Proto-Mongolic
Lugha ya awali (iliyojengwa upya) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Proto-Mongolic ni babu aliyejengwa upya wa familia ya Kimongolia — Kimongolia, Kiburyat, Kikalmyk-Oirat na nyinginezo. Kwa kawaida huwekwa kaskazini-mashariki mwa Mongolia na Manchuria mwanzoni mwa milenia ya pili BK (takriban karne ya 11–13), muda mfupi kabla ya Kimongolia cha Kati, na imejengwa upya vizuri.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Proto-Mongolic
Maji
*usun
/usun/
Moto
*gal
/gal/
Jua
*naran
/naran/
Mwezi
*sara
/sara/
Nyota
*hodun
/hodun/
Mama
*eke
/eke/
Baba
*ečige
/ečige/
Mimi
*bi
/bi/
Wewe
*či
/či/
Jina
*nere
/nere/
Jicho
*nidün
/nidün/
Mkono
*gar
/gar/
Moyo
*ǰirüken
/ǰirüken/
Upendo
—
/—/
Mti
*modun
/modun/
Nyumba
*ger
/ger/
Mbwa
*nokai
/nokai/
Paka
—
/—/
Kula
*ide-
/ide-/
Kunywa
*uu-
/uu-/
Moja
*nigen
/nigen/
Mbili
*koyar
/koyar/
Habari
—
/—/
Asante
—
/—/
Nzuri
*sajin
/sajin/
Vyanzo
- Janhunen (2003) The Mongolic Languages
- Nugteren (2011) Mongolic Phonology and the Qinghai-Gansu Languages
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Proto-language (reconstructed) zinazohusiana
| Maana | Proto-Mongolic | Kimongolia cha Kale | Kimongoli cha kati | Kikhitan | Kiburyat | Kikalmyk | Mongghul |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | *usun /usun/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | muri /muri/ | уһан /uhan/ | усн /usn/ | usu /usu/ |
| Moto | *gal /gal/ | ᠭᠠᠯ /ɡal/ | ᠭᠠᠯ /ɣal/ | niár /niar/ | гал /ɡal/ | гал /ɡal/ | ghal /ʁal/ |
| Jua | *naran /naran/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | 𘲺 /nair/ | наран /naran/ | нарн /narn/ | nara /nara/ |
| Mwezi | *sara /sara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | 𘭧 /sair/ | һара /hara/ | сар /sar/ | sara /sara/ |
| Nyota | *hodun /hodun/ | ᠣᠳᠣᠨ /odun/ | ᠬᠣᠳᠤᠨ /hodun/ | od /od/ | одон /oˈdõ/ | одн /odn/ | hodi /xoˈdi/ |
| Mama | *eke /eke/ | ᠡᠬᠡ /eke/ | ᠡᠭᠡ /eke/ | eme /eme/ | эхэ /exe/ | ээҗ /eːdʒ/ | ana /ana/ |
| Baba | *ečige /ečige/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | ai /ai/ | эсэгэ /eseɡe/ | аав /aːv/ | ada /ada/ |
| Mimi | *bi /bi/ | ᠪᠢ /bi/ | ᠪᠢ /bi/ | bi /bi/ | би /bi/ | би /bi/ | bu /bu/ |
| Wewe | *či /či/ | ᠴᠢ /tʃi/ | ᠴᠢ /tʃi/ | ši /ʃi/ | ши /ʃi/ | чи /tʃi/ | chi /tɕi/ |
| Jina | *nere /nere/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | niru /niru/ | нэрэ /nere/ | нерн /nern/ | nere /nərə/ |
| Jicho | *nidün /nidün/ | ᠨᠢᠳᠦ /nidü/ | ᠨᠢᠳᠦᠨ /nidyn/ | nït /nit/ | нюдэн /nʲuden/ | нүдн /nyˈdn̩/ | nidu /nidu/ |
| Mkono | *gar /gar/ | ᠭᠠᠷ /ɡar/ | ᠭᠠᠷ /ɣar/ | ɣar /ɣar/ | гар /ɡar/ | һар /ɣar/ | ghar /ʁar/ |
| Moyo | *ǰirüken /ǰirüken/ | ᠵᠢᠷᠦᠬᠡ /dʒirüke/ | ᠵᠢᠷᠦᠭᠡ /dʒiryke/ | niyàmen /nijamen/ | зүрхэн /zyrxen/ | зүркн /zyrˈkən/ | jürige /dʒyriɡe/ |
| Upendo | — /—/ | ᠬᠠᠶᠢᠷᠠ /xajira/ | ᠳᠤᠷᠠ /dura/ | nasun /nasun/ | дуран /duran/ | дурлх /durlx/ | durala- /durala/ |
| Mti | *modun /modun/ | ᠮᠣᠳᠤ /modu/ | ᠮᠣᠳᠤᠨ /modun/ | mau /mau/ | модон /modon/ | модн /moˈdn̩/ | modu /modu/ |
| Nyumba | *ger /ger/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | boo /boː/ | гэр /ɡer/ | гер /ɡer/ | ger /ɡer/ |
| Mbwa | *nokai /nokai/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noxai/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noqai/ | 𘰕𘯛 /niaqan/ | нохой /noxoj/ | ноха /noxa/ | noghui /noʁui/ |
| Paka | — /—/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | — /—/ | миисгэй /miːsɡej/ | миис /miːs/ | mau /mau/ |
| Kula | *ide- /ide-/ | ᠢᠳᠡ- /ide-/ | ᠢᠳᠡ /ide/ | idi /idi/ | эдеэлхэ /edeːlxe/ | иде /ide/ | idi- /idi/ |
| Kunywa | *uu- /uu-/ | ᠤᠭᠤ- /uɣu-/ | ᠤᠭᠤ /uɣu/ | umi /umi/ | ууха /uːxa/ | уу /uː/ | uu- /uː/ |
| Moja | *nigen /nigen/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | 𘬣 /omsu/ | нэгэн /neɡen/ | негн /neɡn/ | nige /niɡe/ |
| Mbili | *koyar /koyar/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | jur /dʒuːr/ | хоёр /xɔˈjɔr/ | хойр /xojr/ | ghoor /ʁoːr/ |
| Habari | — /—/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠤᠤ /sajin uu/ | ᠠᠮᠤᠷ /amur/ | — /—/ | сайн байна /sajn bajna/ | менд /mend/ | amur sain /amur sain/ |
| Asante | — /—/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠯᠠ /bajarlala/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠪᠠ /bajarlaba/ | — /—/ | баярлаа /bajarlaː/ | ханҗанав /xandʒanav/ | bayarla- /bajarla/ |
| Nzuri | *sajin /sajin/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sajin/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sain/ | sayïn /sajin/ | һайн /hajn/ | сән /sæn/ | sain /sain/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.