गोर बोली
लम्बाडी
भारोपीय
लंबाडी (बंजारी, गोर बोली) बंजारा लोगों की भाषा है, जो ऐतिहासिक रूप से नमक और अनाज का व्यापार करने वाला एक खानाबदोश समुदाय है, जिसकी मूल उत्पत्ति राजस्थान/गुजरात से है और जो 15वीं-19वीं शताब्दी के दौरान पूरे भारत में दक्षिण की ओर पलायन कर गया। आज लंबाडी दक्षिण भारतीय राज्यों (आंध्र प्रदेश, कर्नाटक, तेलंगाना, महाराष्ट्र) में लगभग 3.6 मिलियन बंजारा लोगों द्वारा बोली जाती है, जो इसे भारत की आठवीं अनुसूची (Eighth Schedule) में शामिल न की गई सबसे बड़ी भाषाओं में से एक बनाती है। भाषाई दृष्टि से, लंबाडी में उत्तर-पश्चिमी इंडो-आर्य (राजस्थानी समूह) विशेषताएँ हैं, लेकिन सदियों के संपर्क से उत्पन्न महत्वपूर्ण द्रविड़ प्रभाव के साथ (शब्दावली, मूर्धन्य व्यंजन)। कुछ भाषाविद् लंबाडी को "पारा-रोमानी" भाषा के रूप में वर्गीकृत करते हैं, जो साझा बंजारा खानाबदोश वंशावली के माध्यम से यूरोपीय रोमानी से संबंधित है, लेकिन यह अभी भी विवादित है।
कहाँ बोली जाती है
लम्बाडी में 31 मूल शब्द
पानी
पानी
/paːniː/
आग
आग
/aːɡ/
सूरज
सुरज
/suɾədʒ/
चाँद
चांद
/tʃãːd/
तारा
तारो
/t̪aːro/
माता
मा
/maː/
पिता
बाप
/baːp/
मैं
हूं
/hũː/
तुम
तू
/t̪u/
नाम
नाव
/naːʋ/
आँख
आंख
/ãːkʰ/
हाथ
हाथ
/haːtʰ/
दिल
मन
/mən/
प्रेम
प्रेम
/pɾem/
पेड़
पेड़
/peːɽ/
घर
घर
/ɡʱəɾ/
कुत्ता
कुत्ता
/kutːaː/
बिल्ली
बिल्ली
/bilːiː/
खाना
खा
/kʰaː/
पीना
पी
/piː/
एक
एक
/ek/
दो
दो
/d̪o/
नमस्ते
राम राम
/ɾaːm ɾaːm/
धन्यवाद
धन्यवाद
/dʱənjəʋaːd/
अच्छा
अच्छो
/ətʃʰo/
स्रोत
शब्दों की तुलना
Indo-European संबंधित भाषाओं से तुलना
| अर्थ | लम्बाडी | कुल्लूई | हरियाणवी | हिन्दी | भीली | उर्दू | कैरिबियाई हिंदुस्तानी |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पानी | पानी /paːniː/ | पाणी /paːɳiː/ | पाणी /paːɳiː/ | पानी /paːniː/ | पाणी /paːɳi/ | پانی /paːniː/ | paani /paːni/ |
| आग | आग /aːɡ/ | आग /aːɡ/ | आग /aːɡ/ | आग /aːɡ/ | आगि /aːɡi/ | آگ /aːɡ/ | aag /aːɡ/ |
| सूरज | सुरज /suɾədʒ/ | सूरज /suːɾədʒ/ | सूरज /suːɾədʒ/ | सूरज /suːɾədʒ/ | सूरज /suːraj/ | سورج /suːɾədʒ/ | suuraj /suːɾədʒ/ |
| चाँद | चांद /tʃãːd/ | चांद /tʃãːd/ | चांद /tʃãːd/ | चाँद /tʃãːd/ | चांद /tʃãːd/ | چاند /tʃãːd/ | caand /tʃãːd/ |
| तारा | तारो /t̪aːro/ | तारा /t̪aːra/ | तारा /taːɾaː/ | तारा /taːɾaː/ | तारो /t̪aːɾo/ | ستارہ /sɪt̪aːɾaː/ | taaraa /taːraː/ |
| माता | मा /maː/ | आमा /aːma/ | माई /maːiː/ | माँ /mãː/ | माय /maːj/ | ماں /mãː/ | mai /mai/ |
| पिता | बाप /baːp/ | बाबा /baːba/ | बापू /baːpuː/ | पिता /pitaː/ | बाबू /baːbuː/ | والد /vaːlid/ | baap /baːp/ |
| मैं | हूं /hũː/ | हौं /hãũ/ | मैं /mɛ̃ː/ | मैं /mɛ̃ː/ | हूं /hũ/ | میں /mɛ̃ː/ | ham /ɦəm/ |
| तुम | तू /t̪u/ | तू /tu/ | तू /tuː/ | तुम /tʊm/ | तूं /t̪ũ/ | تم /t̪ʊm/ | tuu /tuː/ |
| नाम | नाव /naːʋ/ | नां /nãː/ | नाम /naːm/ | नाम /naːm/ | नाम /naːm/ | نام /naːm/ | naam /naːm/ |
| आँख | आंख /ãːkʰ/ | आँख /ãːkʰ/ | आख /aːkʰ/ | आँख /ãːkʰ/ | आंख /ãːkʰ/ | آنکھ /ãːkʰ/ | ankh /ãːkʰ/ |
| हाथ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | ہاتھ /haːtʰ/ | haat /haːt/ |
| दिल | मन /mən/ | मन /mən/ | दिल /dɪl/ | दिल /dil/ | हिर्दय /hiɾdəj/ | دل /dil/ | dil /dil/ |
| प्रेम | प्रेम /pɾem/ | प्यार /pjaːɾ/ | मोहब्बत /mohabːət/ | प्यार /pjaːɾ/ | प्रेम /preːm/ | محبت /mʊhəbːət/ | piaar /piaːr/ |
| पेड़ | पेड़ /peːɽ/ | रूख /ɾuːkʰ/ | पेड़ /peːɽ/ | पेड़ /peːɽ/ | झाड़ /dʒʱaːɽ/ | درخت /daɾaxt/ | ped /peɽ/ |
| घर | घर /ɡʱəɾ/ | घर /ɡʱəɾ/ | घर /ɡʱəɾ/ | घर /ɡʱəɾ/ | घर /ɡʱar/ | گھر /ɡʱaɾ/ | ghar /ɡʱar/ |
| कुत्ता | कुत्ता /kutːaː/ | कुकर /kukəɾ/ | कुत्ता /kutːaː/ | कुत्ता /kutːaː/ | कुतरा /kutɾaː/ | کتا /kutːaː/ | kuttaa /kuttaː/ |
| बिल्ली | बिल्ली /bilːiː/ | बिल्ली /bilːiː/ | बिल्ली /bɪlːiː/ | बिल्ली /bilːiː/ | मीनी /miːniː/ | بلی /bilːiː/ | billii /billiː/ |
| खाना | खा /kʰaː/ | खाणु /kʰaːɳu/ | खाणा /kʰaːɳaː/ | खाना /kʰaːnaː/ | खानु /kʰaːnu/ | کھانا /kʰaːnaː/ | khaae /kʰaːe/ |
| पीना | पी /piː/ | पीणु /piːɳu/ | पीणा /piːɳaː/ | पीना /piːnaː/ | पीनु /piːnu/ | پینا /piːnaː/ | pi /pi/ |
| एक | एक /ek/ | एक /ek/ | एक /eːk/ | एक /eːk/ | एक /eːk/ | ایک /eːk/ | ek /ek/ |
| दो | दो /d̪o/ | दो /d̪o/ | दो /do/ | दो /d̪oː/ | बे /be/ | دو /d̪oː/ | dui /dui/ |
| नमस्ते | राम राम /ɾaːm ɾaːm/ | राम राम /ɾaːm ɾaːm/ | राम राम /ɾaːm ɾaːm/ | नमस्ते /namasteː/ | राम राम /raːm raːm/ | السلام علیکم /əsːalaːm əlaɪkʊm/ | namaste /namaste/ |
| धन्यवाद | धन्यवाद /dʱənjəʋaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəʋaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱanjaʋaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | شکریہ /ʃukrijaː/ | dhanyabaad /dʰanjabaːd/ |
| अच्छा | अच्छो /ətʃʰo/ | भलो /bʱəlo/ | चोखा /tʃoːkʰaː/ | अच्छा /atʃːʰaː/ | चोखु /tʃoːkʰu/ | اچھا /atʃːʰaː/ | accha /atʃtʃʰa/ |
LangMap का हिस्सा — एक भाषाई विज़ुअलाइज़ेशन परियोजना। यह एक स्थिर, क्रॉल-योग्य सारांश है; इंटरैक्टिव मानचित्र उच्चारण ऑडियो, फ़िल्टर और ग्लोब दृश्य प्रदान करते हैं।