Хуэйзў йүян / Дунгансий йүян
Tiếng Đông Can
Sinitic > Mandarin > Northwest > Dungan
Tiếng Dungan là một ngôn ngữ Hán phái sinh từ quan thoại Cam Túc–Thiểm Tây cuối thế kỷ 19, do người tị nạn Hồi giáo của khởi nghĩa Hồi Dân (khởi nghĩa Đông Can) đem vào Trung Á. Hiện có khoảng 110 000 người dùng tại Kyrgyzstan và Kazakhstan. Từ năm 1953 viết bằng chữ Cyrillic. Đặc trưng: bảo lưu phụ âm đầu /ŋ/ (đã mất trong quan thoại chuẩn), nhập một các âm cuốn lưỡi zh/ch/sh, và khoảng 10–15 % từ vay từ tiếng Nga, các ngôn ngữ Turk và tiếng Ả Rập.
Nơi được sử dụng
Cách đọc chữ Hán trong Tiếng Đông Can
| Chữ Hán | Nghĩa | Âm đọc | Dạng viết | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | йиyi¹ | /ji˦/ | |
| 二 | two | әрьer³ | /ɚ˥˩/ | |
| 三 | three | санsan¹ | /san˦/ | |
| 四 | four | сыьsy³ | /sɨ˥˩/ | |
| 五 | five | уъu² | /u˨˦/ | |
| 六 | six | люьlyu³ | /lju˥˩/ | |
| 七 | seven | чиchi¹ | /tɕʰi˦/ | |
| 八 | eight | баba¹ | /pa˦/ | |
| 九 | nine | җюъjyu² | /tɕju˨˦/ | |
| 十 | ten | шыъshy² | /ʂɨ˨˦/ | |
| 日 | sun | жырьzhyr³ | /ʐɚ˥˩/ | |
| 月 | moon | йүәьyüe³ | /jyɤ˥˩/ | |
| 山 | mountain | санsan¹ | /san˦/ | |
| 水 | water | шуйъshui² | /ʂuei˨˦/ | |
| 火 | fire | хуәъhue² | /xuɤ˨˦/ | |
| 木 | tree | муьmu³ | /mu˥˩/ | |
| 土 | soil | туъtu² | /tʰu˨˦/ | |
| 天 | sky | тянtyan¹ | /tʰjan˦/ | |
| 地 | ground | диьdi³ | /ti˥˩/ | |
| 海 | sea | хэъhe² | /xɛ˨˦/ | |
| 龍 | dragon | луңъlun² | /luŋ˨˦/ | |
| 虎 | tiger | хуъhu² | /xu˨˦/ | |
| 犬 | dog | чүәнъchyon² | /tɕʰyɛn˨˦/ | |
| 馬 | horse | маъma² | /ma˨˦/ | |
| 鳥 | bird | няоъnyao² | /ɲjɔ˨˦/ | |
| 魚 | fish | йүъyü² | /jy˨˦/ | |
| 牛 | ox | нюъnyu² | /ɲju˨˦/ | |
| 羊 | sheep | яңъyan² | /jaŋ˨˦/ | |
| 貓 | cat | моmo¹ | /mɔ˦/ | |
| 人 | person | жыңъzhyn² | /ʐəŋ˨˦/ | |
| 手 | hand | шуъshu² | /ʂou˨˦/ | |
| 足 | foot | җёъjyo² | /tɕjɔ˨˦/ | |
| 目 | eye | муьmu³ | /mu˥˩/ | |
| 耳 | ear | әръer² | /ɚ˨˦/ | |
| 口 | mouth | куъku² | /kʰou˨˦/ | |
| 頭 | head | туъtu² | /tʰou˨˦/ | |
| 心 | heart | щинshin¹ | /ɕin˦/ | |
| 血 | blood | щүәъshüe² | /ɕyɤ˨˦/ | |
| 肉 | meat | жуьzhu³ | /ʐou˥˩/ | |
| 上 | up | шаңьshang³ | /ʂaŋ˥˩/ | |
| 下 | down | щаьsha³ | /ɕja˥˩/ | |
| 中 | middle | җуңjun¹ | /tɕuŋ˦/ | |
| 中 | hit | җуңьjun³ | /tɕuŋ˥˩/ | |
| 央 | center | яңyan¹ | /jaŋ˦/ | |
| 左 | left | зуәъzue² | /tsuɤ˨˦/ | |
| 右 | right | йуьyu³ | /jou˥˩/ | |
| 東 | east | дуңdun¹ | /tuŋ˦/ | |
| 西 | west | щиshi¹ | /ɕi˦/ | |
| 南 | south | нанъnan² | /nan˨˦/ | |
| 北 | north | быйъbyi² | /pei˨˦/ | |
| 行 | go | щинъshin² | /ɕin˨˦/ | |
| 行 | row | хаңъhan² | /haŋ˨˦/ | |
| 来 | come | лэъle² | /lɛ˨˦/ | |
| 去 | leave | чиьchi³ | /tɕʰi˥˩/ | |
| 見 | see | җёньjyon³ | /tɕjɛn˥˩/ | |
| 聞 | hear | вуңъvun² | /vəŋ˨˦/ | |
| 食 | eat | шыъsy² | /ʂɨ˨˦/ | |
| 飲 | drink | йинъyin² | /jin˨˦/ | |
| 走 | run | зуъzu² | /tsou˨˦/ | |
| 坐 | sit | зуәьzue³ | /tsuɤ˥˩/ | |
| 立 | stand | лиьli³ | /li˥˩/ |
Nguồn
- Wikipedia: Dungan language
- Rimsky-Korsakoff Dyer, Svetlana 'Soviet Dungan: The Living Language of the Dungan People' (Indiana 1979)
- Imazov, M. Х. 'Хуэйзў зўгўй чыйи' (Frunze 1982)
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Sino-Tibetan (Sinitic, Mandarin — Central Plains/Lanyin) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Đông Can | Quan thoại Tây An | Quan thoại Lan-Ngân | Quan thoại Trung Nguyên | Quan thoại Thiên Tân | Tiếng Hợp Phì | Tiếng Khai Phong |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | фи /fi˥˩/ | 水 /fei˥˧/ | 水 /sui˥˧/ | 水 /suei˥˥/ | 水 /ʂwei˩˧/ | 水 /ʂueɪ˨˦/ | 水 /ʂuei˥˧/ |
| Lửa | хуә /xuə/ | 火 /xuo˥˧/ | 火 /xo˥˧/ | 火 /xuo˥˧/ | 火 /xwo˨˩˧/ | 火 /xuo˨˦/ | 火 /xuo˥˧/ |
| Mặt trời | әрту /ərtʰu/ | 日头 /ʐɿ˥˥tʰou˨˦/ | 日头 /ʐɨ˨˦tʰəu˨˦/ | 太阳 /tʰai˨˩iaŋ˨˩˧/ | 日头 /ʐʅ˥˩tʰoʊ˨˦/ | 日头 /ʐəʔ˦tʰəu˥˥/ | 日头 /ʐəɻ˧˩˨tʰou˦˨/ |
| Mặt trăng | йүәлён /yə˨˦liɑŋ˦˦/ | 月亮 /ye˥˥liaŋ˨˩/ | 月亮 /yɛ˦˦ljaŋ/ | 月亮 /yɛ˨˦liaŋ/ | 月亮 /ɥɛ˥˩ljaŋ/ | 月亮 /yɛʔ˦liaŋ˥˧/ | 月亮 /yɛ˦˨liaŋ˧˩˨/ |
| Sao | синсин /ɕiŋ˨˦ɕiŋ/ | 星 /ɕiŋ˨˩/ | 星 /ɕiŋ˧˩/ | 星 /ɕiŋ˨˦/ | 星 /ɕiŋ˨˩/ | 星 /ɕiŋ˨˩˨/ | 星 /ɕiŋ˨˦/ |
| Mẹ | ма /ma/ | 妈 /ma˨˩/ | 妈 /ma˧˧/ | 妈妈 /ma˨˦ma/ | 妈 /ma˩˩/ | 妈妈 /ma˨˩˨ma/ | 妈 /ma˨˦/ |
| Cha | дада /ta˨˦ta/ | 爸 /pa˥˥/ | 爸 /pa˥˧/ | 爸爸 /pa˨˩˧pa/ | 爸 /pa˥˩/ | 爹 /tie˨˩˨/ | 爹 /tiɛ˨˦/ |
| Tôi | во /vɔ˧/ | 我 /ŋɤ˥˧/ | 我 /vɤ˥˧/ | 我 /uo˥˧/ | 我 /wo˩˧/ | 我 /uə˨˦/ | 我 /uo˥/ |
| Bạn | ни /ni˧/ | 你 /ni˥˧/ | 你 /ni˥˧/ | 你 /ni˥˧/ | 你 /ni˩˧/ | 你 /ni˨˦/ | 你 /ni˥/ |
| Tên | минзы /miŋ˥˩tsɿ/ | 名字 /miŋ˨˦ tsɿ/ | 名 /miŋ˥˧/ | 名 /miŋ˦˨/ | 名 /miŋ˦˥/ | 名 /miŋ˥/ | 名 /miŋ˦˨/ |
| Mắt | янҗин /janʐin/ | 眼睛 /ŋæ˥˧tɕiŋ˨˩/ | 眼睛 /jɛn˥˧tɕin/ | 眼睛 /ian˥˥tɕin˨˦/ | 眼睛 /jɛn˨˩˧tɕiŋ/ | 眼 /ian˨˦/ | 眼 /iɛn˥˧/ |
| Tay | шў /ʂəu/ | 手 /sou˥˧/ | 手 /sou˥˧/ | 手 /ʂou˥˥/ | 手 /ʂoʊ˨˩˧/ | 手 /ʂəu˨˦/ | 手 /ʂou˥˧/ |
| Tim | щин /ɕin/ | 心 /ɕiŋ˨˩/ | 心 /ɕin˧˩/ | 心 /ɕin˨˦/ | 心 /ɕin˩˩/ | 心 /ɕin˨˩˨/ | 心 /ɕin˨˦/ |
| Yêu | ай /ai/ | 爱 /ŋæ˥˥/ | 爱 /ɛ˨˦/ | 爱 /ai˨˩/ | 爱 /ai˥˩/ | 爱 /æ˥˧/ | 爱 /ai˧˩˨/ |
| Cây | шў /ʂu/ | 树 /fu˥˥/ | 树 /sɨ˨˦/ | 树 /ʂu˨˩/ | 树 /ʂu˥˩/ | 树 /ʂu˥˧/ | 树 /ʂu˧˩˨/ |
| Nhà | фоңзы /faŋ tsɨ/ | 房子 /faŋ˨˦tsɿ/ | 房子 /faŋ˨˦tsɨ/ | 屋里 /u˨˦li/ | 房子 /faŋ˨˦tsɨ/ | 屋 /uʔ˦/ | 屋 /u˨˦/ |
| Chó | гу /ku/ | 狗 /kou˥˧/ | 狗 /kəu˥˧/ | 狗 /kou˥˥/ | 狗 /koʊ˨˩˧/ | 狗 /kəu˨˦/ | 狗 /kou˥˧/ |
| Mèo | мау /mau/ | 猫 /mau˨˦/ | 猫 /mau˧˧/ | 猫 /mau˨˦/ | 猫 /mau˩˩/ | 猫 /mau˥˥/ | 猫 /mau˨˦/ |
| Ăn | чы /tʂʰɨ/ | 吃 /tʂʰɿ˨˩/ | 吃 /tʂʰɨ˧˧/ | 吃 /tʂʰʅ˨˦/ | 吃 /tʂʰɨ˩˩/ | 吃 /tʂʰəʔ˦/ | 吃 /tʂʰʅ˨˦/ |
| Uống | хә /xə/ | 喝 /xɤ˨˩/ | 喝 /xɛ˧˧/ | 喝 /xɤ˨˦/ | 喝 /xɤ˩˩/ | 喝 /xəʔ˦/ | 喝 /xɤ˨˦/ |
| Một | и /i/ | 一 /i˥˥/ | 一 /ji˧˧/ | 一 /i˨˦/ | 一 /i˩˩/ | 一 /iʔ˦/ | 一 /i˨˦/ |
| Hai | әр /ɚ˥˩/ | 二 /ɚ˥/ | 二 /ɚ˩˧/ | 二 /ə˧˩˨/ | 二 /ɚ˥˧/ | 二 /ɚ˥˧/ | 二 /ɚ˧˩˨/ |
| Xin chào | ни хау /ni xau/ | 你好 /ni˥˧xau˥˧/ | 你好 /ni˥˧xau˥˧/ | 你好 /ni˥˥xau˥˥/ | 你好 /ni˨˩˧xau˨˩˧/ | 你好 /lɿ˨˦xuo˨˦/ | 你好 /ni˥˧xau˥˧/ |
| Cảm ơn | дуәще /duəɕe/ | 谢谢 /ɕie˥˥ɕie/ | 谢谢 /ɕjɛ˨˦ɕjɛ/ | 谢谢 /ɕiɛ˨˩ɕiɛ/ | 谢谢 /ɕjɛ˥˩ɕjɛ/ | 谢谢 /ɕie˥˧ɕie˥˧/ | 谢谢 /ɕiɛ˧˩˨ɕiɛ/ |
| Tốt | хау /xau˨˦/ | 好 /xau˥˧/ | 好 /xau˥˧/ | 好 /xau˥˥/ | 好 /xau˨˩˧/ | 好 /xau˨˦/ | 好 /xau˥˧/ |
| Chim cu cu | җунгўчўр /tʂuŋ˦ku˨˦tʂʰuɻ˨˦/ | 布谷鸟 /pu˥˥ ku˨˩ niau˥˧/ | 布谷鸟 /pu˨˩˧ku˨˩˧niau˦˦˨/ | 布谷鸟 /pu˧˩˨ku˨˦niau˥˧/ | 喀咕 /kʰa˨˩ ku˨˩/ | 布谷鸟 /pu˥˧kuʔ˥niau˨˩˧/ | 布谷鸟 /pu˧˩˨ku˨˦niau˥˥/ |
So sánh âm Hán tự
So sánh với các ngôn ngữ Sinitic > Mandarin > Northwest > Dungan liên quan
| Chữ Hán | Tiếng Đông Can | Tiếng Trung (Phổ thông) | Quan thoại Đài Loan | Tiếng Phổ thông người Thái gốc Hoa | Quan thoại Nguyên đại | Quan thoại Tây An | Tiếng Phổ thông người Mỹ gốc Hoa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | yi¹ /ji˦/ | yī /i˥˥/ | yī /i˥˥/ | yī /i˥˥/ | i3 /i˨˩˦/ | yiq²¹ /i˨˩/ | yi¹ /i˥˥/ |
| 二 | er³ /ɚ˥˩/ | èr /ɑɻ˥˩/ | èr /ɑɻ˥˩/ | èr /ɑɻ˥˩/ | ʐï4 /ʐʅ˥˩/ | er⁴⁴ /ɚ˦˦/ | er⁴ /ɚ˥˩/ |
| 三 | san¹ /san˦/ | sān /san˥˥/ | sān /san˥˥/ | sān /san˥˥/ | sam1 /sam˥/ | san²¹ /sã˨˩/ | san¹ /san˥˥/ |
| 四 | sy³ /sɨ˥˩/ | sì /sɿ˥˩/ | sì /sɿ˥˩/ | sì /sɿ˥˩/ | sï4 /sɿ˥˩/ | si⁴⁴ /sɿ˦˦/ | si⁴ /sɹ̩˥˩/ |
| 五 | u² /u˨˦/ | wǔ /u˨˩˦/ | wǔ /u˨˩˦/ | wǔ /u˨˩˦/ | u3 /u˨˩˦/ | wu⁵³ /u˥˧/ | wu³ /u˨/ |
| 六 | lyu³ /lju˥˩/ | liù /ljou˥˩/ | liù /ljou˥˩/ | liù /ljou˥˩/ | lieu4 /liəu˥˩/ | liuq²¹ /liou˨˩/ | liu⁴ /ljou˥˩/ |
| 七 | chi¹ /tɕʰi˦/ | qī /tɕʰi˥˥/ | qī /tɕʰi˥˥/ | qī /tɕʰi˥˥/ | tshi3 /tsʰi˨˩˦/ | qiq²¹ /tɕʰi˨˩/ | qi¹ /tɕʰi˥˥/ |
| 八 | ba¹ /pa˦/ | bā /pa˥˥/ | bā /pa˥˥/ | bā /pa˥˥/ | pa3 /pa˨˩˦/ | baq²¹ /pa˨˩/ | ba¹ /pa˥˥/ |
| 九 | jyu² /tɕju˨˦/ | jiǔ /tɕjou˨˩˦/ | jiǔ /tɕjou˨˩˦/ | jiǔ /tɕjou˨˩˦/ | kieu3 /kiəu˨˩˦/ | jiu⁵³ /tɕiou˥˧/ | jiu³ /tɕjou˨/ |
| 十 | shy² /ʂɨ˨˦/ | shí /ʂʐ̩˧˥/ | shí /sz̩˧˥/ | shí /sz̩˧˥/ | ʂï2 /ʂʅ˧˥/ | siq²⁴ /sɿ˨˦/ | shi² /sɹ̩˧˥/ |
| 日 | zhyr³ /ʐɚ˥˩/ | rì /ʐ̩˥˩/ | rì /z̩˥˩/ | rì /z̩˥˩/ | ʐï4 /ʐʅ˥˩/ | riq²¹ /ʐ̩˨˩/ | ri⁴ /ɹ̩˥˩/ |
| 月 | yüe³ /jyɤ˥˩/ | yuè /ɥe˥˩/ | yuè /ɥe˥˩/ | yuè /ɥe˥˩/ | ye4 /yɛ˥˩/ | yueq²¹ /ye˨˩/ | yue⁴ /jwe˥˩/ |
| 山 | san¹ /san˦/ | shān /ʂan˥˥/ | shān /san˥˥/ | shān /san˥˥/ | ʂan1 /ʂan˥/ | san²¹ /sã˨˩/ | shan¹ /san˥˥/ |
| 水 | shui² /ʂuei˨˦/ | shuǐ /ʂueɪ˨˩˦/ | shuǐ /sueɪ˨˩˦/ | shuǐ /sueɪ˨˩˦/ | ʂuei3 /ʂuei˨˩˦/ | suei⁵³ /suei˥˧/ | shui³ /sweɪ˨/ |
| 火 | hue² /xuɤ˨˦/ | huǒ /xuo˨˩˦/ | huǒ /xuo˨˩˦/ | huǒ /xuo˨˩˦/ | xuo3 /xuɔ˨˩˦/ | huo⁵³ /xuo˥˧/ | huo³ /xwo˨/ |
| 木 | mu³ /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mu4 /mu˥˩/ | muq²¹ /mu˨˩/ | mu⁴ /mu˥˩/ |
| 土 | tu² /tʰu˨˦/ | tǔ /tʰu˨˩˦/ | tǔ /tʰu˨˩˦/ | tǔ /tʰu˨˩˦/ | thu3 /tʰu˨˩˦/ | tu⁵³ /tʰu˥˧/ | tu³ /tʰu˨/ |
| 天 | tyan¹ /tʰjan˦/ | tiān /tʰjɛn˥˥/ | tiān /tʰjɛn˥˥/ | tiān /tʰjɛn˥˥/ | thien1 /tʰiɛn˥/ | tian²¹ /tʰiã˨˩/ | tian¹ /tʰjɛn˥˥/ |
| 地 | di³ /ti˥˩/ | dì /ti˥˩/ | dì /ti˥˩/ | dì /ti˥˩/ | ti4 /ti˥˩/ | di⁴⁴ /ti˦˦/ | di⁴ /ti˥˩/ |
| 海 | he² /xɛ˨˦/ | hǎi /xaɪ˨˩˦/ | hǎi /xaɪ˨˩˦/ | hǎi /xaɪ˨˩˦/ | xai3 /xai˨˩˦/ | hai⁵³ /xɛ˥˧/ | hai³ /xaɪ˨/ |
| 龍 | lun² /luŋ˨˦/ | lóng /luŋ˧˥/ | lóng /luŋ˧˥/ | lóng /luŋ˧˥/ | luŋ2 /luŋ˧˥/ | long²⁴ /luŋ˨˦/ | long² /luŋ˧˥/ |
| 虎 | hu² /xu˨˦/ | hǔ /xu˨˩˦/ | hǔ /xu˨˩˦/ | hǔ /xu˨˩˦/ | xu3 /xu˨˩˦/ | hu⁵³ /xu˥˧/ | hu³ /xu˨/ |
| 犬 | chyon² /tɕʰyɛn˨˦/ | quǎn /tɕʰɥɛn˨˩˦/ | quǎn /tɕʰɥɛn˨˩˦/ | quǎn /tɕʰɥɛn˨˩˦/ | khyen3 /kʰyɛn˨˩˦/ | quan⁵³ /tɕʰyæ̃˥˧/ | quan³ /tɕʰjwɛn˨/ |
| 馬 | ma² /ma˨˦/ | mǎ /ma˨˩˦/ | mǎ /ma˨˩˦/ | mǎ /ma˨˩˦/ | ma3 /ma˨˩˦/ | ma⁵³ /ma˥˧/ | ma³ /ma˨/ |
| 鳥 | nyao² /ɲjɔ˨˦/ | niǎo /njau˨˩˦/ | niǎo /njau˨˩˦/ | niǎo /njau˨˩˦/ | tiau3 /tiau˨˩˦/ | niao⁵³ /niau˥˧/ | niao³ /njau˨/ |
| 魚 | yü² /jy˨˦/ | yú /y˧˥/ | yú /y˧˥/ | yú /y˧˥/ | y2 /y˧˥/ | yu²⁴ /y˨˦/ | yu² /ju˧˥/ |
| 牛 | nyu² /ɲju˨˦/ | niú /njou˧˥/ | niú /njou˧˥/ | niú /njou˧˥/ | nieu2 /niəu˧˥/ | niu²⁴ /niou˨˦/ | niu² /njou˧˥/ |
| 羊 | yan² /jaŋ˨˦/ | yáng /jaŋ˧˥/ | yáng /jaŋ˧˥/ | yáng /jaŋ˧˥/ | iaŋ2 /iaŋ˧˥/ | yang²⁴ /iaŋ˨˦/ | yang² /jaŋ˧˥/ |
| 貓 | mo¹ /mɔ˦/ | māo /mau˥˥/ | māo /mau˥˥/ | māo /mau˥˥/ | miau1 /miau˥/ | mao²¹ /mau˨˩/ | mao¹ /mau˥˥/ |
| 人 | zhyn² /ʐəŋ˨˦/ | rén /ʐən˧˥/ | rén /zən˧˥/ | rén /zən˧˥/ | ʐen2 /ʐən˧˥/ | ren²⁴ /ʐẽ˨˦/ | ren² /ɹən˧˥/ |
| 手 | shu² /ʂou˨˦/ | shǒu /ʂou˨˩˦/ | shǒu /sou˨˩˦/ | shǒu /sou˨˩˦/ | ʂeu3 /ʂəu˨˩˦/ | sou⁵³ /sou˥˧/ | shou³ /sou˨/ |
| 足 | jyo² /tɕjɔ˨˦/ | zú /tsu˧˥/ | zú /tsu˧˥/ | zú /tsu˧˥/ | tsu3 /tsu˨˩˦/ | zuq²¹ /tsu˨˩/ | zu² /tsu˧˥/ |
| 目 | mu³ /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mu4 /mu˥˩/ | muq²¹ /mu˨˩/ | mu⁴ /mu˥˩/ |
| 耳 | er² /ɚ˨˦/ | ěr /ɑɻ˨˩˦/ | ěr /ɑɻ˨˩˦/ | ěr /ɑɻ˨˩˦/ | ʐï3 /ʐʅ˨˩˦/ | er⁵³ /ɚ˥˧/ | er³ /ɚ˨/ |
| 口 | ku² /kʰou˨˦/ | kǒu /kʰou˨˩˦/ | kǒu /kʰou˨˩˦/ | kǒu /kʰou˨˩˦/ | kheu3 /kʰəu˨˩˦/ | kou⁵³ /kʰou˥˧/ | kou³ /kʰou˨/ |
| 頭 | tu² /tʰou˨˦/ | tóu /tʰou˧˥/ | tóu /tʰou˧˥/ | tóu /tʰou˧˥/ | theu2 /tʰəu˧˥/ | tou²⁴ /tʰou˨˦/ | tou² /tʰou˧˥/ |
| 心 | shin¹ /ɕin˦/ | xīn /ɕin˥˥/ | xīn /ɕin˥˥/ | xīn /ɕin˥˥/ | sim1 /sim˥/ | xin²¹ /ɕiẽ˨˩/ | xin¹ /ɕin˥˥/ |
| 血 | shüe² /ɕyɤ˨˦/ | 血液(文讀・書面)xuè /ɕye˥˩/流血(白讀・口語)xiě /ɕje˨˩˦/ | xuè /ɕye˥˩/ | xuè /ɕye˥˩/ | ɕye3 /ɕyɛ˨˩˦/ | xueq²¹ /ɕyə˨˩/ | xue⁴ /ɕjwe˥˩/ |
| 肉 | zhu³ /ʐou˥˩/ | ròu /ʐou˥˩/ | ròu /zou˥˩/ | ròu /zou˥˩/ | ʐieu4 /ʐiəu˥˩/ | rou²¹ /ʐou˨˩/ | rou⁴ /ɹou˥˩/ |
| 上 | shang³ /ʂaŋ˥˩/ | shàng /ʂaŋ˥˩/ | shàng /saŋ˥˩/ | shàng /saŋ˥˩/ | ʂaŋ4 /ʂaŋ˥˩/ | sang⁴⁴ /saŋ˦˦/ | shang⁴ /saŋ˥˩/ |
| 下 | sha³ /ɕja˥˩/ | xià /ɕja˥˩/ | xià /ɕja˥˩/ | xià /ɕja˥˩/ | xia4 /xia˥˩/ | xia⁴⁴ /ɕia˦˦/ | xia⁴ /ɕja˥˩/ |
| 中 | jun¹ /tɕuŋ˦/ | zhōng /tʂuŋ˥˥/ | zhōng /tsuŋ˥˥/ | zhōng /tsuŋ˥˥/ | tʂuŋ1 /tʂuŋ˥/ | zhong²¹ /tʂuŋ˨˩/ | zhong¹ /tsuŋ˥˥/ |
| 中 | jun³ /tɕuŋ˥˩/ | zhòng /tʂuŋ˥˩/ | zhòng /tsuŋ˥˩/ | zhòng /tsuŋ˥˩/ | tʂuŋ4 /tʂuŋ˥˩/ | zhong⁴⁴ /tʂuŋ˦˦/ | zhong⁴ /tsuŋ˥˩/ |
| 央 | yan¹ /jaŋ˦/ | yāng /jaŋ˥˥/ | yāng /jaŋ˥˥/ | yāng /jaŋ˥˥/ | iaŋ1 /iaŋ˥/ | yang²¹ /iaŋ˨˩/ | yang¹ /jaŋ˥˥/ |
| 左 | zue² /tsuɤ˨˦/ | zuǒ /tsuo˨˩˦/ | zuǒ /tsuo˨˩˦/ | zuǒ /tsuo˨˩˦/ | tsuo3 /tsuɔ˨˩˦/ | zuo⁵³ /tsuo˥˧/ | zuo³ /tswo˨/ |
| 右 | yu³ /jou˥˩/ | yòu /jou˥˩/ | yòu /jou˥˩/ | yòu /jou˥˩/ | ieu4 /iəu˥˩/ | you⁴⁴ /iou˦˦/ | you⁴ /jou˥˩/ |
| 東 | dun¹ /tuŋ˦/ | dōng /tuŋ˥˥/ | dōng /tuŋ˥˥/ | dōng /tuŋ˥˥/ | tuŋ1 /tuŋ˥/ | dong²¹ /tuŋ˨˩/ | dong¹ /tuŋ˥˥/ |
| 西 | shi¹ /ɕi˦/ | xī /ɕi˥˥/ | xī /ɕi˥˥/ | xī /ɕi˥˥/ | si1 /si˥/ | xi²¹ /ɕi˨˩/ | xi¹ /ɕi˥˥/ |
| 南 | nan² /nan˨˦/ | nán /nan˧˥/ | nán /nan˧˥/ | nán /nan˧˥/ | nam2 /nam˧˥/ | nan²⁴ /nã˨˦/ | nan² /nan˧˥/ |
| 北 | byi² /pei˨˦/ | běi /peɪ˨˩˦/ | běi /peɪ˨˩˦/ | běi /peɪ˨˩˦/ | pei3 /pəi˨˩˦/ | bei²¹ /pei˨˩/ | bei³ /peɪ˨/ |
| 行 | shin² /ɕin˨˦/ | xíng /ɕiŋ˧˥/ | xíng /ɕiŋ˧˥/ | xíng /ɕiŋ˧˥/ | ɕiŋ2 /ɕiŋ˧˥/ | xing²⁴ /ɕiŋ˨˦/ | xing² /ɕiŋ˧˥/ |
| 行 | han² /haŋ˨˦/ | háng /xɑŋ˧˥/ | háng /xaŋ˧˥/ | háng /xɑŋ˧˥/ | xaŋ2 /xaŋ˧˥/ | hang²⁴ /xaŋ˨˦/ | hang² /xɑŋ˧˥/ |
| 来 | le² /lɛ˨˦/ | lái /laɪ˧˥/ | lái /laɪ˧˥/ | lái /laɪ˧˥/ | lai2 /lai˧˥/ | lai²⁴ /lɛ˨˦/ | lai² /laɪ˧˥/ |
| 去 | chi³ /tɕʰi˥˩/ | qù /tɕʰy˥˩/ | qù /tɕʰy˥˩/ | qù /tɕʰy˥˩/ | khy4 /kʰy˥˩/ | qu⁴⁴ /tɕʰy˦˦/ | qu⁴ /tɕʰju˥˩/ |
| 見 | jyon³ /tɕjɛn˥˩/ | jiàn /tɕjɛn˥˩/ | jiàn /tɕjɛn˥˩/ | jiàn /tɕjɛn˥˩/ | kien4 /kiɛn˥˩/ | jian⁴⁴ /tɕiã˦˦/ | jian⁴ /tɕjɛn˥˩/ |
| 聞 | vun² /vəŋ˨˦/ | wén /uən˧˥/ | wén /uən˧˥/ | wén /uən˧˥/ | ven2 /vən˧˥/ | ven²⁴ /vẽ˨˦/ | wen² /wən˧˥/ |
| 食 | sy² /ʂɨ˨˦/ | shí /ʂʐ̩˧˥/ | shí /sz̩˧˥/ | shí /sz̩˧˥/ | ʂï2 /ʂʅ˧˥/ | siq²⁴ /sɿ˨˦/ | shi² /sɹ̩˧˥/ |
| 飲 | yin² /jin˨˦/ | yǐn /in˨˩˦/ | yǐn /in˨˩˦/ | yǐn /in˨˩˦/ | im3 /im˨˩˦/ | yin⁵³ /iẽ˥˧/ | yin³ /in˨/ |
| 走 | zu² /tsou˨˦/ | zǒu /tsou˨˩˦/ | zǒu /tsou˨˩˦/ | zǒu /tsou˨˩˦/ | tseu3 /tsəu˨˩˦/ | zou⁵³ /tsou˥˧/ | zou³ /tsou˨/ |
| 坐 | zue³ /tsuɤ˥˩/ | zuò /tsuo˥˩/ | zuò /tsuo˥˩/ | zuò /tsuo˥˩/ | tsuo4 /tsuɔ˥˩/ | zuo⁴⁴ /tsuo˦˦/ | zuo⁴ /tsuo˥˩/ |
| 立 | li³ /li˥˩/ | lì /li˥˩/ | lì /li˥˩/ | lì /li˥˩/ | li4 /li˥˩/ | liq²¹ /li˨˩/ | li⁴ /li˥˩/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.