Pintupi-Luritja
Kipintupi-Luritja
Pama-Nyunga
Pintupi-Luritja ni lugha ya Pama-Nyungan ya Jangwa la Magharibi, inayozungumzwa na watu wapatao 1,000 katika jamii za jangwa la Australia ya kati za Papunya, Mt Liebig, na Kintore Walungurru katika Wilaya ya Kaskazini. Wapintupi wanajulikana zaidi kimataifa kama nchi ya asili ya harakati ya wasanii wa Papunya Tula, iliyoanza mwaka 1971 wakati wasanii wakuu wa Kipintupi huko Papunya walipoanzisha mtindo wa kisasa wa uchoraji wa nukta wa Jangwa la Magharibi ambao umekuja kutambuliwa duniani kote kama sanaa ya kisasa ya Waaborijini. Lugha hii ni aina ya mashariki kabisa ya kundi la Jangwa la Magharibi, inayoeleweka kwa pande zote mbili na Pitjantjatjara (pjt) lakini ikiwa na sifa bainifu za lugha ya Luritja zinazoonyesha mawasiliano marefu na Arrernte. Wapintupi Tisa, familia ya mwisho ya Kipintupi "isiyokuwa imewasiliana", walitokea kutoka Jangwa la Gibson huko Kiwirrkurra mwaka 1984 — kisa cha mwisho kilichoandikwa cha Waaborijini wa Australia kufanya mawasiliano ya kwanza na Wazungu katika nyakati za kisasa.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kipintupi-Luritja
Maji
kapi
/kapi/
Moto
waru
/waɻu/
Jua
tjintu
/cintu/
Mwezi
pira
/piɻa/
Nyota
kililpi
/kiˈlilpi/
Mama
ngunytju
/ŋuɲcu/
Baba
mama
/mama/
Mimi
ngayulu
/ŋajulu/
Wewe
nyuntu
/ɲuntu/
Jina
yini
/jini/
Jicho
kuru
/kuɻu/
Mkono
mara
/maɻa/
Moyo
kurunpa
/kuɻunpa/
Upendo
mukulya
/mukuʎa/
Mti
punu
/punu/
Nyumba
ngura
/ŋuɻa/
Mbwa
papa
/papa/
Paka
pusi
/pusi/
Kula
ngalkuni
/ŋalkuni/
Kunywa
tjikini
/cikini/
Moja
kutju
/kucu/
Mbili
kutjarra
/kucaɾa/
Habari
palya
/paʎa/
Asante
palya
/paʎa/
Nzuri
palya
/paʎa/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Pama-Nyungan zinazohusiana
| Maana | Kipintupi-Luritja | Kipitjantjatjara | Kiwarnman | Kimartu Wangka | Kinhanda | Kiwarlpiri | Kingunnawal |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | kapi /kapi/ | ngapa /ŋapa/ | kungal /kuŋal/ |
| Moto | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɻu/ | waru /waɾu/ | warla /waɻla/ | warlu /waɭu/ | warba /waɻba/ |
| Jua | tjintu /cintu/ | tjintu /cintu/ | tjirntu /cinʈu/ | tjirntu /cɪɳʈu/ | wurʼa /wuɾʔa/ | wanta /wanta/ | guma /ɡuma/ |
| Mwezi | pira /piɻa/ | pira /piɻa/ | kintirriny /kinʈiriɲ/ | kayalany /kajalaɲ/ | kanyala /kaɲala/ | pira /piɻa/ | birrang /biɻaŋ/ |
| Nyota | kililpi /kiˈlilpi/ | kililpil /kiˈlilpil/ | biyi /biji/ | piriny /piriɲ/ | indiya /indija/ | wanjirlpirri /waɲɟiɭpiri/ | dyurra /ɟura/ |
| Mama | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngunytju /ŋuɲcu/ | ngama /ŋama/ | yakaji /jakaɟi/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngati /ŋati/ | guni /ɡuni/ |
| Baba | mama /mama/ | mama /mama/ | kirrki /kiɻki/ | mama /mama/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | kirda /kiɖa/ | pumba /pumba/ |
| Mimi | ngayulu /ŋajulu/ | ngayulu /ŋajulu/ | ngayu /ŋaju/ | ngayu /ŋaju/ | ngayi /ŋaji/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngaya /ŋaja/ |
| Wewe | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyini /ɲini/ | nyuntu /ɲuntu/ | ngindu /ŋindu/ |
| Jina | yini /jini/ | ini /ini/ | yini /jini/ | yini /jini/ | yini /jini/ | yirdi /jiɖi/ | yini /jini/ |
| Jicho | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɻu/ | kuru /kuɾu/ | kuru /kuɻu/ | milpa /milpa/ | mil /mil/ |
| Mkono | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɻa/ | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ | rdaka /ɖaka/ | mara /maɻa/ |
| Moyo | kurunpa /kuɻunpa/ | kurunpa /kuɻunpa/ | kurda /kuɖa/ | kurtu /kʊɻʈu/ | pulpara /pulpaɻa/ | wankaru /waŋkaɻu/ | gauar /ɡauar/ |
| Upendo | mukulya /mukuʎa/ | mukulya /mukuʎa/ | kanyji /kaɲɟi/ | mukulyu /mukuʎu/ | kanyji /kaɲdʒi/ | nyangu /ɲaŋu/ | marmit /maɻmit/ |
| Mti | punu /punu/ | punu /punu/ | watiya /watija/ | watarrka /wataɻka/ | parntany /paɳʈaɲ/ | watiya /watija/ | warabi /waɻabi/ |
| Nyumba | ngura /ŋuɻa/ | ngura /ŋuɻa/ | ngurra /ŋuɻa/ | ngurra /ŋura/ | nhurra /ɳuɻa/ | ngurra /ŋura/ | kuni /kuni/ |
| Mbwa | papa /papa/ | papa /papa/ | walyamarra /waʎamaɻa/ | papa /papa/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | jarntu /caɳʈu/ | mirri /miɻi/ |
| Paka | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | ngarda /ŋaɖa/ | — /—/ | paka /paka/ | mungalpa /muŋalpa/ | poosi /puːsi/ |
| Kula | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngalkuni /ŋalkuni/ | ngarra /ŋaɻa/ | ngalku- /ŋalku/ | ngarna /ŋaɻna/ | ngarni /ŋaɳi/ | daring /daɻiŋ/ |
| Kunywa | tjikini /cikini/ | tjikini /cikini/ | nyaa /ɲaː/ | tjiki- /cɪki/ | nyuna /ɲuna/ | purrami /purami/ | nyu /ɲu/ |
| Moja | kutju /kucu/ | kutju /kucu/ | kuyu /kuju/ | kutjarra-wangu /kucara waŋu/ | kuyu /kuju/ | jinta /cinta/ | guma /ɡuma/ |
| Mbili | kutjarra /kucaɾa/ | kutjara /kucaɻa/ | kujarra /kuɟara/ | kujarra /kucara/ | wuthada /wut̪aɖa/ | jirrama /ɟiɾama/ | bula /bula/ |
| Habari | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | yumalundi /jumalundi/ |
| Asante | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | walytjarra /waʎcaɻa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | miyamala /mijamala/ |
| Nzuri | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | palya /paʎa/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | ngurrju /ŋurcu/ | walunga /waluŋa/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.