𒅴𒂠
Sumerian
Language isolate · historical / hidden variety
Sumerian (𒅴𒂠 eme-gir, "native tongue") is the oldest known written language (cuneiform attestations from c. 3100 BCE in Uruk), recorded for over three millennia in southern Mesopotamia (modern southern Iraq). A language isolate with no proven genetic relationship to any other language. Sumerian gave humanity writing (cuneiform), the earliest known literature (Epic of Gilgamesh, c. 2100 BCE), the first law codes (Ur-Nammu c. 2050 BCE), school exercises, mathematics (sexagesimal system, basis of our 60-second/60-minute time and 360° circle), and astronomy. Even after dying as a spoken language by c. 2000 BCE (replaced by Akkadian), Sumerian remained the prestige scholarly and liturgical language of Mesopotamia until the 1st c. CE.
Where it is spoken
20 core words in Sumerian
Water
𒀀
/a/
Fire
𒉈
/izi/
Sun
𒌓
/utu/
Moon
𒌗
/itud/
Mother
𒂼
/ama/
Father
𒀀𒁀
/abːa/
Eat
𒅥
/ɡu/
Drink
𒅘
/naŋ/
Love
𒆠𒀀𒄀
/ki.aŋ/
Heart
𒊮
/ʃa/
Tree
𒄑
/ŋeʃ/
House
𒂍
/e/
Dog
𒌨
/ur/
Cat
𒌓𒊬
/ʃa.tur/
Hand
𒋗
/ʃu/
Eye
𒅊
/iɡi/
Hello
𒁲
/silim/
Thank you
—
/—/
One
𒀸
/diʃ/
Good
𒊩𒌆
/sig/
Sources
Words compared
Compared with related Language isolate languages
| Meaning | Sumerian | Northern Qiang | Hurrian | Cham | Basque | Hadza | Elamite |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Water | 𒀀 /a/ | cu /tsu/ | 𒅆𒂊 /ʃie/ | ia /ja/ | ur /ur/ | ʼati /ʔati/ | 𒄭 /hi/ |
| Fire | 𒉈 /izi/ | mi /mi/ | 𒋫𒌅 /tatu/ | apuei /apuei/ | su /su/ | ʼimi /ʔimi/ | 𒉺𒅈 /par/ |
| Sun | 𒌓 /utu/ | mu /mu/ | 𒅆𒈨𒄀 /ʃimeɡi/ | aditiak /aditiak/ | eguzki /eɣuski/ | ʼisha /ʔiʃa/ | 𒀭𒈾𒄴𒄭𒌅 /nahhunte/ |
| Moon | 𒌗 /itud/ | nyi /ɲi/ | 𒆪𒋢𒄴 /kuʃuh/ | bilan /bilan/ | ilargi /ilaɾɣi/ | heto /heto/ | 𒀭𒈾𒁉𒅕 /napir/ |
| Mother | 𒂼 /ama/ | ami /ami/ | 𒂊𒈾 /ena/ | mai /mai/ | ama /ama/ | ama /ama/ | 𒀀𒈠 /amma/ |
| Father | 𒀀𒁀 /abːa/ | apa /apa/ | 𒀜𒋫𒀀𒄿 /attai/ | amaa /amaː/ | aita /aita/ | aba /aba/ | 𒀜𒋫 /atta/ |
| Eat | 𒅥 /ɡu/ | ndzu /ndzu/ | 𒄠 /am/ | huak /huak/ | jan /jan/ | ʼicha /ʔitʃa/ | 𒄩𒊭 /haʃ/ |
| Drink | 𒅘 /naŋ/ | ndhu /ndʱu/ | 𒈾𒄴𒉿 /nahw/ | maum /maum/ | edan /eðan/ | ʼo /ʔoː/ | 𒉡 /nu/ |
| Love | 𒆠𒀀𒄀 /ki.aŋ/ | halia /halia/ | 𒋫𒁺 /tadu/ | gauh /ɡauh/ | maitasun /maitasun/ | ʼuwakitchi /ʔuwakitʃi/ | 𒇷𒅗 /lik/ |
| Heart | 𒊮 /ʃa/ | shulm /ʃulm/ | 𒋾𒊭 /tiʃa/ | hatai /hatai/ | bihotz /biot͡s/ | ʼaitchi /ʔaitʃi/ | 𒌋𒄭 /ulhi/ |
| Tree | 𒄑 /ŋeʃ/ | rrm /ʐm/ | 𒋫𒁉 /tappi/ | kayuw /kajuv/ | zuhaitz /suait͡s/ | ʼani /ʔani/ | 𒄷𒌅𒆪 /hutk/ |
| House | 𒂍 /e/ | stuapa /stuapa/ | 𒅁𒊑 /ipri/ | thang /tʰaŋ/ | etxe /et͡ʃe/ | ndolo /ndolo/ | 𒄩𒀠 /hal/ |
| Dog | 𒌨 /ur/ | kuel /kʷel/ | 𒅕𒈠 /irma/ | athuw /atʰuv/ | txakur /t͡ʃakur/ | kongwesi /koŋɡwesi/ | 𒆪𒌅 /kut/ |
| Cat | 𒌓𒊬 /ʃa.tur/ | miu /miu/ | 𒊭𒉿𒍣 /ʃawazi/ | meuw /meuv/ | katu /katu/ | ʼmiu /ʔmiu/ | 𒋾𒅗𒊏 /tiɡra/ |
| Hand | 𒋗 /ʃu/ | ki /ki/ | 𒋗𒉌 /ʃuni/ | tangin /taŋin/ | esku /esku/ | kwaʼla /kʷaʔla/ | 𒆪𒋗 /kuʃu/ |
| Eye | 𒅊 /iɡi/ | mil /mil/ | 𒅆𒉌 /ʃini/ | matá /mata/ | begi /beɣi/ | ʼaha /ʔaha/ | 𒌅𒆠 /tukːi/ |
| Hello | 𒁲 /silim/ | nia ja /nia dʒa/ | 𒄭𒇻 /hilːu/ | salam /salam/ | kaixo /kaiʃo/ | ʼmtana /ʔmtana/ | 𒅆𒅋𒄩 /ʃilha/ |
| Thank you | — /—/ | — /—/ | 𒀀𒅆 /aʃi/ | tarima kasih /tarima kasiʔ/ | eskerrik asko /esˈkerik ˈasko/ | ʼmbweko /ʔmbweko/ | 𒇷𒄩𒊑 /lihari/ |
| One | 𒀸 /diʃ/ | lhe /ɬe/ | 𒊭 /ʃa/ | tha /tʰa/ | bat /bat/ | ihtche /ihtʃe/ | 𒆠𒅕 /kir/ |
| Good | 𒊩𒌆 /sig/ | stsuq /stsuq/ | 𒀀𒍣 /aʦi/ | siam /siam/ | on /on/ | ʼiyaʼe /ʔijaʔe/ | 𒊒𒄷 /ruːhuː/ |
Word order compared
Compare with major world languages
Compare with closely-related languages
Part of LangMap — a linguistic visualization project. This is a static, crawlable summary; the interactive maps offer pronunciation audio, filters, and a globe view.