Mexicaneru
Kinahuatl cha Huasteca cha Mashariki
Kiuto-Azteki
Kinahuatl cha Huasteca ya Mashariki (Náhuatl de la Huasteca Oriental) ni mojawapo ya lahaja kubwa zaidi za Kinahuatl cha kisasa, kinazungumzwa na watu wapatao 410,000 katika eneo la Huasteca kaskazini-mashariki mwa Meksiko, linaloenea katika majimbo ya Veracruz, Hidalgo, na San Luis Potosí. Pamoja na Kinahuatl cha Huasteca ya Magharibi (nhw) na Kinahuatl cha Huasteca ya Kati (nch), lahaja za Kinahuatl cha Huasteca huunda eneo kubwa zaidi lililojikita la wazungumzaji wa Kinahuatl katika Meksiko ya kisasa. Kiisimu, Kinahuatl cha Huasteca ya Mashariki huhifadhi sifa za Kinahuatl cha kale (vituo vya koromeo viitwavyo saltillo, tofauti za urefu wa vokali) na hubaki na hazina kubwa ya msamiati wa Kimesoamerika. Sarufi ya marejeleo ya Hasler ya mwaka 1979 ndiyo nyaraka kuu za kisasa.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kinahuatl cha Huasteca cha Mashariki
Maji
atl
/atɬ/
Moto
tlitl
/tɬitɬ/
Jua
tonatih
/tonatih/
Mwezi
metztli
/metstɬi/
Nyota
sitlalij
/siˈtlalih/
Mama
mama
/mama/
Baba
tata
/tata/
Mimi
na
/na/
Wewe
ta
/ta/
Jina
tocaxtli
/toˈkaʃtli/
Jicho
ixtli
/iʃtli/
Mkono
maitl
/maitl/
Moyo
yollotl
/jolːotɬ/
Upendo
tlazohtla
/tɬasoʔtɬa/
Mti
cuahuitl
/kʷawitɬ/
Nyumba
calli
/kalːi/
Mbwa
itzcuintli
/itskʷintli/
Paka
mizton
/miston/
Kula
tlacua
/tɬakʷa/
Kunywa
atli
/atɬi/
Moja
ce
/se/
Mbili
ome
/ˈome/
Habari
nimitzpaca
/nimitspaka/
Asante
tlazohcamati
/tɬasoʔkamati/
Nzuri
cualli
/kʷalːi/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Uto-Aztecan zinazohusiana
| Maana | Kinahuatl cha Huasteca cha Mashariki | Kinahuatl cha Huasteca cha Kati | Kinahuatl cha Huasteca cha Magharibi | Kinahuatl cha Guerrero | Kinahuatl cha Kale | Kinahuatl cha Istmo | Kipipil |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | atl /atɬ/ | atl /atɬ/ | atl /atɬ/ | atl /atɬ/ | ātl /aːtɬ/ | ahtli /aʔtli/ | at /at/ |
| Moto | tlitl /tɬitɬ/ | tlitl /tɬitɬ/ | tlitl /tɬitɬ/ | tletl /tɬetɬ/ | tlētl /tɬeːtɬ/ | tit /tit/ | tit /tit/ |
| Jua | tonatih /tonatih/ | tonati /tonati/ | tonati /tonati/ | tonatih /tonatih/ | tōnatiuh /toːnatiw/ | tonal /tonal/ | tunal /tunal/ |
| Mwezi | metztli /metstɬi/ | metztli /metstɬi/ | metztli /metstɬi/ | metztli /metstɬi/ | mētztli /meːtstɬi/ | metz /mets/ | metsti /metsti/ |
| Nyota | sitlalij /siˈtlalih/ | sitlalij /siˈtlalih/ | sitlalij /siˈtlalih/ | sitlalin /siˈtlalin/ | cītlālin /siːˈtlaːlin/ | sitlalin /siˈtlalin/ | sital /ˈsital/ |
| Mama | mama /mama/ | nana /nana/ | nana /nana/ | nanan /nanan/ | nāntli /naːntɬi/ | nan /nan/ | nan /nan/ |
| Baba | tata /tata/ | tata /tata/ | tata /tata/ | tatah /tatah/ | tahtli /tahtɬi/ | tat /tat/ | tat /tat/ |
| Mimi | na /na/ | na /na/ | na /na/ | nejua /neˈwa/ | nehhuātl /neʔˈwaːtɬ/ | naja /ˈnaha/ | naja /ˈnaha/ |
| Wewe | ta /ta/ | ta /ta/ | ta /ta/ | tejua /teˈwa/ | tehhuātl /teʔˈwaːtɬ/ | taja /ˈtaha/ | taja /ˈtaha/ |
| Jina | tocaxtli /toˈkaʃtli/ | tocaxtli /toˈkaʃtli/ | tocaxtli /toˈkaʃtli/ | tocaitl /toˈkaitɬ/ | tōcāitl /toːˈkaːitɬ/ | tocayotl /tokaˈjotɬ/ | tukay /ˈtukaj/ |
| Jicho | ixtli /iʃtli/ | ixtli /iʃtli/ | ixtli /iʃtli/ | ixtli /iʃtli/ | īxtli /iːʃtɬi/ | ix /iʃ/ | ish /iʃ/ |
| Mkono | maitl /maitl/ | maitl /maitl/ | maitl /maitl/ | maitl /maitɬ/ | māitl /maːitɬ/ | mahuit /mawit/ | mey /mei/ |
| Moyo | yollotl /jolːotɬ/ | yollotl /jolːotɬ/ | yollotl /jolːotɬ/ | yolotl /jolotɬ/ | yōllōtl /joːlːoːtɬ/ | yolio /jolio/ | yulu /julu/ |
| Upendo | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | tlazōhtla /tɬasoːhtɬa/ | nequi /neki/ | tasujta /tasuhta/ |
| Mti | cuahuitl /kʷawitɬ/ | cuahuitl /kʷawitl/ | cuahuitl /kʷawitl/ | kuauitl /kʷawitl/ | cuahuitl /kʷawitɬ/ | cuahuit /kʷawit/ | kwawit /kʷawit/ |
| Nyumba | calli /kalːi/ | calli /kalːi/ | calli /kalːi/ | kalli /kalːi/ | calli /kalːi/ | cali /kali/ | kal /kal/ |
| Mbwa | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuintli /itskʷintli/ | itzcuīntli /itskʷiːntɬi/ | itzcuintli /itskʷintli/ | chichi /tʃitʃi/ |
| Paka | mizton /miston/ | mizton /miston/ | mizton /miston/ | miston /miston/ | mīztōn /miːstoːn/ | miston /miston/ | mishin /miʃin/ |
| Kula | tlacua /tɬakʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ | tlakua /tɬakʷa/ | tlacua /tɬakʷa/ | tacua /takʷa/ | takwa /takwa/ |
| Kunywa | atli /atɬi/ | atli /atɬi/ | atli /atɬi/ | atli /atɬi/ | ātli /aːtɬi/ | ati /ati/ | ati /ati/ |
| Moja | ce /se/ | ce /se/ | ce /se/ | ce /se/ | cē /seː/ | ce /se/ | se /se/ |
| Mbili | ome /ˈome/ | ome /ˈome/ | ome /ˈome/ | ome /ˈome/ | ōme /ˈoːme/ | ome /ˈome/ | ume /ˈume/ |
| Habari | nimitzpaca /nimitspaka/ | niltze /niltse/ | niltze /niltse/ | niltze /niltse/ | niltze /niltse/ | niltze /niltse/ | ne pakua /ne pakwa/ |
| Asante | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | tlazōhcāmati /tɬasoːhkaːmati/ | tlazohcamati /tlasoʔkamati/ | padiush /padjuʃ/ |
| Nzuri | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ | kuajli /kʷahli/ | cualli /kʷalːi/ | cualli /kʷalːi/ | kwahli /kʷahli/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.