Náhuatl
Kinahuatl cha Guerrero
Uto-Aztecan
Guerrero Nahuatl is a Central Nahuan language of the Uto-Aztecan family, spoken by around 150,000 people in the Sierra Norte/La Montaña region of Guerrero state, Mexico. Linguistically, it is one of the major Modern Nahuatl varieties alongside the Huasteca varieties (nch/nhw/nhe), with distinct phonological features such as the "saltillo" glottal stop in places where Classical Nahuatl had a /h/ or /ʔ/. Guerrero Nahuatl is part of the broader Modern Nahuatl dialect continuum descended from the Postclassic Aztec lingua franca, but with significant divergence from the Central Mexican varieties. The Guerrero region was a major Aztec frontier zone where the Triple Alliance encountered the Mixtec, Tlapanec, and Amuzgo peoples, contributing to lexical and phonological diversity in modern Guerrero Nahuatl.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kinahuatl cha Guerrero
Maji
atl
/atɬ/
Moto
tletl
/tɬetɬ/
Jua
tonatih
/tonatih/
Mwezi
metztli
/metstɬi/
Mama
nanan
/nanan/
Baba
tatah
/tatah/
Kula
tlakua
/tɬakʷa/
Kunywa
atli
/atɬi/
Upendo
tlazohtla
/tɬasoʔtɬa/
Moyo
yolotl
/jolotɬ/
Mti
kuauitl
/kʷawitl/
Nyumba
kalli
/kalːi/
Mbwa
itzcuintli
/itskʷintli/
Paka
miston
/miston/
Mkono
mahpi
/mahpi/
Jicho
ixtli
/iʃtli/
Habari
niltze
/niltse/
Asante
tlazohcamati
/tɬasoʔkamati/
Moja
ce
/se/
Nzuri
kuajli
/kʷahli/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Uto-Aztecan zinazohusiana
| Maana | Kinahuatl cha Guerrero | Kinahuatl cha Huasteca cha Kati | Kinahuatl cha Huasteca cha Magharibi | Kinahuatl cha Huasteca cha Mashariki | Kinahuatl cha Kale | Kinahuatl cha Istmo | Kipipil |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | atl /atɬ/ | atl /atɬ/ | atl /atɬ/ | atl /atɬ/ | ātl /aːtɬ/ | ahtli /aʔtli/ | at /at/ |
| Moto | tletl /tɬetɬ/ | tlitl /tɬitɬ/ | tlitl /tɬitɬ/ | titl /titɬ/ | tlētl /tɬeːtɬ/ | tit /tit/ | tit /tit/ |
| Jua | tonatih /tonatih/ | tonati /tonati/ | tonati /tonati/ | tonatih /tonatih/ | tōnatiuh /toːnatiw/ | tonal /tonal/ | tunal /tunal/ |
| Mwezi | metztli /metstɬi/ | metztli /metstɬi/ | metztli /metstɬi/ | metztli /metstɬi/ | mētztli /meːtstɬi/ | metz /mets/ | metsti /metsti/ |
| Mama | nanan /nanan/ | nana /nana/ | nana /nana/ | mama /mama/ | nāntli /naːntɬi/ | nan /nan/ | nan /nan/ |
| Baba | tatah /tatah/ | tata /tata/ | tata /tata/ | tata /tata/ | tāhtli /taːtɬi/ | tat /tat/ | tat /tat/ |
| Kula | tlakua /tɬakʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ | tacua /takʷa/ | takwa /takwa/ |
| Kunywa | atli /atɬi/ | atli /atɬi/ | atli /atɬi/ | atli /atɬi/ | ātli /aːtɬi/ | ati /ati/ | ati /ati/ |
| Upendo | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tlazōhtla /tɬasoːhtɬa/ | nech-nequi /netʃneki/ | nesa /nesa/ |
| Moyo | yolotl /jolotɬ/ | yollotl /jolːotɬ/ | yollotl /jolːotɬ/ | yollotl /jolːotɬ/ | yōllōtl /joːlːoːtɬ/ | yolio /jolio/ | yulu /julu/ |
| Mti | kuauitl /kʷawitl/ | cuahuitl /kʷawitl/ | cuahuitl /kʷawitl/ | cuahuitl /kʷawitɬ/ | cuahuitl /kʷawitɬ/ | cuahuit /kʷawit/ | kwawit /kʷawit/ |
| Nyumba | kalli /kalːi/ | calli /kalːi/ | calli /kalːi/ | calli /kalːi/ | calli /kalːi/ | cali /kali/ | kal /kal/ |
| Mbwa | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuīntli /itskʷiːntɬi/ | itzcuintli /itskʷintli/ | chichi /tʃitʃi/ |
| Paka | miston /miston/ | mizton /miston/ | mizton /miston/ | mizton /miston/ | mīztōn /miːstoːn/ | miston /miston/ | mishin /miʃin/ |
| Mkono | mahpi /mahpi/ | maitl /maitl/ | maitl /maitl/ | maitl /maitl/ | māitl /maːitɬ/ | mahuit /mawit/ | mey /mei/ |
| Jicho | ixtli /iʃtli/ | ixtli /iʃtli/ | ixtli /iʃtli/ | ixtli /iʃtli/ | īxtli /iːʃtɬi/ | ix /iʃ/ | ish /iʃ/ |
| Habari | niltze /niltse/ | niltze /niltse/ | niltze /niltse/ | nimitzpaca /nimitspaka/ | niltze /niltse/ | niltze /niltse/ | ne pakua /ne pakwa/ |
| Asante | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazōhcāmati /tɬasoːhkaːmati/ | tlazohcamati /tlasoʔkamati/ | padiush /padjuʃ/ |
| Moja | ce /se/ | ce /se/ | ce /se/ | ce /se/ | cē /seː/ | ce /se/ | se /se/ |
| Nzuri | kuajli /kʷahli/ | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ | kwahli /kʷahli/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.