Chitonga
Kitonga (Zambia)
familia ya Atlantiki-Kongo (Kibantu, Tonga-Lenje)
Kitonga cha Zambia (Chitonga) ni lugha tofauti na Kitonga cha Pasifiki (jina hilohilo). Inazungumzwa katika majimbo ya kusini na magharibi ya Zambia, hasa kuzunguka Ziwa Kariba, na ni mojawapo ya lugha kuu za kanda.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kitonga (Zambia)
Maji
meenda
/meːnda/
Moto
mulilo
/mulilo/
Jua
zuba
/zuba/
Mwezi
mwezi
/mwezi/
Nyota
nyenyezi
/ɲeˈɲezi/
Mama
bama
/bama/
Baba
bataata
/bataːta/
Mimi
ime
/ime/
Wewe
iwe
/iwe/
Jina
izina
/iˈziːna/
Jicho
liso
/liso/
Mkono
kuboko
/kuboko/
Moyo
moyo
/mojo/
Upendo
luyando
/lujando/
Mti
cisamu
/tʃisamu/
Nyumba
ng'anda
/ŋanda/
Mbwa
muvwa
/muvwa/
Paka
kaaze
/kaːze/
Kula
kulya
/kulja/
Kunywa
kunywa
/kuɲwa/
Moja
-mwi
/mwi/
Mbili
-bili
/bili/
Habari
mwabuka buti
/mwabuka buti/
Asante
twalumba
/twalumba/
Nzuri
kabotu
/kabotu/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Atlantic-Congo (Bantu, Tonga-Lenje) zinazohusiana
| Maana | Kitonga (Zambia) | Kibemba | Kishambaa | Kimanyika | Kishona | Kindau | Kisena |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | meenda /meːnda/ | amenshi /amenʃi/ | mazi /mazi/ | mvura /mvuɾa/ | mvura /mvuɾa/ | mvura /mvuɾa/ | madzi /madzi/ |
| Moto | mulilo /mulilo/ | umulilo /umulilo/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | muriro /muɾiɾo/ | moto /moto/ |
| Jua | zuba /zuba/ | akasuba /akasuba/ | zuwa /zuwa/ | zuva /zuva/ | zuva /zuva/ | zuva /zuva/ | dzuwa /dzuwa/ |
| Mwezi | mwezi /mwezi/ | umweshi /umweʃi/ | mwezi /mwezi/ | mwedzi /mwedzi/ | mwedzi /mwedzi/ | mwedzi /mwedzi/ | mwedzi /mwedzi/ |
| Nyota | nyenyezi /ɲeˈɲezi/ | intanda /intanda/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyeredzi /ɲeredzi/ | nyeredzi /ɲeredzi/ | nyenyedzi /ɲeɲedzi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ |
| Mama | bama /bama/ | bamayo /bamajo/ | mama /mama/ | amai /amai/ | amai /amai/ | amai /amai/ | mai /mai/ |
| Baba | bataata /bataːta/ | bataata /bataːta/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ |
| Mimi | ime /ime/ | ine /ine/ | niye /nije/ | ini /ini/ | ini /ini/ | ini /ini/ | ine /ine/ |
| Wewe | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | weye /weje/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ |
| Jina | izina /iˈziːna/ | ishina /iʃina/ | izina /izina/ | zita /zita/ | zita /zita/ | zina /zina/ | dzina /dzina/ |
| Jicho | liso /liso/ | ilinso /ilinso/ | izo /izo/ | ziso /ziso/ | ziso /ziso/ | ziso /ziso/ | diso /diso/ |
| Mkono | kuboko /kuboko/ | ukuboko /ukuboko/ | ukono /ukono/ | ruoko /ɾwoko/ | ruoko /ɾwoko/ | chanza /tʃanza/ | nkono /nkono/ |
| Moyo | moyo /mojo/ | umutima /umutima/ | mwoyo /mwojo/ | mwoyo /mwojo/ | mwoyo /mwojo/ | mwoyo /mwojo/ | mtima /mtima/ |
| Upendo | luyando /lujando/ | ukutemwa /ukutemwa/ | kwenda /kwenda/ | rudo /ɾudo/ | rudo /ɾudo/ | rudo /ɾudo/ | kufuna /kufuna/ |
| Mti | cisamu /tʃisamu/ | icimuti /itʃimuti/ | mti /mti/ | muti /muti/ | muti /muti/ | muti /muti/ | mtengo /mteŋɡo/ |
| Nyumba | ng'anda /ŋanda/ | ing'anda /iŋːanda/ | nyumba /ɲumba/ | mhatso /mhatso/ | imba /imba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ |
| Mbwa | muvwa /muvwa/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ | imbga /imbɡa/ | mbwa /mbwa/ |
| Paka | kaaze /kaːze/ | pushi /puʃi/ | paka /paka/ | katsi /katsi/ | katsi /katsi/ | kiti /kiti/ | paka /paka/ |
| Kula | kulya /kulja/ | ukulya /ukulja/ | kuya /kuja/ | kudya /kudʒa/ | kudya /kudja/ | kudya /kudʒa/ | kudya /kudja/ |
| Kunywa | kunywa /kuɲwa/ | ukunwa /ukunwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kumwa /kumwa/ | kunwa /kunwa/ | kunwa /kunwa/ | kumwa /kumwa/ |
| Moja | -mwi /mwi/ | cimo /tʃimo/ | imo /imo/ | rimwe /ɾimwe/ | potsi /potsi/ | chimwe /tʃimwe/ | posi /posi/ |
| Mbili | -bili /bili/ | fibili /fibili/ | mbili /mbili/ | piri /piri/ | piri /piri/ | piri /piɾi/ | piŵiri /piwiri/ |
| Habari | mwabuka buti /mwabuka buti/ | muli shani /muli ʃani/ | nashukuru /naʃukuɾu/ | makadii /makadiː/ | mhoro /mhoɾo/ | mhoroi /mhoɾoji/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ |
| Asante | twalumba /twalumba/ | natotela /natotela/ | asante /asante/ | mazviita /mazviita/ | maita /maita/ | ndatenda /ndatenda/ | ndatenda /ndatenda/ |
| Nzuri | kabotu /kabotu/ | chisuma /tʃisuma/ | hedi /hedi/ | kunaka /kunaka/ | chakanaka /tʃakanaka/ | kanaka /kanaka/ | nadidi /nadidi/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.