Tiv
التيفية
النيجر-كونغو
التيف هي اللغة الرئيسية لمجموعة التيف العرقية، وهي أكبر مجموعة سكانية غير هاوسا-فولاني في وسط نيجيريا، ويبلغ عدد متحدثيها نحو 5 ملايين متركزين في ولاية بينوي حول غبوكو وماكوردي. من الناحية اللغوية، تنتمي التيف إلى المجموعة الفرعية التيفويدية ضمن البانتويدية (الفرع الشقيق للغات البانتو)، لكن معظم اللغات التيفويدية الأخرى توجد في الكاميرون، مما يجعل التيف معزولة جغرافياً داخل مجموعتها الفرعية. تتميز التيف بسمات النيجر-كونغو الكلاسيكية: نظام أصناف اسمية (~10 أصناف)، ونغمية (3 نغمات مع الخفض التدريجي downstep)، وترتيب مكوّنات فاعل-فعل-مفعول (SVO). ولا يزال قاموس التيف-الإنجليزية لأبراهام (1940) مرجعاً تأسيسياً. وتتمتع التيف بتقليد أدبي قوي منذ ثلاثينيات القرن العشرين، ومن أبرز أعمالها العهد الجديد بالتيف (1936) وصحيفة "Tion" الناطقة بلغة التيف.
أين تُستخدم
31 كلمة أساسية في التيفية
ماء
mngerem
/mŋɡɛɾɛm/
نار
usu
/usu/
شمس
iyange
/ijaŋɡe/
قمر
uwer
/uwɛɾ/
نجم
ishan
/iˈʃan/
أم
ngo
/ŋɡo/
أب
ter
/tɛɾ/
أنا
mo
/mɔ/
أنت
we
/we/
اسم
iti
/iˈti/
عين
ishe
/iʃe/
يد
ave
/ave/
قلب
ishima
/iʃima/
حب
dooshima
/doːʃima/
شجرة
kon
/kon/
بيت
ya
/ja/
كلب
iyou
/ijou/
قطة
anyam
/aɲam/
أكل
yan
/jan/
شرب
mba
/mba/
واحد
mom
/mom/
اثنان
uhar
/uˈhar/
مرحبا
m sugh
/m suɣ/
شكرا
m sugh u
/m suɣ u/
جيد
dedoo
/dedoː/
المصادر
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات Niger-Congo ذات الصلة
| المعنى | التيفية | الكيمبوندو | الكونغوية | اللوبا-كاساي | الأيمارية | زولوية | اللوندا |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | mngerem /mŋɡɛɾɛm/ | menha /meɲa/ | maza /maza/ | mâyi /maːji/ | uma /uma/ | amanzi /amanzi/ | meji /medʒi/ |
| نار | usu /usu/ | tubia /tubja/ | tiya /tija/ | kapia /kapia/ | nina /nina/ | umlilo /umlilo/ | kesi /kesi/ |
| شمس | iyange /ijaŋɡe/ | muanya /mwaɲa/ | ntangu /ntaŋɡu/ | dîba /diːba/ | inti /inti/ | ilanga /ilaŋɡa/ | itaŋwa /itaŋwa/ |
| قمر | uwer /uwɛɾ/ | ngonde /ŋɡonde/ | ngonda /ŋɡonda/ | ngondo /ŋɡondo/ | phaxsi /pʰaχsi/ | inyanga /iɲaŋɡa/ | kakweji /kakwedʒi/ |
| نجم | ishan /iˈʃan/ | tetembwa /teˈtembwa/ | mbwetete /mbwetete/ | mutoto /mutoto/ | warawara /waɾawaɾa/ | inkanyezi /iŋkaˈɲeːzi/ | katumbwa /katumbwa/ |
| أم | ngo /ŋɡo/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mâmu /maːmu/ | mama /mama/ | umama /umama/ | mama /mama/ |
| أب | ter /tɛɾ/ | tata /tata/ | tata /tata/ | tâtu /taːtu/ | tata /tata/ | ubaba /uɓaɓa/ | tata /tata/ |
| أنا | mo /mɔ/ | eme /eme/ | mono /mono/ | meme /meme/ | naya /naja/ | mina /ˈmiːna/ | ami /ami/ |
| أنت | we /we/ | eie /eje/ | ngeye /ŋɡeje/ | wewe /wewe/ | juma /huma/ | wena /ˈweːna/ | eyi /eji/ |
| اسم | iti /iˈti/ | dijina /diˈʒina/ | nkumbu /nkumbu/ | dîna /diːna/ | suti /suti/ | igama /iˈɡaːma/ | ijina /idʒina/ |
| عين | ishe /iʃe/ | dixi /diʃi/ | disu /disu/ | dîsu /diːsu/ | nayra /najɾa/ | iso /iso/ | disu /disu/ |
| يد | ave /ave/ | lukwaku /lukwaku/ | koko /koko/ | tshianza /tʃianza/ | ampara /ampaɾa/ | isandla /isandɮa/ | chikasa /tʃikasa/ |
| قلب | ishima /iʃima/ | muxima /muʃima/ | ntima /ntima/ | mucima /mutʃima/ | chuyma /tʃujma/ | inhliziyo /inɬizijo/ | muchima /mutʃima/ |
| حب | dooshima /doːʃima/ | henda /henda/ | zola /zola/ | dinanga /dinaŋɡa/ | munasiña /munasiɲa/ | uthando /utʰando/ | kukeŋa /kukeŋa/ |
| شجرة | kon /kon/ | mukune /mukune/ | nti /nti/ | mutshi /mutʃi/ | quqa /quqa/ | isihlahla /isiɬaɬa/ | mutondu /mutondu/ |
| بيت | ya /ja/ | inzo /inzo/ | nzo /nzo/ | nzubu /nzubu/ | uta /uta/ | indlu /indɮu/ | itala /itala/ |
| كلب | iyou /ijou/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | anu /anu/ | inja /indʒa/ | kawa /kawa/ |
| قطة | anyam /aɲam/ | kasalu /kasalu/ | nyau /ɲau/ | nyao /ɲao/ | phisi /pʰisi/ | ikati /ikati/ | — /—/ |
| أكل | yan /jan/ | kudya /kudja/ | ku dia /ku dja/ | kudia /kudia/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | ukudla /ukuɮa/ | kudya /kudja/ |
| شرب | mba /mba/ | kunwa /kunwa/ | ku nua /ku nwa/ | kunua /kunua/ | umaña /umaɲa/ | ukuphuza /ukupʰuza/ | kunwa /kunwa/ |
| واحد | mom /mom/ | -moxi /moʃi/ | mosi /mosi/ | umue /umue/ | maya /maja/ | kunye /kuɲe/ | wumu /wumu/ |
| اثنان | uhar /uˈhar/ | -iadi /jaːdi/ | zole /zole/ | bibidi /bibidi/ | paya /paja/ | kubili /kuˈɓili/ | ayedi /ajedi/ |
| مرحبا | m sugh /m suɣ/ | kiebi /kiebi/ | mboté /mbote/ | moyo /mojo/ | kamisaki /kamisaki/ | sawubona /sawuɓona/ | mwani /mwani/ |
| شكرا | m sugh u /m suɣ u/ | kishukutu /kiʃukutu/ | matondo /matondo/ | tuasakidila /tuasakidila/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | ngiyabonga /ŋɡijaɓoŋɡa/ | nasakalili /nasakalili/ |
| جيد | dedoo /dedoː/ | kiá /kja/ | mbote /mbote/ | bimpe /bimpe/ | suma /suma/ | kuhle /kuɬe/ | chachiwahi /tʃatʃiwahi/ |
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.