Baipho
Tiếng Bạch (trung)
Sino-Tibetan > Bai (Baipho branch; sometimes classified as sister of Sinitic)
Tiếng Bạch (白語, bca) là một ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Hán-Tạng, được khoảng 1,5 triệu người sử dụng quanh Đại Lý, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Từ vựng của nó chứa hai tầng từ vay mượn tiếng Hán: tầng 'Hán-Bạch' tiền Đường cổ và tầng văn ngữ thời Đường muộn hơn. Hệ thống ký âm ở đây là chữ Latin Bai Wenzi 1958, đánh dấu tám thanh điệu bằng chữ số 1–8 sau mỗi âm tiết. Các từ số đếm, bộ phận cơ thể và thiên nhiên phần lớn được vay mượn từ tiếng Hán cổ và Hán trung đại.
Nơi được sử dụng
Cách đọc chữ Hán trong Tiếng Bạch (trung)
| Chữ Hán | Nghĩa | Âm đọc | Dạng viết | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | it6 | /ʔit̚˨˨˨/ | |
| 二 | two | nox3 | /no˨˩˦/ | |
| 三 | three | sae1 | /sæ˥/ | |
| 四 | four | sv4 | /sɿ˨˩/ | |
| 五 | five | ngux3 | /ŋu˨˩˦/ | |
| 六 | six | lox6 | /lo˨˨˨/ | |
| 七 | seven | chi1 | /tɕʰi˦˦/ | |
| 八 | eight | be2 | /pe˧˥/ | |
| 九 | nine | jiux3 | /tɕiu˨˩˦/ | |
| 十 | ten | cix6 | /tsʰɿ˨˨˨/ | |
| 日 | sun | nix4 | /ni˨˩/ | |
| 月 | moon | nyuex4 | /ɲyɛ˨˩/ | |
| 山 | mountain | sae1 | /sæ˥/ | |
| 水 | water | syq3 | /sɿ˨˩˦/ | |
| 火 | fire | hox3 | /xo˨˩˦/ | |
| 木 | tree | mux6 | /mu˨˨˨/ | |
| 土 | soil | thux3 | /tʰu˨˩˦/ | |
| 天 | sky | tie1 | /tʰiɛ˥/ | |
| 地 | ground | di4 | /ti˨˩/ | |
| 海 | sea | hae3 | /xæ˨˩˦/ | |
| 龍 | dragon | long2 | /loŋ˧˥/ | |
| 虎 | tiger | hux3 | /xu˨˩˦/ | |
| 犬 | dog | khoe4 | /kʰwɛ˨˩/ | |
| 馬 | horse | maq3 | /ma˨˩˦/ | |
| 鳥 | bird | niux3 | /niu˨˩˦/ | |
| 魚 | fish | ngvx2 | /ŋɯ˧˥/ | |
| 牛 | ox | ngiux2 | /ŋiu˧˥/ | |
| 羊 | sheep | yang2 | /jaŋ˧˥/ | |
| 貓 | cat | maox1 | /mɑu˥/ | |
| 人 | person | niex2 | /niɛ˧˥/ | |
| 手 | hand | shiux3 | /ɕiu˨˩˦/ | |
| 足 | foot | jvx6 | /tɕɯ˨˨˨/ | |
| 目 | eye | mux6 | /mu˨˨˨/ | |
| 耳 | ear | nix3 | /ni˨˩˦/ | |
| 口 | mouth | khux3 | /kʰu˨˩˦/ | |
| 頭 | head | thox2 | /tʰo˧˥/ | |
| 心 | heart | xim1 | /ɕim˥/ | |
| 血 | blood | xuex4 | /ɕyɛ˨˩/ | |
| 肉 | meat | nyux6 | /ɲu˨˨˨/ | |
| 上 | up | shanx4 | /ʂan˨˩/ | |
| 下 | down | haq4 | /xa˨˩/ | |
| 中 | middle | zhong1 | /ʐoŋ˥/ | |
| 中 | hit | zhong4 | /ʐoŋ˨˩/ | |
| 央 | center | yang1 | /jaŋ˥/ | |
| 左 | left | zvx3 | /ʦɯ˨˩˦/ | |
| 右 | right | yux4 | /ju˨˩/ | |
| 東 | east | dong1 | /toŋ˥/ | |
| 西 | west | xi1 | /ɕi˥/ | |
| 南 | south | nae2 | /næ˧˥/ | |
| 北 | north | bei4 | /peɪ˨˩/ | |
| 行 | go | hang2 | /xaŋ˧˥/ | |
| 行 | row | hang2 | /xaŋ˧˥/ | |
| 来 | come | lae2 | /læ˧˥/ | |
| 去 | leave | qvx4 | /tɕʰɯ˨˩/ | |
| 見 | see | jie4 | /tɕiɛ˨˩/ | |
| 聞 | hear | wen2 | /wɛn˧˥/ | |
| 食 | eat | zhix6 | /ʐɿ˨˨˨/ | |
| 飲 | drink | im3 | /ʔim˨˩˦/ | |
| 走 | run | zvx3 | /ʦɯ˨˩˦/ | |
| 坐 | sit | zvx4 | /ʦɯ˨˩/ | |
| 立 | stand | li6 | /li˨˨˨/ |
Nguồn
- 楊立明 (Yang Liming)《白語簡志》(1989), 民族出版社
- Wiebusch, Thilo & Köppe, Raimund — Bai dictionary and phonological studies (comparative Sino-Bai)
- Lee Yeon-ju & Sagart, Laurent 'The reconstruction of Old Chinese' — Bai loan stratum analysis
- Xu Erjing & Zhao Yansun《白漢詞典》(1991), 四川民族出版社
- Bai Wikipedia (白文維基) — attested modern Bai Wenzi forms
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Sino-Tibetan (Bai) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Bạch (trung) | Tiếng Qiang phía nam | Tiếng Tạng Khams | Tiếng Tạng cổ điển | Tiếng Balti | Tiếng Ladakh | Tiếng Nạp Tây |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | tshi /tʃʰɪ/ | tʃʰu /tʃʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ggee /ɡɯ̄/ |
| Lửa | me /me/ | miː /miː/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | mee /mɯ˧/ |
| Mặt trời | nyi /ɲi/ | ɲit /ɲit/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ny-mei /ɲi˧mi˧/ |
| Mặt trăng | thsi /tʰsɪ/ | ʐwaː /ʐwaː/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlawa/ | he-mei /hɯ˧mi˧/ |
| Sao | gɯsɿ /ɡɯ˧sɿ˧/ | zgɿ /zɡɿ/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | gee /kɯ˧/ |
| Mẹ | me /me/ | miː /miː/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | mei /mei˧/ |
| Cha | phu /pʰu/ | pə /pə/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཕ /pʰa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་པ /apa/ | av /a˧/ |
| Tôi | ngo /ŋo˧/ | qa /qɑ/ | ང /ŋà/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ngeq /ŋə˨˩/ |
| Bạn | no /no˧/ | ʔu /ʔũ/ | ཁྱོད /cʰø˥/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | no /nɔ˧/ |
| Tên | mie /mie˧/ | rmə /rmə/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | mei /mei˧/ |
| Mắt | ngat /ŋɑ́t/ | mit /mit/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | nyi /ɲi˧/ |
| Tay | khon /kʰɔ̃/ | kʰaː /kʰaː/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | lel /lɯ˥/ |
| Tim | sin /sɪ̃/ | ɲit /ɲit/ | སྙིང་ /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | see-zai /sɯ˧dzɑ˧/ |
| Yêu | phi-tshje /pʰɪ tʃʰje/ | pʰo /pʰo/ | དགའ་པོ /ɡapo/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ /ɡa/ | lai /lɑ˧/ |
| Cây | si /sɪ/ | tʃʰoː /tʃʰoː/ | ཤིང་ /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | si /si˧/ |
| Nhà | khe /kʰe/ | kʰə /kʰə/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | pee-mei /pɯ˧mi˧/ |
| Chó | kho /kʰo/ | kʰwe /kʰwe/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | kee /kʰɯ˧/ |
| Mèo | mau /mau̯/ | maː /maː/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bila/ | བྱི་ལ /bjila/ | བྱི་ལ /pila/ | lai-mei /lɑ˧mi˧/ |
| Ăn | tshje /tʃʰje/ | tʃʰə /tʃʰə/ | ཟ /za/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | zo /dzo˧/ |
| Uống | phi /pʰɪ/ | ʂu /ʂu/ | འཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | chil /tʂʰi˥/ |
| Một | yi /i˧/ | tʃʰik /tʃʰik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | ddee /dɯ˧/ |
| Hai | ko /ko˧/ | ɣnə /ɣnə/ | གཉིས /ȵiː/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲis/ | nee /ni˧/ |
| Xin chào | he /he/ | niə /niə/ | ཨ་རོ /aro/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi deleks/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | nyel-bbeq /ɲɯ˥bɯ˨˩/ |
| Cảm ơn | mje-kje /mje kje/ | — /—/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | jjuq jjuq /dʑɯ˨˩dʑɯ˨˩/ |
| Tốt | no /no/ | kʰo /kʰo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ai /ɑ˧/ |
So sánh âm Hán tự
So sánh với các ngôn ngữ Sino-Tibetan > Bai (Baipho branch; sometimes classified as sister of Sinitic) liên quan
| Chữ Hán | Tiếng Bạch (trung) | Quan thoại Nguyên đại | Quan thoại Đài Loan | Tiếng Trung (Phổ thông) | Tiếng Phổ thông người Thái gốc Hoa | Quan thoại Đông Bắc | Gan Chinese (Yingtan) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | it6 /ʔit̚˨˨˨/ | i3 /i˨˩˦/ | yī /i˥˥/ | yī /i˥˥/ | yī /i˥˥/ | yi⁵⁵ /i˥˥/ | it⁵ /it̚˥/ |
| 二 | nox3 /no˨˩˦/ | ʐï4 /ʐʅ˥˩/ | èr /ɑɻ˥˩/ | èr /ɑɻ˥˩/ | èr /ɑɻ˥˩/ | er⁵³ /ɚ˥˧/ | ɛ²¹ /ɛ˨˩/ |
| 三 | sae1 /sæ˥/ | sam1 /sam˥/ | sān /san˥˥/ | sān /san˥˥/ | sān /san˥˥/ | san⁵⁵ /san˥˥/ | sã⁴² /sã˦˨/ |
| 四 | sv4 /sɿ˨˩/ | sï4 /sɿ˥˩/ | sì /sɿ˥˩/ | sì /sɿ˥˩/ | sì /sɿ˥˩/ | si⁵³ /sɿ˥˧/ | sɿ⁴⁵ /sɿ˦˥/ |
| 五 | ngux3 /ŋu˨˩˦/ | u3 /u˨˩˦/ | wǔ /u˨˩˦/ | wǔ /u˨˩˦/ | wǔ /u˨˩˦/ | wu²¹³ /u˨˩˧/ | ŋ̩²¹³ /ŋ̩˨˩˧/ |
| 六 | lox6 /lo˨˨˨/ | lieu4 /liəu˥˩/ | liù /ljou˥˩/ | liù /ljou˥˩/ | liù /ljou˥˩/ | liu⁵³ /liou˥˧/ | liuq⁵ /liuʔ˥/ |
| 七 | chi1 /tɕʰi˦˦/ | tshi3 /tsʰi˨˩˦/ | qī /tɕʰi˥˥/ | qī /tɕʰi˥˥/ | qī /tɕʰi˥˥/ | qi⁵⁵ /tɕʰi˥˥/ | tɕʰit⁵ /tɕʰit̚˥/ |
| 八 | be2 /pe˧˥/ | pa3 /pa˨˩˦/ | bā /pa˥˥/ | bā /pa˥˥/ | bā /pa˥˥/ | ba⁵⁵ /pa˥˥/ | pat⁵ /pat̚˥/ |
| 九 | jiux3 /tɕiu˨˩˦/ | kieu3 /kiəu˨˩˦/ | jiǔ /tɕjou˨˩˦/ | jiǔ /tɕjou˨˩˦/ | jiǔ /tɕjou˨˩˦/ | jiu²¹³ /tɕiou˨˩˧/ | tɕiu²¹³ /tɕiu˨˩˧/ |
| 十 | cix6 /tsʰɿ˨˨˨/ | ʂï2 /ʂʅ˧˥/ | shí /sz̩˧˥/ | shí /ʂʐ̩˧˥/ | shí /sz̩˧˥/ | shi³⁵ /ʂʐ̩˧˥/ | sɨt⁵ /sɨt̚˥/ |
| 日 | nix4 /ni˨˩/ | ʐï4 /ʐʅ˥˩/ | rì /z̩˥˩/ | rì /ʐ̩˥˩/ | rì /z̩˥˩/ | ri⁵³ /ʐ̩˥˧/ | ɲit⁵ /ɲit̚˥/ |
| 月 | nyuex4 /ɲyɛ˨˩/ | ye4 /yɛ˥˩/ | yuè /ɥe˥˩/ | yuè /ɥe˥˩/ | yuè /ɥe˥˩/ | yue⁵³ /ye˥˧/ | ŋyɛt⁵ /ŋyɛt̚˥/ |
| 山 | sae1 /sæ˥/ | ʂan1 /ʂan˥/ | shān /san˥˥/ | shān /ʂan˥˥/ | shān /san˥˥/ | shan⁵⁵ /ʂan˥˥/ | sã⁴² /sã˦˨/ |
| 水 | syq3 /sɿ˨˩˦/ | ʂuei3 /ʂuei˨˩˦/ | shuǐ /sueɪ˨˩˦/ | shuǐ /ʂueɪ˨˩˦/ | shuǐ /sueɪ˨˩˦/ | shui²¹³ /ʂueɪ˨˩˧/ | sui²¹³ /sui˨˩˧/ |
| 火 | hox3 /xo˨˩˦/ | xuo3 /xuɔ˨˩˦/ | huǒ /xuo˨˩˦/ | huǒ /xuo˨˩˦/ | huǒ /xuo˨˩˦/ | huo²¹³ /xuo˨˩˧/ | fo²¹³ /fo˨˩˧/ |
| 木 | mux6 /mu˨˨˨/ | mu4 /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mu⁵³ /mu˥˧/ | muq⁵ /muʔ˥/ |
| 土 | thux3 /tʰu˨˩˦/ | thu3 /tʰu˨˩˦/ | tǔ /tʰu˨˩˦/ | tǔ /tʰu˨˩˦/ | tǔ /tʰu˨˩˦/ | tu²¹³ /tʰu˨˩˧/ | tʰu²¹³ /tʰu˨˩˧/ |
| 天 | tie1 /tʰiɛ˥/ | thien1 /tʰiɛn˥/ | tiān /tʰjɛn˥˥/ | tiān /tʰjɛn˥˥/ | tiān /tʰjɛn˥˥/ | tian⁵⁵ /tʰiɛn˥˥/ | tʰiɛn⁴² /tʰiɛn˦˨/ |
| 地 | di4 /ti˨˩/ | ti4 /ti˥˩/ | dì /ti˥˩/ | dì /ti˥˩/ | dì /ti˥˩/ | di⁵³ /ti˥˧/ | tʰi²¹ /tʰi˨˩/ |
| 海 | hae3 /xæ˨˩˦/ | xai3 /xai˨˩˦/ | hǎi /xaɪ˨˩˦/ | hǎi /xaɪ˨˩˦/ | hǎi /xaɪ˨˩˦/ | hai²¹³ /xai˨˩˧/ | hai²¹³ /hai˨˩˧/ |
| 龍 | long2 /loŋ˧˥/ | luŋ2 /luŋ˧˥/ | lóng /luŋ˧˥/ | lóng /luŋ˧˥/ | lóng /luŋ˧˥/ | long³⁵ /luŋ˧˥/ | luŋ⁴⁵ /luŋ˦˥/ |
| 虎 | hux3 /xu˨˩˦/ | xu3 /xu˨˩˦/ | hǔ /xu˨˩˦/ | hǔ /xu˨˩˦/ | hǔ /xu˨˩˦/ | hu²¹³ /xu˨˩˧/ | fu²¹³ /fu˨˩˧/ |
| 犬 | khoe4 /kʰwɛ˨˩/ | khyen3 /kʰyɛn˨˩˦/ | quǎn /tɕʰɥɛn˨˩˦/ | quǎn /tɕʰɥɛn˨˩˦/ | quǎn /tɕʰɥɛn˨˩˦/ | quan²¹³ /tɕʰyɛn˨˩˧/ | tɕʰyɛn²¹³ /tɕʰyɛn˨˩˧/ |
| 馬 | maq3 /ma˨˩˦/ | ma3 /ma˨˩˦/ | mǎ /ma˨˩˦/ | mǎ /ma˨˩˦/ | mǎ /ma˨˩˦/ | ma²¹³ /ma˨˩˧/ | ma²¹³ /ma˨˩˧/ |
| 鳥 | niux3 /niu˨˩˦/ | tiau3 /tiau˨˩˦/ | niǎo /njau˨˩˦/ | niǎo /njau˨˩˦/ | niǎo /njau˨˩˦/ | niao²¹³ /niɔ˨˩˧/ | tiɛu²¹³ /tiɛu˨˩˧/ |
| 魚 | ngvx2 /ŋɯ˧˥/ | y2 /y˧˥/ | yú /y˧˥/ | yú /y˧˥/ | yú /y˧˥/ | yu³⁵ /y˧˥/ | y⁴⁵ /y˦˥/ |
| 牛 | ngiux2 /ŋiu˧˥/ | nieu2 /niəu˧˥/ | niú /njou˧˥/ | niú /njou˧˥/ | niú /njou˧˥/ | niu³⁵ /niou˧˥/ | ɲiu⁴⁵ /ɲiu˦˥/ |
| 羊 | yang2 /jaŋ˧˥/ | iaŋ2 /iaŋ˧˥/ | yáng /jaŋ˧˥/ | yáng /jaŋ˧˥/ | yáng /jaŋ˧˥/ | yang³⁵ /iaŋ˧˥/ | iɔŋ⁴⁵ /iɔŋ˦˥/ |
| 貓 | maox1 /mɑu˥/ | miau1 /miau˥/ | māo /mau˥˥/ | māo /mau˥˥/ | māo /mau˥˥/ | mao⁵⁵ /mau˥˥/ | mau⁴² /mau˦˨/ |
| 人 | niex2 /niɛ˧˥/ | ʐen2 /ʐən˧˥/ | rén /zən˧˥/ | rén /ʐən˧˥/ | rén /zən˧˥/ | ren³⁵ /ʐən˧˥/ | ɲin⁴⁵ /ɲin˦˥/ |
| 手 | shiux3 /ɕiu˨˩˦/ | ʂeu3 /ʂəu˨˩˦/ | shǒu /sou˨˩˦/ | shǒu /ʂou˨˩˦/ | shǒu /sou˨˩˦/ | shou²¹³ /ʂou˨˩˧/ | sɛu²¹³ /sɛu˨˩˧/ |
| 足 | jvx6 /tɕɯ˨˨˨/ | tsu3 /tsu˨˩˦/ | zú /tsu˧˥/ | zú /tsu˧˥/ | zú /tsu˧˥/ | zu³⁵ /tsu˧˥/ | tɕyʔ⁵ /tɕyʔ˥/ |
| 目 | mux6 /mu˨˨˨/ | mu4 /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mù /mu˥˩/ | mu⁵³ /mu˥˧/ | muq⁵ /muʔ˥/ |
| 耳 | nix3 /ni˨˩˦/ | ʐï3 /ʐʅ˨˩˦/ | ěr /ɑɻ˨˩˦/ | ěr /ɑɻ˨˩˦/ | ěr /ɑɻ˨˩˦/ | er²¹³ /ɚ˨˩˧/ | ɚ²¹³ /ɚ˨˩˧/ |
| 口 | khux3 /kʰu˨˩˦/ | kheu3 /kʰəu˨˩˦/ | kǒu /kʰou˨˩˦/ | kǒu /kʰou˨˩˦/ | kǒu /kʰou˨˩˦/ | kou²¹³ /kʰou˨˩˧/ | kʰɛu²¹³ /kʰɛu˨˩˧/ |
| 頭 | thox2 /tʰo˧˥/ | theu2 /tʰəu˧˥/ | tóu /tʰou˧˥/ | tóu /tʰou˧˥/ | tóu /tʰou˧˥/ | tou³⁵ /tʰou˧˥/ | tʰɛu⁴⁵ /tʰɛu˦˥/ |
| 心 | xim1 /ɕim˥/ | sim1 /sim˥/ | xīn /ɕin˥˥/ | xīn /ɕin˥˥/ | xīn /ɕin˥˥/ | xin⁵⁵ /ɕin˥˥/ | ɕin⁴² /ɕin˦˨/ |
| 血 | xuex4 /ɕyɛ˨˩/ | ɕye3 /ɕyɛ˨˩˦/ | xuè /ɕye˥˩/ | 血液(文讀・書面)xuè /ɕye˥˩/流血(白讀・口語)xiě /ɕje˨˩˦/ | xuè /ɕye˥˩/ | xue⁵³ /ɕye˥˧/ | ɕyɛt⁵ /ɕyɛt̚˥/ |
| 肉 | nyux6 /ɲu˨˨˨/ | ʐieu4 /ʐiəu˥˩/ | ròu /zou˥˩/ | ròu /ʐou˥˩/ | ròu /zou˥˩/ | rou⁵³ /ʐou˥˧/ | ɲiuʔ⁵ /ɲiuʔ˥/ |
| 上 | shanx4 /ʂan˨˩/ | ʂaŋ4 /ʂaŋ˥˩/ | shàng /saŋ˥˩/ | shàng /ʂaŋ˥˩/ | shàng /saŋ˥˩/ | shang⁵³ /ʂaŋ˥˧/ | soŋ²¹ /soŋ˨˩/ |
| 下 | haq4 /xa˨˩/ | xia4 /xia˥˩/ | xià /ɕja˥˩/ | xià /ɕja˥˩/ | xià /ɕja˥˩/ | xia⁵³ /ɕja˥˧/ | ha²¹ /ha˨˩/ |
| 中 | zhong1 /ʐoŋ˥/ | tʂuŋ1 /tʂuŋ˥/ | zhōng /tsuŋ˥˥/ | zhōng /tʂuŋ˥˥/ | zhōng /tsuŋ˥˥/ | zhong⁵⁵ /tʂuŋ˥˥/ | — |
| 中 | zhong4 /ʐoŋ˨˩/ | tʂuŋ4 /tʂuŋ˥˩/ | zhòng /tsuŋ˥˩/ | zhòng /tʂuŋ˥˩/ | zhòng /tsuŋ˥˩/ | zhong⁵³ /tʂuŋ˥˧/ | — |
| 央 | yang1 /jaŋ˥/ | iaŋ1 /iaŋ˥/ | yāng /jaŋ˥˥/ | yāng /jaŋ˥˥/ | yāng /jaŋ˥˥/ | yang⁵⁵ /iaŋ˥˥/ | iɔŋ⁴² /iɔŋ˦˨/ |
| 左 | zvx3 /ʦɯ˨˩˦/ | tsuo3 /tsuɔ˨˩˦/ | zuǒ /tsuo˨˩˦/ | zuǒ /tsuo˨˩˦/ | zuǒ /tsuo˨˩˦/ | zuo²¹³ /tsuo˨˩˧/ | tso²¹³ /tso˨˩˧/ |
| 右 | yux4 /ju˨˩/ | ieu4 /iəu˥˩/ | yòu /jou˥˩/ | yòu /jou˥˩/ | yòu /jou˥˩/ | you⁵³ /iou˥˧/ | iu²¹ /iu˨˩/ |
| 東 | dong1 /toŋ˥/ | tuŋ1 /tuŋ˥/ | dōng /tuŋ˥˥/ | dōng /tuŋ˥˥/ | dōng /tuŋ˥˥/ | dong⁵⁵ /tuŋ˥˥/ | tuŋ⁴² /tuŋ˦˨/ |
| 西 | xi1 /ɕi˥/ | si1 /si˥/ | xī /ɕi˥˥/ | xī /ɕi˥˥/ | xī /ɕi˥˥/ | xi⁵⁵ /ɕi˥˥/ | ɕi⁴² /ɕi˦˨/ |
| 南 | nae2 /næ˧˥/ | nam2 /nam˧˥/ | nán /nan˧˥/ | nán /nan˧˥/ | nán /nan˧˥/ | nan³⁵ /nan˧˥/ | lan⁴⁵ /lan˦˥/ |
| 北 | bei4 /peɪ˨˩/ | pei3 /pəi˨˩˦/ | běi /peɪ˨˩˦/ | běi /peɪ˨˩˦/ | běi /peɪ˨˩˦/ | bei²¹³ /pei˨˩˧/ | pɛt⁵ /pɛt̚˥/ |
| 行 | hang2 /xaŋ˧˥/ | ɕiŋ2 /ɕiŋ˧˥/ | xíng /ɕiŋ˧˥/ | xíng /ɕiŋ˧˥/ | xíng /ɕiŋ˧˥/ | xing³⁵ /ɕiŋ˧˥/ | — |
| 行 | hang2 /xaŋ˧˥/ | xaŋ2 /xaŋ˧˥/ | háng /xaŋ˧˥/ | háng /xɑŋ˧˥/ | háng /xɑŋ˧˥/ | hang³⁵ /xaŋ˧˥/ | — |
| 来 | lae2 /læ˧˥/ | lai2 /lai˧˥/ | lái /laɪ˧˥/ | lái /laɪ˧˥/ | lái /laɪ˧˥/ | lai³⁵ /lai˧˥/ | lai⁴⁵ /lai˦˥/ |
| 去 | qvx4 /tɕʰɯ˨˩/ | khy4 /kʰy˥˩/ | qù /tɕʰy˥˩/ | qù /tɕʰy˥˩/ | qù /tɕʰy˥˩/ | qu⁵³ /tɕʰy˥˧/ | tɕʰie²¹ /tɕʰie˨˩/ |
| 見 | jie4 /tɕiɛ˨˩/ | kien4 /kiɛn˥˩/ | jiàn /tɕjɛn˥˩/ | jiàn /tɕjɛn˥˩/ | jiàn /tɕjɛn˥˩/ | jian⁵³ /tɕiɛn˥˧/ | tɕiɛn⁴⁵ /tɕiɛn˦˥/ |
| 聞 | wen2 /wɛn˧˥/ | ven2 /vən˧˥/ | wén /uən˧˥/ | wén /uən˧˥/ | wén /uən˧˥/ | wen³⁵ /uən˧˥/ | un⁴⁵ /un˦˥/ |
| 食 | zhix6 /ʐɿ˨˨˨/ | ʂï2 /ʂʅ˧˥/ | shí /sz̩˧˥/ | shí /ʂʐ̩˧˥/ | shí /sz̩˧˥/ | shi³⁵ /ʂʐ̩˧˥/ | sɨt⁵ /sɨt̚˥/ |
| 飲 | im3 /ʔim˨˩˦/ | im3 /im˨˩˦/ | yǐn /in˨˩˦/ | yǐn /in˨˩˦/ | yǐn /in˨˩˦/ | yin²¹³ /in˨˩˧/ | in²¹³ /in˨˩˧/ |
| 走 | zvx3 /ʦɯ˨˩˦/ | tseu3 /tsəu˨˩˦/ | zǒu /tsou˨˩˦/ | zǒu /tsou˨˩˦/ | zǒu /tsou˨˩˦/ | zou²¹³ /tsou˨˩˧/ | tsɛu²¹³ /tsɛu˨˩˧/ |
| 坐 | zvx4 /ʦɯ˨˩/ | tsuo4 /tsuɔ˥˩/ | zuò /tsuo˥˩/ | zuò /tsuo˥˩/ | zuò /tsuo˥˩/ | zuo⁵³ /tsuo˥˧/ | tsʰo²¹ /tsʰo˨˩/ |
| 立 | li6 /li˨˨˨/ | li4 /li˥˩/ | lì /li˥˩/ | lì /li˥˩/ | lì /li˥˩/ | li⁵³ /li˥˧/ | lit⁵ /lit̚˥/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.