ࡌࡀࡍࡃࡀࡉࡉࡀ
Kimanda
familia ya Kiafro-Asia (Kisemiti, Kaskazini-Magharibi, Kiaramu, Mashariki, Kimanda) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Kimandai ni lugha ya Kiaramu cha Mashariki ya Wamandai, jamii ya kidini ya kignostiki ya wenyeji wa kusini mwa Iraq na kusini-magharibi mwa Iran, ambao dini yao (Umandai) inamheshimu Yohana Mbatizaji na kufuatilia asili yake hadi mazingira ya Mesopotamia ya mwanzoni mwa milenia ya kwanza. Kimandai cha Kale kinabaki kuwa lugha ya kiliturujia ya ibada za Kimandai; Kimandai Kipya (aina ya kisasa iliyojitenga lakini inayohusiana) kina takriban wazungumzaji fasaha 50 tu, na hivyo ni mojawapo ya aina za Kiaramu zilizo hatarini zaidi kutoweka. Hati ya Kimandai ni mchanganyiko wa kipekee wa abjad na abugida wa mwandiko unaounganishwa, tofauti na hati za Kiebrania na Kisiria.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kimanda
Maji
ࡌࡉࡀ
/mia/
Moto
ࡍࡅࡓࡀ
/nura/
Jua
ࡔࡀࡌࡔࡀ
/ʃamʃa/
Mwezi
ࡎࡉࡓࡀ
/sira/
Nyota
ࡊࡅࡊࡁࡀ
/ˈkukba/
Mama
ࡀࡌࡀ
/ama/
Baba
ࡀࡁࡀ
/aba/
Mimi
ࡀࡍࡀ
/ˈana/
Wewe
ࡀࡍࡀࡕ
/at/
Jina
ࡔࡅࡌࡀ
/ˈʃuma/
Jicho
ࡏࡉࡍࡀ
/ʔina/
Mkono
ࡏࡃࡀ
/ʔida/
Moyo
ࡋࡉࡁࡀ
/liba/
Upendo
ࡓࡅࡄࡌࡀ
/ɾuhma/
Mti
ࡏࡋࡀࡍࡀ
/ilana/
Nyumba
ࡁࡉࡕࡀ
/bita/
Mbwa
ࡊࡀࡋࡁࡀ
/kalba/
Paka
ࡔࡅࡍࡀࡓࡀ
/ʃunara/
Kula
ࡀࡊࡀࡋ
/akal/
Kunywa
ࡔࡕࡀ
/ʃta/
Moja
ࡄࡀࡃ
/had/
Mbili
ࡕࡓࡉࡍ
/tren/
Habari
ࡔࡋࡀࡌࡀ
/ʃlama/
Asante
ࡈࡀࡁࡅࡕࡀ
/ʈabuta/
Nzuri
ࡈࡀࡁࡀ
/tˤaba/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Afro-Asiatic (Semitic, Northwest, Aramaic, Eastern, Mandaic) zinazohusiana
| Maana | Kimanda | Kiaramu Kipya cha Kiashuru | Kituroyo | Kiaramayika cha Magharibi | Kiaramu | Kisuriani cha kale | Kiaramu cha Kale |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ࡌࡉࡀ /mia/ | ܡܝܐ /mijja/ | ܡܝܐ /majo/ | ܡܘܝܐ /moːja/ | ܡܝܐ /majjaː/ | ܡܝܐ /majjaː/ | מין /majin/ |
| Moto | ࡍࡅࡓࡀ /nura/ | ܢܘܪܐ /nura/ | ܢܘܪܐ /nuro/ | ܐܫܬܐ /iʃtaː/ | ܢܘܪܐ /nuːraː/ | ܢܘܪܐ /nuːraː/ | נור /nuːr/ |
| Jua | ࡔࡀࡌࡔࡀ /ʃamʃa/ | ܫܡܫܐ /ʃimʃa/ | ܫܡܫܐ /ʃamʃo/ | ܫܡܫܐ /ʃemʃaː/ | ܫܡܫܐ /ʃemʃaː/ | ܫܡܫܐ /ʃemʃaː/ | שמש /ʃamʃ/ |
| Mwezi | ࡎࡉࡓࡀ /sira/ | ܣܗܪܐ /sahra/ | ܣܗܪܐ /sahro/ | ܣܗܪܐ /sahraː/ | ܣܗܪܐ /sahraː/ | ܣܗܪܐ /sahraː/ | שהר /sahr/ |
| Nyota | ࡊࡅࡊࡁࡀ /ˈkukba/ | ܟܵܘܟ݂ܒ݂ܵܐ /ˈkoxwa/ | ܟܟܒܐ /kəxwo/ | ܟܘܟܒܐ /kawkba/ | ܟܘܟܒܐ /koːχβaː/ | ܟܘܟܒܐ /kawkβaː/ | כוכב /kawkab/ |
| Mama | ࡀࡌࡀ /ama/ | ܝܡܐ /jimma/ | ܐܡܐ /imo/ | ܐܡܐ /emaː/ | ܐܡܐ /ʔemmaː/ | ܐܡܐ /ʔemmaː/ | אמ /ʔem/ |
| Baba | ࡀࡁࡀ /aba/ | ܒܒܐ /baba/ | ܒܒܐ /babo/ | ܒܒܐ /babːaː/ | ܐܒܐ /ʔabbaː/ | ܐܒܐ /ʔabbaː/ | אב /ʔab/ |
| Mimi | ࡀࡍࡀ /ˈana/ | ܐܵܢܵܐ /ˈʔɑːnɑ/ | ܐܢܐ /ono/ | ܐܢܐ /ana/ | ܐܢܐ /ʔanaː/ | ܐܢܐ /ʔenaː/ | אנה /ʔanaː/ |
| Wewe | ࡀࡍࡀࡕ /at/ | ܐܲܢ݉ܬ /ʔat/ | ܗܬ /hat/ | ܚܐܟ /ħatʃ/ | ܐܢܬ /ʔatt/ | ܐܢܬ /ʔat/ | אנת /ʔantaː/ |
| Jina | ࡔࡅࡌࡀ /ˈʃuma/ | ܫܸܡܵܐ /ˈʃɪmma/ | ܐܫܡܐ /eʃmo/ | ܐܫܡܐ /eʃma/ | ܫܡܐ /ʃmaː/ | ܫܡܐ /ʃmaː/ | שם /ʃum/ |
| Jicho | ࡏࡉࡍࡀ /ʔina/ | ܥܝܢܐ /ʕajna/ | ܥܝܢܐ /ʕajno/ | ܥܝܢܐ /ʕajna/ | ܥܝܢܐ /ʕajnaː/ | ܥܝܢܐ /ʕajnaː/ | עין /ʕajn/ |
| Mkono | ࡏࡃࡀ /ʔida/ | ܐܝܕܐ /iːða/ | ܐܝܕܐ /iðo/ | ܐܝܕܐ /iða/ | ܐܝܕܐ /ʔiːðaː/ | ܐܝܕܐ /ʔiːðaː/ | יד /jad/ |
| Moyo | ࡋࡉࡁࡀ /liba/ | ܠܒܐ /libba/ | ܠܒܐ /lebo/ | ܠܒܐ /lebaː/ | ܠܒܐ /lebbaː/ | ܠܒܐ /lebbaː/ | לב /leb/ |
| Upendo | ࡓࡅࡄࡌࡀ /ɾuhma/ | ܚܘܒܐ /xubba/ | ܚܘܒܐ /ħubo/ | ܚܘܒܐ /ħubaː/ | ܚܘܒܐ /ħubbaː/ | ܚܘܒܐ /ħubbaː/ | רחם /raħem/ |
| Mti | ࡏࡋࡀࡍࡀ /ilana/ | ܐܝܠܢܐ /ilana/ | ܐܝܠܢܐ /ilono/ | ܐܝܠܢܐ /elona/ | ܐܝܠܢܐ /ʔiːlaːnaː/ | ܐܝܠܢܐ /ʔiːlaːnaː/ | עץ /ʕeːsˤ/ |
| Nyumba | ࡁࡉࡕࡀ /bita/ | ܒܝܬܐ /beθa/ | ܒܝܬܐ /bajto/ | ܒܝܬܐ /bajθa/ | ܒܝܬܐ /bajtaː/ | ܒܝܬܐ /bajθaː/ | בית /beːt/ |
| Mbwa | ࡊࡀࡋࡁࡀ /kalba/ | ܟܠܒܐ /kalba/ | ܟܠܒܐ /kalbo/ | ܟܠܒܐ /kalbaː/ | ܟܠܒܐ /kalbaː/ | ܟܠܒܐ /kalbaː/ | כלב /kalb/ |
| Paka | ࡔࡅࡍࡀࡓࡀ /ʃunara/ | ܩܛܘ /qaːtu/ | ܫܘܢܪܐ /ʃunoro/ | ܩܛܘܢܐ /qatˤuna/ | ܫܘܢܪܐ /ʃunnaːraː/ | ܫܘܢܪܐ /ʃunnaːraː/ | — /—/ |
| Kula | ࡀࡊࡀࡋ /akal/ | ܐܟܠ /axil/ | ܐܟܠ /oxulo/ | ܐܟܠ /iʔχel/ | ܐܟܠ /ʔaːχel/ | ܐܟܠ /ʔeχal/ | אכל /ʔakal/ |
| Kunywa | ࡔࡕࡀ /ʃta/ | ܫܬܐ /ʃate/ | ܫܬܐ /ʃote/ | ܫܬܐ /ʃetaː/ | ܫܬܐ /ʃtaː/ | ܐܫܬܝ /ʔeʃtiː/ | שתה /ʃataː/ |
| Moja | ࡄࡀࡃ /had/ | ܚܕ /xa/ | ܚܕ /ħað/ | ܚܕ /xeð/ | ܚܕ /ħað/ | ܚܕ /ħað/ | חד /ħad/ |
| Mbili | ࡕࡓࡉࡍ /tren/ | ܬܪܹܝܢ /treːn/ | ܬܪܐ /tre/ | ܬܪܝܢ /tren/ | ܬܪܝܢ /treːn/ | ܬܪܝܢ /treːn/ | תרין /treːn/ |
| Habari | ࡔࡋࡀࡌࡀ /ʃlama/ | ܫܠܡܐ /ʃlaːma/ | ܫܠܡܐ /ʃlomo/ | ܫܠܡܐ /ʃlomaː/ | ܫܠܡܐ /ʃlaːmaː/ | ܫܠܡܐ /ʃlaːmaː/ | שלם /ʃəlaːm/ |
| Asante | ࡈࡀࡁࡅࡕࡀ /ʈabuta/ | ܒܣܝܡܐ /basima/ | ܬܘܕܝ /tawdi/ | ܬܘܕܝ /tawdiː/ | ܬܘܕܝ /tawdiː/ | ܫܘܒܚܐ /ʃubħaː/ | — /—/ |
| Nzuri | ࡈࡀࡁࡀ /tˤaba/ | ܛܒܐ /tˤaba/ | ܛܒܐ /tˤobo/ | ܛܒܐ /tˤaːβa/ | ܛܒܐ /tˤaːβaː/ | ܛܒܐ /tˤaːβaː/ | טב /tˤab/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.