Mampruli
Niger-Congo
Mampruli is a Gur language of the Niger-Congo family, spoken by around 330,000 people in the Northern Region of Ghana, primarily by the Mamprusi people. The Mamprusi trace their ancestry to the medieval Mamprussi Kingdom (founded in the 13th century by the legendary Tohazie/Naa Gbewaa), which is considered the parent kingdom from which the Dagomba and Nanumba kingdoms split off in the 14th century — making Mampruli the historically senior Mole-Gurma language. The Mamprusi paramount chief Naa Yamoogu rules from Nalerigu, and his court is one of the most prestigious traditional kingships of northern Ghana. Linguistically, Mampruli is closely related to Mooré (mos) of Burkina Faso and Dagbani of Ghana, with shared phonological features (vowel harmony, complex tone system) but distinct lexicon and morphology.
Où elle est parlée
20 mots essentiels en Mampruli
Eau
kuom
/kuom/
Feu
booma
/boːma/
Soleil
wuntiri
/wuntiri/
Lune
gɔoŋ
/ɡɔːŋ/
Mère
ma
/ma/
Père
ba
/ba/
Manger
di
/di/
Boire
nyu
/ɲu/
Amour
paaba
/paːba/
Cœur
suuri
/suːri/
Arbre
tia
/tia/
Maison
yiri
/jiri/
Chien
baaga
/baːɡa/
Chat
nyusi
/ɲusi/
Main
nuusi
/nuːsi/
Œil
nini
/nini/
Bonjour
n na ti bʋɔ
/n na ti bʊɔ/
Merci
barika
/barika/
Un
yini
/jini/
Bon
vɛla
/vɛla/
Sources
Mots comparés
Comparé aux langues Niger-Congo apparentées
| Sens | Mampruli | dagbani | mooré | Dogon de Donno So | Ngunnawal | Konabéré | fang |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | kuom /kuom/ | kom /kɔm/ | koom /koːm/ | di /di/ | kungal /kuŋal/ | ji /dʒi/ | mendim /mendim/ |
| Feu | booma /boːma/ | buɣim /buɣim/ | bʋgʋm /bʊɡʊm/ | yɔ /jɔ/ | warba /waɻba/ | ta /ta/ | ndoa /ndoa/ |
| Soleil | wuntiri /wuntiri/ | wuntaŋa /wuntaŋa/ | wəntinga /wəntiŋɡa/ | naa /naː/ | guma /ɡuma/ | tile /tile/ | zòp /zop/ |
| Lune | gɔoŋ /ɡɔːŋ/ | goli /ɡoli/ | kiuugu /kiuːɡu/ | ele /ele/ | birrang /biɻaŋ/ | kalo /kalo/ | ngɔn /ŋɡɔn/ |
| Mère | ma /ma/ | ma /ma/ | ma /ma/ | na /na/ | guni /ɡuni/ | ba /ba/ | nyia /ɲia/ |
| Père | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | pumba /pumba/ | fa /fa/ | tara /tara/ |
| Manger | di /di/ | di /di/ | dɩ /dɪ/ | kɔɔ /kɔː/ | daring /daɻiŋ/ | don /don/ | di /di/ |
| Boire | nyu /ɲu/ | nyu /ɲu/ | yʋ /jʊ/ | nɔ /nɔ/ | nyu /ɲu/ | min /min/ | nyu /ɲu/ |
| Amour | paaba /paːba/ | yu /ju/ | nong /noŋɡ/ | suuli /suːli/ | marmit /maɻmit/ | kana /kana/ | ndzem /ndzem/ |
| Cœur | suuri /suːri/ | suhu /suhu/ | sũur /sũːr/ | kɛɛla /kɛːla/ | mara /maɻa/ | dusu /dusu/ | nle /nle/ |
| Arbre | tia /tia/ | tia /tia/ | tɩɩg /tɪːɡ/ | ti /ti/ | warabi /waɻabi/ | yiri /jiri/ | eli /eli/ |
| Maison | yiri /jiri/ | yili /jili/ | roogo /roːɡo/ | gina /ɡina/ | kuni /kuni/ | so /so/ | nda /nda/ |
| Chien | baaga /baːɡa/ | baa /baː/ | baaga /baːɡa/ | gɛɛ /ɡɛː/ | mirri /miɻi/ | fugo /fuɡo/ | mvu /mvu/ |
| Chat | nyusi /ɲusi/ | jɛŋkuno /dʒɛŋkuno/ | yʋʋga /jʊːɡa/ | monyi /moɲi/ | poosi /puːsi/ | nyukuma /ɲukuma/ | esin /esin/ |
| Main | nuusi /nuːsi/ | nuu /nuː/ | nug /nuɡ/ | nu /nu/ | mara /maɻa/ | bolo /bolo/ | wɔ /wɔ/ |
| Œil | nini /nini/ | nini /nini/ | nin /nin/ | gi /ɡi/ | mil /mil/ | ɲɛ /ɲɛ/ | dis /dis/ |
| Bonjour | n na ti bʋɔ /n na ti bʊɔ/ | dasiba /dasiba/ | ne y yibeoogo /ne i jibeoːɡo/ | agandɛla /aɡandɛla/ | yumalundi /jumalundi/ | ka kɛ /ka kɛ/ | mbolo /mbolo/ |
| Merci | barika /barika/ | mpaɣya /mpaɣja/ | barka /barka/ | biguƞ /biɡũ/ | miyamala /mijamala/ | baraka /baɾaka/ | akiba /akiba/ |
| Un | yini /jini/ | yini /jini/ | a yɛmbɛr /a jɛmbɛr/ | tum /tum/ | guma /ɡuma/ | kelen /kelen/ | bok /bok/ |
| Bon | vɛla /vɛla/ | viɛla /viɛla/ | sõma /sõma/ | suuli /suːli/ | walunga /waluŋa/ | ɲuman /ɲuman/ | mbeng /mbeŋ/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.