzaji wapatao milioni tatu, hivyo ni miongoni mwa lugha kubwa za Uganda. Huandikwa kwa alfabeti ya Kilatini, ni lugha yenye toni na inayohusiana kwa karibu na Kiganda (Luganda) jirani; ingawa si lugha rasmi ya taifa, hutumika sana katika elimu, redio na machapisho ya mahali hapo.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kisoga
Maji
amaaji
/amaːdʒi/
Moto
omuliro
/omuliɾo/
Jua
enjuba
/eɲɟuba/
Mwezi
omwezi
/omwezi/
Nyota
emunyeenye
/emuɲeːɲe/
Mama
maama
/maːma/
Baba
taata
/taːta/
Mimi
nze
/nze/
Wewe
gwe
/ɡwe/
Jina
erinnya
/erinɲa/
Jicho
eriiso
/eɾiːso/
Mkono
omukono
/omukono/
Moyo
omutima
/omutima/
Upendo
kwagala
/kwaɡala/
Mti
omuti
/omuti/
Nyumba
enju
/eɲɟu/
Mbwa
embwa
/embwa/
Paka
enkaaku
/eŋkaːku/
Kula
kulya
/kulja/
Kunywa
kunywa
/kuɲʷa/
Moja
ndala
/ndala/
Mbili
bbiri
/biri/
Habari
mwaakire
/mwaːkiɾe/
Asante
weebale
/weːbale/
Nzuri
bulungi
/buluŋɡi/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Niger-Congo (Atlantic-Congo, Bantu; Great Lakes / Northeast Bantu, Zone JE.16) zinazohusiana
| Maana | Kisoga | Kiganda | Kinyankole | Kitooro | Kinyoro | Kichiga | Kinyaturu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | amaaji /amaːdʒi/ | amazzi /amaːzːi/ | amaizi /amaizi/ | amaizi /amaizi/ | amaizi /amaizi/ | amaizi /amaizi/ | maazi /maːzi/ |
| Moto | omuliro /omuliɾo/ | omuliro /omuliɾo/ | omuriro /omuriro/ | omuriro /omuriro/ | omuriro /omuriro/ | omuriro /omuriro/ | moto /moto/ |
| Jua | enjuba /eɲɟuba/ | enjuba /eɲɟuba/ | izooba /izoːba/ | eizooba /eizoːba/ | eizooba /eizoːba/ | eizooba /eizoːba/ | nzua /nzua/ |
| Mwezi | omwezi /omwezi/ | omwezi /omwezi/ | omwezi /omwezi/ | omwezi /omwezi/ | omwezi /omwezi/ | omwezi /omwezi/ | umweri /umweɾi/ |
| Nyota | emunyeenye /emuɲeːɲe/ | emmunyeenye /emːuɲeːɲe/ | enyonyoozi /eɲoɲoːzi/ | enyunyunzi /eɲuɲuːnzi/ | enyunyuunzi /eɲuɲuːnzi/ | enyonyoozi /eɲoɲoːzi/ | nyeenyeeri /ɲeːɲeːri/ |
| Mama | maama /maːma/ | maama /maːma/ | maawe /maːwe/ | nyinya /ɲiɲa/ | nyinya /ɲiɲa/ | nyina /ɲina/ | mama /mama/ |
| Baba | taata /taːta/ | taata /taːta/ | tata /tata/ | isho /iʃo/ | isho /iʃo/ | ishe /iʃe/ | tata /tata/ |
| Mimi | nze /nze/ | nze /nze/ | nyowe /ɲowe/ | nyowe /ɲowe/ | nyowe /ɲowe/ | nyowe /ɲowe/ | une /une/ |
| Wewe | gwe /ɡwe/ | ggwe /ɡːwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | uwe /uwe/ |
| Jina | erinnya /erinɲa/ | erinnya /eriɲːa/ | eiziina /eiziːna/ | ibara /iβara/ | ibara /iβara/ | eiziina /eiziːna/ | izina /izina/ |
| Jicho | eriiso /eɾiːso/ | eriiso /eɾiːso/ | eriiso /eriːso/ | eriiso /eriːso/ | eriiso /eriːso/ | eriisho /eriːʃo/ | iriiso /iɾiːso/ |
| Mkono | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | omukono /omukono/ | ukuboko /ukuboko/ |
| Moyo | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | omutima /omutima/ | umutima /umutima/ |
| Upendo | kwagala /kwaɡala/ | okwagala /okwaːɡala/ | rukundo /rukundo/ | kugonza /kuɡonza/ | kugonza /kuɡonza/ | kukunda /kukunda/ | butogwa /butoɡwa/ |
| Mti | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | omuti /omuti/ | umuti /umuti/ |
| Nyumba | enju /eɲɟu/ | ennyumba /eɲɲumba/ | enju /endʒu/ | enju /endʒu/ | enju /endʒu/ | enju /endʒu/ | nyumba /ɲumba/ |
| Mbwa | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | embwa /embwa/ | imbwa /imbwa/ |
| Paka | enkaaku /eŋkaːku/ | kkapa /kːapa/ | kapa /kapa/ | paaka /paːka/ | paaka /paːka/ | kapa /kapa/ | paka /paka/ |
| Kula | kulya /kulja/ | kulya /kulja/ | kurya /kurja/ | kulya /kulja/ | kulya /kulja/ | kurya /kurja/ | kuria /kuɾia/ |
| Kunywa | kunywa /kuɲʷa/ | kunywa /kuɲʷa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ |
| Moja | ndala /ndala/ | emu /emu/ | emwe /emwe/ | emoi /emoi/ | emoi /emoi/ | rumwe /rumwe/ | umwe /umwe/ |
| Mbili | bbiri /biri/ | bbiri /bːiri/ | ibiri /iβiri/ | ibiri /iβiri/ | ibiri /iβiri/ | ibiri /iβiri/ | aviri /aβiri/ |
| Habari | mwaakire /mwaːkiɾe/ | oli otya /oli otja/ | agandi /aɡandi/ | oraire ota /oraire ota/ | oraire ota /oraire ota/ | oraire /oraire/ | mbukire /mbukiɾe/ |
| Asante | weebale /weːbale/ | webale /weːbale/ | webare /webare/ | webale /webale/ | webale /webale/ | webare /webare/ | asante /aˈsante/ |
| Nzuri | bulungi /buluŋɡi/ | kirungi /kiɾuŋɡi/ | kirungi /kiruŋɡi/ | kurungi /kuruŋɡi/ | kurungi /kuruŋɡi/ | kurungi /kuruŋɡi/ | kihi /kihi/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.