Mparntwe Arrernte

Kiarrernte cha Mashariki

Pama-Nyunga

FamiliaPama-Nyunga Wasemaji~4K (katika hatari) HatiKilatini NchiAustralia Lugha rasmiHapana (Australia haina lugha rasmi katika ngazi ya shirikisho; Kiingereza ndiyo lugha ya taifa kwa uhalisia) Uhai wa lughailiyo katika hatari ISO 639-3aer

Arrernte ya Mashariki (kwa jina la asili Mparntwe Arrernte, kufuatia jina la Kiaborijini la Alice Springs) ni lugha ya Pama-Nyungan ya tawi-dogo la Arandic, inayozungumzwa na watu wapatao 4,000 katika eneo la Alice Springs huko Australia ya kati. Watu wa Mparntwe Arrernte ndio wamiliki wa kiasili wa Alice Springs, wakiwa wamekaa katika safu za milima ya MacDonnell na nchi inayozunguka kwa angalau miaka 30,000. Kiisimu, Arrernte ya Mashariki ni maarufu katika taipolojia ya kiisimu kwa fonolojia yake isiyo ya kawaida kabisa: ina konsonanti za kifonimu 14 tu lakini muundo wa silabi ulio mgumu sana, pamoja na sifa adimu kitaipolojia za nazali zenye kizuizi cha awali na konsonanti za labio-velar. Licha ya historia ndefu ya mawasiliano na Wazungu tangu miaka ya 1860, Waarrernte wamedumisha upitishaji imara kati ya vizazi, na lugha hiyo ni mojawapo ya lugha za asili zenye uhai zaidi za Australia ya kati.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kiarrernte cha Mashariki

Maji

kwatye

/kʷatʲə/

Moto

ure

/uɾe/

Jua

arrenge

/arəŋə/

Mwezi

arngwe

/aɾŋʷe/

Nyota

kwerralye

/kʷəˈraʎə/

Mama

meye

/mɛjə/

Baba

akngeye

/akŋɛjə/

Mimi

ayenge

/ˈajəŋə/

Wewe

unte

/ˈuntə/

Jina

arritnye

/aˈɾɪtɲə/

Jicho

alknge

/alkŋe/

Mkono

iltye

/iltʲe/

Moyo

atyenge

/atʲɛŋe/

Upendo

mwerre

/mʷərə/

Mti

arne

/aɾne/

Nyumba

ahentye

/ahɛntʲe/

Mbwa

atyitye

/atʲitʲe/

Paka

kele

/kələ/

Kula

arlkenge

/aɾlkɛŋe/

Kunywa

altyere

/altʲɛɾe/

Moja

anyente

/aɲɛnte/

Mbili

atherre

/aˈt̪ərə/

Habari

werte

/wɛɾte/

Asante

unte mwerre

/untə mʷərə/

Nzuri

mwerre

/mʷərə/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Pama-Nyungan zinazohusiana

Maana Kiarrernte cha MasharikiKinapoliKikatalaniKijerumani (Austria)KifrisiaKijerumani (Kiluksemburgo)Kijerumani
Maji kwatye /kʷatʲə/ acqua /akkwə/ aigua /ajɣwə/ Wasser /vasɐ/ wetter /vɛtər/ Wasser /vasɐ/ Wasser /vasɐ/
Moto ure /uɾe/ fuoco /fwɔkə/ foc /fɔk/ Feuer /fɔɪɐ/ fjoer /fjuːr/ Feuer /fɔɪ̯ɐ/ Feuer /fɔɪ̯ɐ/
Jua arrenge /arəŋə/ sole /solə/ sol /sɔl/ Sonne /sɔnə/ sinne /sɪnə/ Sonne /zɔnə/ Sonne /zɔnə/
Mwezi arngwe /aɾŋʷe/ luna /lunə/ lluna /ʎunə/ Mond /moːnt/ moanne /mwɑnə/ Mond /moːnt/ Mond /moːnt/
Nyota kwerralye /kʷəˈraʎə/ stella /ˈstellə/ estrella /əsˈtɾeʎə/ Stern /ʃtɛʁn/ stjer /stjɛr/ Stern /ʃtɛʁn/ Stern /ʃtɛʁn/
Mama meye /mɛjə/ mamma /mammə/ mare /maɾə/ Mutter /mʊtɐ/ mem /mɛm/ Mutter /mʊtɐ/ Mutter /mʊtɐ/
Baba akngeye /akŋɛjə/ pate /patə/ pare /paɾə/ Vater /fɑːtɐ/ heit /hɛit/ Vater /faːtɐ/ Vater /faːtɐ/
Mimi ayenge /ˈajəŋə/ io /ˈiːə/ jo /ˈʒɔ/ ich /ɪç/ ik /ɪk/ ich /ɪç/ ich /ɪç/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.