Mexicaneru
Kinahuatl cha Istmo
Kiuto-Azteki
Kinahuatl cha Isthmus (pia kinahuatl cha Mecayapan-Pajapan, Náhuatl del Istmo) ni mojawapo ya aina ~30 za kisasa za Kinahuatl nchini Mexico, kinachozungumzwa katika manispaa tatu za eneo la Isthmus ya Tehuantepec katika jimbo la Veracruz. Familia ya Kinahuan (iliyotokana na Kinahuatl cha Kale nci, lugha ya kifasihi ya Milki ya Waazteki) inagawanyika katika matawi ya Kinahuan cha Mashariki (pamoja na cha Isthmus), Kinahuan cha Magharibi, na tawi lililotoweka la Pochutec. Kinahuatl cha Isthmus ni sehemu ya kundi la lahaja za mashariki, na hakieleweki kwa pande zote mbili na Kinahuatl cha Huasteca kilicho kikubwa zaidi (nhe) na aina za Kinahuatl cha Sierra de Puebla. Mipango ya elimu ya lugha mbili tangu miaka ya 1990 imezalisha nyenzo sanifu za kujua kusoma na kuandika, ambapo Kinahuatl cha Isthmus kinajulikana kwa kuhifadhi sifa za Kinahuatl cha Kale (vizuizi vya glota vya saltillo, tofauti za urefu wa irabu) zilizopotea katika baadhi ya aina za magharibi.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kinahuatl cha Istmo
Maji
ahtli
/aʔtli/
Moto
tit
/tit/
Jua
tonal
/tonal/
Mwezi
metz
/mets/
Nyota
sitlalin
/siˈtlalin/
Mama
nan
/nan/
Baba
tat
/tat/
Mimi
naja
/ˈnaha/
Wewe
taja
/ˈtaha/
Jina
tocayotl
/tokaˈjotɬ/
Jicho
ix
/iʃ/
Mkono
mahuit
/mawit/
Moyo
yolio
/jolio/
Upendo
nequi
/neki/
Mti
cuahuit
/kʷawit/
Nyumba
cali
/kali/
Mbwa
itzcuintli
/itskʷintli/
Paka
miston
/miston/
Kula
tacua
/takʷa/
Kunywa
ati
/ati/
Moja
ce
/se/
Mbili
ome
/ˈome/
Habari
niltze
/niltse/
Asante
tlazohcamati
/tlasoʔkamati/
Nzuri
cualli
/kʷalːi/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Uto-Aztecan zinazohusiana
| Maana | Kinahuatl cha Istmo | Kinahuatl cha Huasteca cha Kati | Kinahuatl cha Huasteca cha Magharibi | Kipipil | Kinahuatl cha Guerrero | Kinahuatl cha Huasteca cha Mashariki | Kinahuatl cha Kale |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ahtli /aʔtli/ | atl /atɬ/ | atl /atɬ/ | at /at/ | atl /atɬ/ | atl /atɬ/ | ātl /aːtɬ/ |
| Moto | tit /tit/ | tlitl /tɬitɬ/ | tlitl /tɬitɬ/ | tit /tit/ | tletl /tɬetɬ/ | tlitl /tɬitɬ/ | tlētl /tɬeːtɬ/ |
| Jua | tonal /tonal/ | tonati /tonati/ | tonati /tonati/ | tunal /tunal/ | tonatih /tonatih/ | tonatih /tonatih/ | tōnatiuh /toːnatiw/ |
| Mwezi | metz /mets/ | metztli /metstɬi/ | metztli /metstɬi/ | metsti /metsti/ | metztli /metstɬi/ | metztli /metstɬi/ | mētztli /meːtstɬi/ |
| Nyota | sitlalin /siˈtlalin/ | sitlalij /siˈtlalih/ | sitlalij /siˈtlalih/ | sital /ˈsital/ | sitlalin /siˈtlalin/ | sitlalij /siˈtlalih/ | cītlālin /siːˈtlaːlin/ |
| Mama | nan /nan/ | nana /nana/ | nana /nana/ | nan /nan/ | nanan /nanan/ | mama /mama/ | nāntli /naːntɬi/ |
| Baba | tat /tat/ | tata /tata/ | tata /tata/ | tat /tat/ | tatah /tatah/ | tata /tata/ | tahtli /tahtɬi/ |
| Mimi | naja /ˈnaha/ | na /na/ | na /na/ | naja /ˈnaha/ | nejua /neˈwa/ | na /na/ | nehhuātl /neʔˈwaːtɬ/ |
| Wewe | taja /ˈtaha/ | ta /ta/ | ta /ta/ | taja /ˈtaha/ | tejua /teˈwa/ | ta /ta/ | tehhuātl /teʔˈwaːtɬ/ |
| Jina | tocayotl /tokaˈjotɬ/ | tocaxtli /toˈkaʃtli/ | tocaxtli /toˈkaʃtli/ | tukay /ˈtukaj/ | tocaitl /toˈkaitɬ/ | tocaxtli /toˈkaʃtli/ | tōcāitl /toːˈkaːitɬ/ |
| Jicho | ix /iʃ/ | ixtli /iʃtli/ | ixtli /iʃtli/ | ish /iʃ/ | ixtli /iʃtli/ | ixtli /iʃtli/ | īxtli /iːʃtɬi/ |
| Mkono | mahuit /mawit/ | maitl /maitl/ | maitl /maitl/ | mey /mei/ | maitl /maitɬ/ | maitl /maitl/ | māitl /maːitɬ/ |
| Moyo | yolio /jolio/ | yollotl /jolːotɬ/ | yollotl /jolːotɬ/ | yulu /julu/ | yolotl /jolotɬ/ | yollotl /jolːotɬ/ | yōllōtl /joːlːoːtɬ/ |
| Upendo | nequi /neki/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tasujta /tasuhta/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tlazōhtla /tɬasoːhtɬa/ |
| Mti | cuahuit /kʷawit/ | cuahuitl /kʷawitl/ | cuahuitl /kʷawitl/ | kwawit /kʷawit/ | kuauitl /kʷawitl/ | cuahuitl /kʷawitɬ/ | cuahuitl /kʷawitɬ/ |
| Nyumba | cali /kali/ | calli /kalːi/ | calli /kalːi/ | kal /kal/ | kalli /kalːi/ | calli /kalːi/ | calli /kalːi/ |
| Mbwa | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuintli /itskʷintli/ | chichi /tʃitʃi/ | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuīntli /itskʷiːntɬi/ |
| Paka | miston /miston/ | mizton /miston/ | mizton /miston/ | mishin /miʃin/ | miston /miston/ | mizton /miston/ | mīztōn /miːstoːn/ |
| Kula | tacua /takʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ | takwa /takwa/ | tlakua /tɬakʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ |
| Kunywa | ati /ati/ | atli /atɬi/ | atli /atɬi/ | ati /ati/ | atli /atɬi/ | atli /atɬi/ | ātli /aːtɬi/ |
| Moja | ce /se/ | ce /se/ | ce /se/ | se /se/ | ce /se/ | ce /se/ | cē /seː/ |
| Mbili | ome /ˈome/ | ome /ˈome/ | ome /ˈome/ | ume /ˈume/ | ome /ˈome/ | ome /ˈome/ | ōme /ˈoːme/ |
| Habari | niltze /niltse/ | niltze /niltse/ | niltze /niltse/ | ne pakua /ne pakwa/ | niltze /niltse/ | nimitzpaca /nimitspaka/ | niltze /niltse/ |
| Asante | tlazohcamati /tlasoʔkamati/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | padiush /padjuʃ/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazōhcāmati /tɬasoːhkaːmati/ |
| Nzuri | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ | kwahli /kʷahli/ | kuajli /kʷahli/ | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.