Hopi

Kihopi (Hopílavayi; ISO 639-3: hop) ni lugha ya familia ya Kiuto-Azteki inayozungumzwa na takribani watu 5,000–7,100 katika vijiji vilivyo juu na kandokando ya mesa tatu za Hifadhi ya Wahopi kaskazini-mashariki mwa Arizona, Marekani. Kina aina kadhaa za vijijini zinazohusishwa na Mesa ya Kwanza, ya Pili na ya Tatu; aina ya Mesa ya Tatu imeandikwa kwa kina hasa katika kamusi ya Hopìikwa Lavàytutuveni yenye vidahizo 30,000. Kwa kawaida kitenzi huwekwa mwishoni mwa kishazi, na mfumo tajiri wa viambishi tamati huonyesha hali ya tendo, idadi, mwelekeo na kategoria nyingine za kisarufi. Alfabeti yake ya matumizi yenye msingi wa Kilatini hutofautisha vokali ndefu na fupi na kuandika kizuiwa koo kwa alama ya apostrofi. Urithishaji kati ya vizazi umedhoofika, lakini shule, madarasa ya jamii, kamusi na nyenzo za kufundishia zinazotayarishwa nchini zinaunga mkono matumizi endelevu na uhuishaji wa lugha.