ཁམས་སྐད
Tiếng Tạng Khams
Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Bodish)
Tiếng Tạng Khams là một trong ba nhóm phương ngữ Tạng chính (cùng với Tạng Trung/Ü-Tsang bo và Amdo). Được nói rộng khắp đông Tây Tạng (vùng Kham), tây Tứ Xuyên (Garzê và bắc Lương Sơn), tây-bắc Vân Nam (Diqing) và đông-nam Thanh Hải (Yushu) — vùng cao nguyên rộng lớn nơi người Khampa phát triển văn hóa cưỡi ngựa độc đáo và sự tự trị lịch sử. Về âm vị bảo thủ hơn Tạng Trung trong việc giữ lại các tổ phụ âm đầu đã mất ở tiếng Lhasa, nhưng có nhiều đổi mới về thanh điệu. Dùng chung chữ viết Tạng văn học với chuẩn nhưng phát âm khác biệt đáng kể, đòi hỏi phiên dịch giữa các phương ngữ trong giao tiếp khẩu ngữ.
Nơi được sử dụng
20 từ cốt lõi trong Tiếng Tạng Khams
Nước
ཆུ
/tɕʰu/
Lửa
མེ
/me/
Mặt trời
ཉི་མ
/ɲima/
Mặt trăng
ཟླ་བ
/dawa/
Mẹ
ཨ་མ
/ama/
Cha
ཨ་ཕ
/apʰa/
Ăn
ཟ
/za/
Uống
འཐུང་
/tʰuŋ/
Yêu
དགའ་པོ
/ɡapo/
Tim
སྙིང་
/ɲiŋ/
Cây
ཤིང་
/ɕiŋ/
Nhà
ཁང་པ
/kʰaŋpa/
Chó
ཁྱི
/kʰi/
Mèo
ཞི་མི
/ʑimi/
Tay
ལག་པ
/lakpa/
Mắt
མིག
/mik/
Xin chào
ཨ་རོ
/aro/
Cảm ơn
ཐུགས་རྗེ་ཆེ
/tʰukdʑe tɕʰe/
Một
གཅིག
/tɕik/
Tốt
ཡག་པོ
/jakpo/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Bodish) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Tạng Khams | Tiếng Balti | Tiếng Tạng cổ điển phụng vụ | Tiếng Ladakh | tiếng Tạng cổ điển | Tiếng Sikkim | Tiếng Sherpa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| Lửa | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ |
| Mặt trời | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| Mặt trăng | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ |
| Mẹ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| Cha | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཡབ /jab/ | ཨ་པ /apa/ | ཕ /pʰa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ |
| Ăn | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /sa/ | ཟ /za/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ |
| Uống | འཐུང་ /tʰuŋ/ | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| Yêu | དགའ་པོ /ɡapo/ | དགའ་བ /ɡaba/ | བྱམས་པ /tɕampa/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་བ /ɡawa/ | དགའ /ɡa/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ |
| Tim | སྙིང་ /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ |
| Cây | ཤིང་ /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ |
| Nhà | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ནང /naŋ/ |
| Chó | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ |
| Mèo | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bjila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /pila/ | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bila/ |
| Tay | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག /lak/ | ལག་པ /lakpa/ |
| Mắt | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ |
| Xin chào | ཨ་རོ /aro/ | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi delek/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi deleks/ | ཁམས་བཟང /kʰamsaŋ/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ |
| Cảm ơn | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ |
| Một | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | ཅིག /tɕik/ |
| Tốt | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་པོ /lekpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.