Zarmaciine
Kizarma
Songhai (kusini)
Kizarma (zarmaciine) ndiyo lahaja kubwa zaidi ya Kisonghai kwa idadi ya wasemaji, asili yake ni bonde la Mto Niger karibu na Niamey. Ni mojawapo ya lugha za kitaifa za Niger, ambako ni lugha ya kwanza (L1) ya watu wa Zarma-Songhai. Kisonghai kimetengwa kinasaba ndani ya Afrika (wakati mwingine huainishwa kama cha Nilo-Sahara, wakati mwingine huchukuliwa kama familia inayojitegemea); Kizarma hutofautiana na Kisonghai cha Mashariki (Koyraboro Senni, ses) hasa katika fonolojia na msamiati.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kizarma
Maji
hari
/hari/
Moto
danji
/dandʒi/
Jua
wayna
/wajna/
Mwezi
handu
/handu/
Nyota
handariya
/handaːɾija/
Mama
ñaa
/ɲaː/
Baba
baba
/baba/
Mimi
ay
/aj/
Wewe
ni
/ni/
Jina
maa
/maː/
Jicho
mo
/mo/
Mkono
kambe
/kambe/
Moyo
bina
/bina/
Upendo
baa
/baː/
Mti
tuuri
/tuːri/
Nyumba
fu
/fu/
Mbwa
hansi
/hansi/
Paka
muusu
/muːsu/
Kula
ŋwa
/ŋwa/
Kunywa
hañu
/haɲu/
Moja
affo
/afːo/
Mbili
ihinka
/ihiŋka/
Habari
fofo
/fofo/
Asante
fofo
/fofo/
Nzuri
boori
/boːri/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Songhai (Southern) zinazohusiana
| Maana | Kizarma | Kikoyraboro Senni | Kikoyra Chiini | Kiaari | Kibishnupriya cha Manipuri | Kihiri Motu | Kimotu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | hari /hari/ | hari /hari/ | hari /hari/ | waki /waki/ | পানি /paːni/ | ranu /ɾanu/ | ranu /ɾanu/ |
| Moto | danji /dandʒi/ | nuune /nuːne/ | nuune /nuːne/ | mola /mola/ | আগুন /aːɡun/ | lahi /lahi/ | lahi /lahi/ |
| Jua | wayna /wajna/ | wayna /wajna/ | wari /wari/ | háy /haj/ | বেল /bel/ | dina /dina/ | dina /dina/ |
| Mwezi | handu /handu/ | handu /handu/ | handu /handu/ | arfi /arfi/ | জুনাক /dʒunak/ | hua /hua/ | hua /hua/ |
| Nyota | handariya /handaːɾija/ | handariya /handaːɾija/ | handariya /handaːɾija/ | manka /ˈmanka/ | তারা /taɾa/ | hisiu /hisiu/ | hisiu /hisiu/ |
| Mama | ñaa /ɲaː/ | nya /ɲa/ | nya /ɲa/ | inde /inde/ | মা /maː/ | sina /sina/ | sinana /sinana/ |
| Baba | baba /baba/ | baaba /baːba/ | baaba /baːba/ | baba /baba/ | বাবা /baːba/ | tama /tama/ | tamana /tamana/ |
| Mimi | ay /aj/ | ay /aj/ | ay /aj/ | ita /ʔiˈta/ | মি /mi/ | lau /lau/ | lau /lau/ |
| Wewe | ni /ni/ | ni /ni/ | ni /ni/ | ahna /ahˈna/ | তি /ti/ | oi /oi/ | oi /oi/ |
| Jina | maa /maː/ | maa /maː/ | maa /maː/ | naami /naːˈmi/ | নাম /nam/ | ladana /laˈdana/ | ladana /ladana/ |
| Jicho | mo /mo/ | mo /mo/ | mo /mo/ | aafi /aːfi/ | চোখ /tʃokʰ/ | matana /matana/ | matana /matana/ |
| Mkono | kambe /kambe/ | kambe /kambe/ | kambe /kambe/ | kushum /kuʃum/ | হাত /haːt/ | ima /ima/ | ima /ima/ |
| Moyo | bina /bina/ | bine /bine/ | bine /bine/ | lubba /lubːa/ | মন /mon/ | kudouna /kudouna/ | kudouna /kudouna/ |
| Upendo | baa /baː/ | baŋa /baŋa/ | baŋa /baŋa/ | gaya /ɡaja/ | মায়া /maja/ | lalokau /lalokau/ | lalokau /lalokau/ |
| Mti | tuuri /tuːri/ | tuuri /tuːri/ | tuuri /tuːri/ | miza /miza/ | গাছ /ɡaːtʃʰ/ | au /au/ | au /au/ |
| Nyumba | fu /fu/ | huu /huː/ | huu /huː/ | kara /kara/ | ঘর /ɡʱaɾ/ | ruma /ɾuma/ | ruma /ɾuma/ |
| Mbwa | hansi /hansi/ | hansi /hansi/ | hansi /hansi/ | kana /kana/ | কুট্টা /kuʈːaː/ | sisia /sisia/ | sisia /sisia/ |
| Paka | muusu /muːsu/ | muusu /muːsu/ | muusu /muːsu/ | shanɡo /ʃaŋɡo/ | বিল্লি /bilːi/ | pusi /pusi/ | gosi /ɡosi/ |
| Kula | ŋwa /ŋwa/ | ŋwa /ŋwa/ | ŋwa /ŋwa/ | itte /itːe/ | খাব /kʰaːb/ | ania /ania/ | aniani /aniani/ |
| Kunywa | hañu /haɲu/ | hane /hane/ | hane /hane/ | ushe /uʃe/ | পান কর /paːn kaɾ/ | inua /inua/ | inuinu /inuinu/ |
| Moja | affo /afːo/ | afo /afo/ | afo /afo/ | kollo /kolːo/ | এক /ek/ | ta /ta/ | ta /ta/ |
| Mbili | ihinka /ihiŋka/ | ihinka /ihiŋka/ | ihinka /ihiŋka/ | qasken /qasˈken/ | দুই /dui/ | rua /rua/ | rua /rua/ |
| Habari | fofo /fofo/ | fofo /fofo/ | fofo /fofo/ | saro /saro/ | নমস্কার /nomoskar/ | namona /namona/ | namo gida /namo ɡida/ |
| Asante | fofo /fofo/ | barka /barka/ | barka /barka/ | galatoma /ɡalatoma/ | ধইন্যবাদ /dʱoinjobaːd/ | tanikiu /tanikiu/ | oi namo /oi namo/ |
| Nzuri | boori /boːri/ | boori /boːri/ | boori /boːri/ | goodi /ɡoːdi/ | ভালা /bʱaːlaː/ | namo /namo/ | namo /namo/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.