བལ་ཏི་སྐད
Tiếng Balti
ngữ hệ Hán-Tạng (nhánh Tạng-Miến, nhóm Bodish, nhóm Tạng, phía Tây — phân nhóm Ladakh-Balti)
Tiếng Balti là một ngôn ngữ Tạng phương Tây của Gilgit-Baltistan, Pakistan, và Kargil Ladakh, Ấn Độ. Người Balti chủ yếu theo Hồi giáo Shia và tạo thành một trong những cộng đồng nói tiếng Tạng lớn nhất bên ngoài Tây Tạng về mặt sắc tộc, với vương quốc Balti lịch sử (Skardu) là một nút giao quan trọng trên các tuyến thương mại Con đường Tơ lụa / Karakoram. Tiếng Balti bảo tồn hệ thống nguyên âm Tạng cổ điển và nhiều đặc điểm cổ xưa đã mất trong tiếng Tạng Trung tâm (bo). Ngày nay chữ Tạng được dùng trong nghi lễ và văn hóa, nhưng tiếng Balti viết bằng chữ Ba Tư-Ả Rập là chuẩn mực cho việc viết hằng ngày và giáo dục ở Pakistan. Về mặt ngôn ngữ học, tiếng Balti là một trong những biến thể Tạng cổ phương Tây, vẫn giữ các tổ hợp phụ âm đầu ʔo, ʁc, v.v. vốn đã đơn giản hóa trong tiếng Tạng Lhasa.
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Balti
Nước
ཆུ
/tɕʰu/
Lửa
མེ
/me/
Mặt trời
ཉི་མ
/ɲima/
Mặt trăng
ཟླ་བ
/dawa/
Sao
སྐར་མ
/skarma/
Mẹ
ཨ་མ
/ama/
Cha
ཨ་ཕ
/apʰa/
Tôi
ང
/ŋa/
Bạn
ཁྱང
/kʰjaŋ/
Tên
མིང
/miŋ/
Mắt
མིག
/mik/
Tay
ལག་པ
/lakpa/
Tim
སྙིང
/ɲiŋ/
Yêu
དགའ་བ
/ɡaba/
Cây
ཤིང
/ɕiŋ/
Nhà
ཁང་པ
/kʰaŋpa/
Chó
ཁྱི
/kʰi/
Mèo
བྱི་ལ
/bjila/
Ăn
ཟ
/za/
Uống
ཐུང་
/tʰuŋ/
Một
གཅིག
/tɕik/
Hai
གཉིས
/ɲis/
Xin chào
ཨ་སི་ལམ
/asilam/
Cảm ơn
བཀའ་དྲིན་ཆེ
/kadrintɕʰe/
Tốt
ཡག་པོ
/jakpo/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Bodish, Tibetic, Western — Ladakhi-Balti subgroup) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Balti | Tiếng Ladakh | Tiếng Tạng Khams | Tiếng Tạng cổ điển | Tiếng Sherpa | Tiếng Dzongkha | Tiếng Tạng cổ điển phụng vụ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ | ཆུ /tɕʰu/ |
| Lửa | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ | མེ /me/ |
| Mặt trời | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ | ཉི་མ /ɲima/ |
| Mặt trăng | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /zlawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ | ཟླ་བ /dawa/ |
| Sao | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /skarma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /karma/ | སྐར་མ /kaːma/ | སྐར་མ /karma/ |
| Mẹ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ | ཨ་མ /ama/ |
| Cha | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་ཕ /apʰa/ | ཕ /pʰa/ | ཨ་པ /apa/ | ཨ་པ /apa/ | ཡབ /jab/ |
| Tôi | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋà/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ | ང /ŋa/ |
| Bạn | ཁྱང /kʰjaŋ/ | ཁྱེད་རང /kʰeːraŋ/ | ཁྱོད /cʰø˥/ | ཁྱོད /tɕʰø/ | ཁྱེད་རང /kʰeraŋ/ | ཁྱོད /tɕʰøː/ | ཁྱོད /tɕʰø/ |
| Tên | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ | མིང /miŋ/ |
| Mắt | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ | མིག /mik/ |
| Tay | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ | ལག་པ /lakpa/ |
| Tim | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང་ /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ | སྙིང /ɲiŋ/ |
| Yêu | དགའ་བ /ɡaba/ | དགའ /ɡa/ | དགའ་པོ /ɡapo/ | དགའ་བ /ɡawa/ | བློ་ཆོ /lotɕʰo/ | དགའ་བ /ɡawa/ | བྱམས་པ /tɕampa/ |
| Cây | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ʃiŋ/ | ཤིང་ /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ | སྡོང་པོ /dompo/ | ཤིང /ɕiŋ/ | ཤིང /ɕiŋ/ |
| Nhà | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ | ཁྱིམ /tɕʰim/ | ནང /naŋ/ | ཁྱིམ /tɕim/ | ཁང་པ /kʰaŋpa/ |
| Chó | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕʰi/ | ཁྱི /kʰi/ | ཁྱི /tɕi/ | ཁྱི /tɕʰi/ |
| Mèo | བྱི་ལ /bjila/ | བྱི་ལ /pila/ | ཞི་མི /ʑimi/ | བྱི་ལ /bila/ | བྱི་ལ /bila/ | བྱི་ལ /bila/ | ཞི་མི /ʑimi/ |
| Ăn | ཟ /za/ | ཟ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /za/ | ཟ /za/ | བཟའ /za/ | བཟའ /sa/ |
| Uống | ཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང་ /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ | འཐུང /tʰuŋ/ |
| Một | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | ཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ | གཅིག /tɕik/ |
| Hai | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ɲis/ | གཉིས /ȵiː/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲi/ | གཉིས /ɲiː/ | གཉིས /ɲiː/ |
| Xin chào | ཨ་སི་ལམ /asilam/ | ཇུ་ལེ /dʑule/ | ཨ་རོ /aro/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi deleks/ | ཏ་ཤེས་ཏེ་ལེ /ʈʰaɕi tɕʰele/ | སྐུ་གཟུགས་བཟང་པོ་ལ /kuzu zaŋpo la/ | བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས /tʂaʃi delek/ |
| Cảm ơn | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰuktɕetɕʰe/ | བཀའ་དྲིན་ཆེ /kadrintɕe/ | ཐུགས་རྗེ་ཆེ /tʰukdʑe tɕʰe/ |
| Tốt | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ཡག་པོ /jakpo/ | ལེགས་ཤོམ /lekɕom/ | ཡག་པོ /jakpo/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.