Kimbundu
Atlantic-Congo (Bantu, Kimbundu)
Kimbundu ni lugha ya pili kwa ukubwa ya kiasili nchini Angola, inayozungumzwa katika eneo la Luanda. Imechangia maneno mengi kwa Kireno cha Brazil (na kupitia hiyo kwa lugha nyingine); maneno kama "samba" na "dengue" yana asili ya Kimbundu.
Inakozungumzwa
Maneno 20 ya msingi katika Kimbundu
Maji
menha
/meɲa/
Moto
tubia
/tubja/
Jua
muanya
/mwaɲa/
Mwezi
ngonde
/ŋɡonde/
Mama
mama
/mama/
Baba
tata
/tata/
Kula
kudya
/kudja/
Kunywa
kunwa
/kunwa/
Upendo
henda
/henda/
Moyo
muxima
/muʃima/
Mti
mukune
/mukune/
Nyumba
inzo
/inzo/
Mbwa
imbwa
/imbwa/
Paka
kasalu
/kasalu/
Mkono
lukwaku
/lukwaku/
Jicho
dixi
/diʃi/
Habari
kiebi
/kiebi/
Asante
kishukutu
/kiʃukutu/
Moja
-moxi
/moʃi/
Nzuri
kiá
/kja/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Atlantic-Congo (Bantu, Kimbundu) zinazohusiana
| Maana | Kimbundu | Kikongo | Kikaonde | Kiluvale | Kisangu | Kirundi | Kiherero |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | menha /meɲa/ | maza /maza/ | mema /mema/ | meya /meja/ | ameenzi /ameːnzi/ | amazi /amaːzi/ | omeva /omeva/ |
| Moto | tubia /tubja/ | tiya /tija/ | mujilo /mudʒilo/ | kakahya /kakahja/ | umoto /umoto/ | umuriro /umuɾiɾo/ | omuriro /omuriro/ |
| Jua | muanya /mwaɲa/ | ntangu /ntaŋɡu/ | juba /dʒuba/ | likumbi /likumbi/ | liluga /liluɡa/ | izuba /izuba/ | eyuva /ejuva/ |
| Mwezi | ngonde /ŋɡonde/ | ngonda /ŋɡonda/ | ñondo /ɲondo/ | kakweji /kakwedʒi/ | umwesi /umwesi/ | ukwezi /ukwezi/ | omueze /omueze/ |
| Mama | mama /mama/ | mama /mama/ | bama /bama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /maːma/ | mama /mama/ |
| Baba | tata /tata/ | tata /tata/ | batata /batata/ | tata /tata/ | baba /baba/ | data /data/ | tate /tate/ |
| Kula | kudya /kudja/ | ku dia /ku dja/ | kuja /kudʒa/ | kulya /kuʎa/ | kulya /kuʎa/ | kurya /kuɾja/ | kuriya /kurija/ |
| Kunywa | kunwa /kunwa/ | ku nua /ku nua/ | kutoma /kutoma/ | kunwa /kunwa/ | kunwa /kunwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunwa /kunwa/ |
| Upendo | henda /henda/ | zola /zola/ | butemwe /butemwe/ | zangi /zaŋɡi/ | ulungu /uluŋɡu/ | urukundo /uɾukundo/ | orusuvero /orusuvero/ |
| Moyo | muxima /muʃima/ | ntima /ntima/ | muchima /mutʃima/ | mutima /mutima/ | umutima /umutima/ | umutima /umutima/ | omutima /omutima/ |
| Mti | mukune /mukune/ | nti /nti/ | kichi /kitʃi/ | mutondo /mutondo/ | umuti /umuti/ | igiti /iɡiti/ | omuti /omuti/ |
| Nyumba | inzo /inzo/ | nzo /nzo/ | nzubo /nzubo/ | zuvo /zuvo/ | inyumba /iɲumba/ | inzu /inzu/ | ondjuwo /ondʒuwo/ |
| Mbwa | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | kawa /kawa/ | imbwa /imbwa/ | imbwa /imbwa/ | ombwa /ombwa/ |
| Paka | kasalu /kasalu/ | nyau /ɲau/ | kapuso /kapuso/ | katako /katako/ | paka /paka/ | akayabu /akajabu/ | okatjiru /okat͡ʃiru/ |
| Mkono | lukwaku /lukwaku/ | koko /koko/ | kuboko /kuboko/ | livoko /livoko/ | ukuboko /ukuboko/ | ukuboko /ukuboko/ | eke /eke/ |
| Jicho | dixi /diʃi/ | disu /disu/ | jiso /dʒiso/ | liso /liso/ | iliho /iliho/ | ijisho /idʒiʃo/ | eho /eho/ |
| Habari | kiebi /kiebi/ | mboté /mbote/ | mwapoñai /mwapoɲai/ | mwane /mwane/ | mbasala /mbasala/ | amahoro /amahoɾo/ | wa penduka /wa penduka/ |
| Asante | kishukutu /kiʃukutu/ | matondo /matondo/ | nasakwilila /nasakwilila/ | nasakwilila /nasakwilila/ | nashukulu /naʃukulu/ | murakoze /muɾakoze/ | okuhepa /okuhepa/ |
| Moja | -moxi /moʃi/ | mosi /mosi/ | umo /umo/ | -mwe /mwe/ | imo /imo/ | rimwe /ɾimwe/ | -mwe /mwe/ |
| Nzuri | kiá /kja/ | mbote /mbote/ | kyawama /kjawama/ | -mwaza /mwaza/ | kwifwa /kwifwa/ | nziza /nziza/ | -wa /wa/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.