Adnyamathanha-na yarta
Kiadnyamathanha
Pama-Nyunga
Adnyamathanha (Adnyamathanha-na yarta, "lugha ya nchi ya Adnyamathanha", au "Watu wa Vilima") ni lugha ya Waaborijini ya familia ya Pama-Nyungan iliyo hatarini kutoweka kwa kiwango cha juu, ya safu za milima za Flinders Kusini mwa Australia. Watu wa Adnyamathanha wameunganishwa kwa kina na jiolojia ya kuvutia ya Flinders, ambayo huonekana katika simulizi zao za Yura Muda (Dreamtime). Wilpena Pound (Ikara) na nyanda za malisho zinazoizunguka ni maeneo makuu ya kitamaduni. Adnyamathanha hushiriki sifa za familia ya Thura-Yura na lugha ya Kaurna iliyoandikwa vyema zaidi (tambarare za Adelaide, pia iliyo karibu kutoweka) na Wirangu. Sarufi rejea ya Schebeck ya mwaka 1973 iliifanya Adnyamathanha ipatikane katika isimu ya kitaaluma, na Adnyamathanha Traditional Lands Association inaunga mkono uhuishaji unaoendelea kupitia programu za shule na rekodi za Yura Muda.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiadnyamathanha
Maji
awi
/awi/
Moto
warlu
/waɻlu/
Jua
yidnu
/jidnu/
Mwezi
vuyu
/vuju/
Nyota
vurdli
/ˈvuɖli/
Mama
nyangka
/ɲaŋka/
Baba
arndu
/aɳɖu/
Mimi
ngai
/ŋai/
Wewe
nhina
/n̪ina/
Jina
mityi
/mici/
Jicho
mina
/mina/
Mkono
mara
/maɻa/
Moyo
kurda
/kuɖa/
Upendo
mukunha
/mukun̪a/
Mti
urtu
/uʈu/
Nyumba
vakali
/vakali/
Mbwa
vurlpu
/vuɻlpu/
Paka
vunmara
/vunmaɻa/
Kula
ngalkanha
/ŋalkan̪a/
Kunywa
ulpanha
/ulpan̪a/
Moja
mukuna
/mukuna/
Mbili
arlpili
/aɭpili/
Habari
—
/—/
Asante
mukunha
/mukun̪a/
Nzuri
ngarrkanha
/ŋaɻkan̪a/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Pama-Nyungan zinazohusiana
| Maana | Kiadnyamathanha | Kinhanda | Kipintupi-Luritja | Kipitjantjatjara | Kiwarnman | Kimartu Wangka | Kiolkol |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | awi /awi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kupa /kupa/ |
| Moto | warlu /waɻlu/ | warla /waɻla/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɾu/ | paral /paɻal/ |
| Jua | yidnu /jidnu/ | wurʼa /wuɾʔa/ | tjintu /cintu/ | tjintu /cintu/ | tjirntu /cinʈu/ | tjirntu /cɪɳʈu/ | naŋkari /naŋkaɻi/ |
| Mwezi | vuyu /vuju/ | kanyala /kaɲala/ | pira /piɻa/ | pira /piɻa/ | kintirriny /kinʈiriɲ/ | kayalany /kajalaɲ/ | kakal /kakal/ |
| Nyota | vurdli /ˈvuɖli/ | indiya /indija/ | kililpi /kiˈlilpi/ | kililpil /kiˈlilpil/ | biyi /biji/ | piriny /piriɲ/ | el idnban /el ˈidnban/ |
| Mama | nyangka /ɲaŋka/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngama /ŋama/ | yakaji /jakaɟi/ | ngangi /ŋaŋi/ |
| Baba | arndu /aɳɖu/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | mama /mama/ | mama /mama/ | kirrki /kiɻki/ | mama /mama/ | kaba /kaba/ |
| Mimi | ngai /ŋai/ | ngayi /ŋaji/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngayu /ŋaju/ | ngayu /ŋaju/ | ay /aj/ |
| Wewe | nhina /n̪ina/ | nyini /ɲini/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | inag /inaɡ/ |
| Jina | mityi /mici/ | yini /jini/ | yini /jini/ | ini /ini/ | yini /jini/ | yini /jini/ | ukal /ukal/ |
| Jicho | mina /mina/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɾu/ | mil /mil/ |
| Mkono | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ |
| Moyo | kurda /kuɖa/ | pulpara /pulpaɻa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurda /kuɖa/ | kurtu /kʊɻʈu/ | piku /piku/ |
| Upendo | mukunha /mukun̪a/ | kanyji /kaɲdʒi/ | mukulya /mukuʎa/ | mukulya /mukuʎa/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukulyu /mukuʎu/ | kanyji /kaɲɟi/ |
| Mti | urtu /uʈu/ | parntany /paɳʈaɲ/ | punu /punu/ | punu /punu/ | watiya /watija/ | watarrka /wataɻka/ | warray /waɾaj/ |
| Nyumba | vakali /vakali/ | nhurra /ɳuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | ngurra /ŋuɻa/ | ngurra /ŋura/ | mariŋ /maɻiŋ/ |
| Mbwa | vurlpu /vuɻlpu/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | papa /papa/ | papa /papa/ | walyamarra /waʎamaɻa/ | papa /papa/ | kunpa /kunpa/ |
| Paka | vunmara /vunmaɻa/ | paka /paka/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | ngarda /ŋaɖa/ | — /—/ | paka /paka/ |
| Kula | ngalkanha /ŋalkan̪a/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngarra /ŋaɻa/ | ngalku- /ŋalku/ | ngarinya /ŋaɻiɲa/ |
| Kunywa | ulpanha /ulpan̪a/ | nyuna /ɲuna/ | tjikini /cikini/ | tjikini /cikini/ | nyaa /ɲaː/ | tjiki- /cɪki/ | kupa nyaa /kupa ɲaː/ |
| Moja | mukuna /mukuna/ | kuyu /kuju/ | kutju /kucu/ | kutju /kucu/ | kuyu /kuju/ | kutjarra-wangu /kucara waŋu/ | kuyu /kuju/ |
| Mbili | arlpili /aɭpili/ | wuthada /wut̪aɖa/ | kutjarra /kucaɾa/ | kutjara /kucaɻa/ | kujarra /kuɟara/ | kujarra /kucara/ | uchir /utʃir/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ |
| Asante | mukunha /mukun̪a/ | — /—/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | walytjarra /waʎcaɻa/ | — /—/ | — /—/ |
| Nzuri | ngarrkanha /ŋaɻkan̪a/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.