ཁམས་སྐད
Tiếng Tạng Khams
Hán-Tạng (Tạng-Miến, Bodish)
Tiếng Tạng Khams là một trong ba nhóm phương ngữ Tạng chính (cùng với Tạng Trung/Ü-Tsang bo và Amdo). Được nói rộng khắp đông Tây Tạng (vùng Kham), tây Tứ Xuyên (Garzê và bắc Lương Sơn), tây-bắc Vân Nam (Diqing) và đông-nam Thanh Hải (Yushu) — vùng cao nguyên rộng lớn nơi người Khampa phát triển văn hóa cưỡi ngựa độc đáo và sự tự trị lịch sử. Về âm vị bảo thủ hơn Tạng Trung trong việc giữ lại các tổ phụ âm đầu đã mất ở tiếng Lhasa, nhưng có nhiều đổi mới về thanh điệu. Dùng chung chữ viết Tạng văn học với chuẩn nhưng phát âm khác biệt đáng kể, đòi hỏi phiên dịch giữa các phương ngữ trong giao tiếp khẩu ngữ.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Tạng Khams
Nước
ཆུ
/tɕʰu/
Lửa
མེ
/me/
Mặt trời
ཉི་མ
/ɲima/
Mặt trăng
ཟླ་བ
/dawa/
Sao
སྐར་མ
/karma/
Mẹ
ཨ་མ
/ama/
Cha
ཨ་ཕ
/apʰa/
Tôi
ང
/ŋà/
Bạn
ཁྱོད
/cʰø˥/
Tên
མིང
/miŋ/
Mắt
མིག
/mik/
Tay
ལག་པ
/lakpa/
Tim
སྙིང་
/ɲiŋ/
Yêu
དགའ་པོ
/ɡapo/
Cây
ཤིང་
/ɕiŋ/
Nhà
ཁང་པ
/kʰaŋpa/
Chó
ཁྱི
/kʰi/
Mèo
ཞི་མི
/ʑimi/
Ăn
ཟ
/za/
Uống
འཐུང་
/tʰuŋ/
Một
གཅིག
/tɕik/
Hai
གཉིས
/ȵiː/
Xin chào
ཨ་རོ
/aro/
Cảm ơn
ཐུགས་རྗེ་ཆེ
/tʰukdʑe tɕʰe/
Tốt
ཡག་པོ
/jakpo/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Bodish) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Tạng Khams | Tiếng Balti | Tiếng Tạng cổ điển phụng vụ | Tiếng Tạng cổ điển | Tiếng Ladakh | Tiếng Sikkim | Tiếng Sherpa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| Lửa | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ |
| Mặt trời | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| Mặt trăng | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ |
| Sao | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ་ /kaːma/ | སྐར་མ /karma/ |
| Mẹ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| Cha | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཡབ /jab/ | ཕ /pʰa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ |
| Tôi | ང /ŋà/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང་ /ŋa/ | ང /ŋa/ |
| Bạn | ཁྱོད /cʰø˥/ | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱེད་རང་ /kʰeraŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeraŋ/ |
| Tên | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང་ /miŋ/ | མིང /miŋ/ |
| Mắt | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ |
| Tay | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག /lak/ | ལག་པ /lakpa/ |
| Tim | སྙིང་ /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ |
| Yêu | དགའ་པོ /ɡapo/ | དགའ་བ /ɡaba/ | བྱམས་པ /tɕampa/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ /ɡa/ | དགའ /ɡa/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ |
| Cây | ཤིང་ /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ |
| Nhà | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ནང /naŋ/ |
| Chó | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ |
| Mèo | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bjila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bila/ | བྱི་ལ /pila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bila/ |
| Ăn | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /sa/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ |
| Uống | འཐུང་ /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| Một | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | ཅིག /tɕik/ |
| Hai | གཉིས /ȵiː/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས་ /ɲiː/ | གཉིས /ɲi/ |
| Xin chào | ཨ་རོ /aro/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi delek/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi deleks/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ |
| Cảm ơn | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ |
| Tốt | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་པོ /lekpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.