Cisena
Kisena
Familia ya Atlantiki-Kongo (tawi la Kibantu, Senga-Sena)
Sena (Cisena) ni lugha ya Kibantu ya Msumbiji ya kati na kusini mwa Malawi, iliyojikita kwenye Mto Zambezi wa chini karibu na Beira na Tete. Ina uhusiano wa karibu na Kinyanja/Chichewa (ny) na Tumbuka (tum) ndani ya kundi la Kibantu cha Mashariki N. Kitovu cha kihistoria cha utambulisho wa Sena ni bonde la chini la Zambezi, ambako ilikuwa lugha kuu ya biashara wakati wa mfumo wa kikoloni wa Kireno wa Prazo (karne ya 16 hadi 19). Inaendelezwa na machapisho ya kidayosisi kwa lugha ya Sena (ya Kikatoliki, tangu karne ya 19) na utangazaji hai wa redio nchini Msumbiji.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kisena
Maji
madzi
/madzi/
Moto
moto
/moto/
Jua
dzuwa
/dzuwa/
Mwezi
mwedzi
/mwedzi/
Nyota
nyenyezi
/ɲeɲezi/
Mama
mai
/mai/
Baba
baba
/baba/
Mimi
ine
/ine/
Wewe
iwe
/iwe/
Jina
dzina
/dzina/
Jicho
diso
/diso/
Mkono
nkono
/nkono/
Moyo
mtima
/mtima/
Upendo
kufuna
/kufuna/
Mti
mtengo
/mteŋɡo/
Nyumba
nyumba
/ɲumba/
Mbwa
mbwa
/mbwa/
Paka
paka
/paka/
Kula
kudya
/kudja/
Kunywa
kumwa
/kumwa/
Moja
posi
/posi/
Mbili
piŵiri
/piwiri/
Habari
mwadzukabwanji
/mwadzukabwandʒi/
Asante
ndatenda
/ndatenda/
Nzuri
nadidi
/nadidi/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Atlantic-Congo (Bantu, Senga-Sena) zinazohusiana
| Maana | Kisena | Kichewa | Kishambaa | Kitumbuka | Kishona | Kinyaturu | Kindau |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | madzi /madzi/ | madzi /madzi/ | mazi /mazi/ | maji /madʒi/ | mvura /mvuɾa/ | maazi /maːzi/ | mvura /mvuɾa/ |
| Moto | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | muriro /muɾiɾo/ |
| Jua | dzuwa /dzuwa/ | dzuwa /dzuwa/ | zuwa /zuwa/ | zuwa /zuwa/ | zuva /zuva/ | nzua /nzua/ | zuva /zuva/ |
| Mwezi | mwedzi /mwedzi/ | mwezi /mwezi/ | mwezi /mwezi/ | mwezi /mwezi/ | mwedzi /mwedzi/ | umweri /umweɾi/ | mwedzi /mwedzi/ |
| Nyota | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | nyeredzi /ɲeredzi/ | nyeenyeeri /ɲeːɲeːri/ | nyenyedzi /ɲeɲedzi/ |
| Mama | mai /mai/ | amayi /amaji/ | mama /mama/ | amama /amama/ | amai /amai/ | mama /mama/ | amai /amai/ |
| Baba | baba /baba/ | abambo /abambo/ | baba /baba/ | adada /adada/ | baba /baba/ | tata /tata/ | baba /baba/ |
| Mimi | ine /ine/ | ine /ine/ | niye /nije/ | ine /ine/ | ini /ini/ | une /une/ | ini /ini/ |
| Wewe | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | weye /weje/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | uwe /uwe/ | iwe /iwe/ |
| Jina | dzina /dzina/ | dzina /dzina/ | izina /izina/ | zina /zina/ | zita /zita/ | izina /izina/ | zina /zina/ |
| Jicho | diso /diso/ | diso /diso/ | izo /izo/ | jiso /dʒiso/ | ziso /ziso/ | iriiso /iɾiːso/ | ziso /ziso/ |
| Mkono | nkono /nkono/ | dzanja /dzandʒa/ | ukono /ukono/ | woko /woko/ | ruoko /ɾwoko/ | ukuboko /ukuboko/ | chanza /tʃanza/ |
| Moyo | mtima /mtima/ | mtima /mtima/ | mwoyo /mwojo/ | mtima /mtima/ | mwoyo /mwojo/ | umutima /umutima/ | mwoyo /mwojo/ |
| Upendo | kufuna /kufuna/ | chikondi /tʃikondi/ | kwenda /kwenda/ | kutemwa /kutemwa/ | rudo /ɾudo/ | butogwa /butoɡwa/ | rudo /ɾudo/ |
| Mti | mtengo /mteŋɡo/ | mtengo /mteŋɡo/ | mti /mti/ | khuni /kʰuni/ | muti /muti/ | umuti /umuti/ | muti /muti/ |
| Nyumba | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ | imba /imba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ |
| Mbwa | mbwa /mbwa/ | galu /ɡalu/ | mbwa /mbwa/ | ncheŵe /ntʃewe/ | imbwa /imbwa/ | imbwa /imbwa/ | imbga /imbɡa/ |
| Paka | paka /paka/ | mphaka /mpʰaka/ | paka /paka/ | chona /tʃona/ | katsi /katsi/ | paka /paka/ | kiti /kiti/ |
| Kula | kudya /kudja/ | kudya /kudja/ | kuya /kuja/ | kurya /kuɾja/ | kudya /kudja/ | kuria /kuɾia/ | kudya /kudʒa/ |
| Kunywa | kumwa /kumwa/ | kumwa /kumwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kumwa /kumwa/ | kunwa /kunwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ |
| Moja | posi /posi/ | chimodzi /tʃimodzi/ | imo /imo/ | cimoza /tʃimoza/ | potsi /potsi/ | umwe /umwe/ | chimwe /tʃimwe/ |
| Mbili | piŵiri /piwiri/ | awiri /awiri/ | mbili /mbili/ | ŵiŵiri /βiβiɾi/ | piri /piri/ | aviri /aβiri/ | piri /piɾi/ |
| Habari | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ | moni /moni/ | nashukuru /naʃukuɾu/ | monire /moniɾe/ | mhoro /mhoɾo/ | mbukire /mbukiɾe/ | mhoroi /mhoɾoji/ |
| Asante | ndatenda /ndatenda/ | zikomo /zikomo/ | asante /asante/ | yewo /jewo/ | maita /maita/ | asante /aˈsante/ | ndatenda /ndatenda/ |
| Nzuri | nadidi /nadidi/ | chabwino /tʃabwino/ | hedi /hedi/ | cwemi /tʃwemi/ | chakanaka /tʃakanaka/ | kihi /kihi/ | kanaka /kanaka/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.