Esperanto
Kiesperanto
Iliyobuniwa (a posteriori)
Pia hujulikana kama: Esperanto
Kiesperanto (ISO 639-3: epo) ndiyo lugha saidizi ya kimataifa iliyopangwa inayotumiwa zaidi. L. L. Zamenhof alichapisha kitabu chake cha kwanza, Unua Libro, mwaka 1887 kwa jina Doktoro Esperanto, na Fundamento de Esperanto ya 1905 bado ni msingi wake wenye mamlaka. Alfabeti yake ya Kilatini ina herufi 28 zikiwemo ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ na ŭ; tahajia ina ulinganifu mkubwa na fonimu, na mkazo kwa kawaida huangukia silabi ya pili kutoka mwisho. Sarufi hutumia miisho ya kawaida na viambishi zalishi: nomino huishia -o, vivumishi -a, vielezi vilivyoundwa -e, na -n huonyesha hali ya yambwa, hivyo kuruhusu mpangilio wa maneno ulio nyumbufu kiasi. Msamiati unatoka hasa lugha za Ulaya, ukiwa na vyanzo vikubwa vya Kiromansi na Kijerumani pamoja na athari fulani za Kislavoni. Kiesperanto kina jamii ya wazungumzaji duniani, wazungumzaji waliokipata kama lugha mama, fasihi asilia, muziki na makongamano ya kimataifa, lakini hakuna nchi inayokifanya lugha rasmi ya kitaifa.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiesperanto
Maji
akvo
/ˈakvo/
Moto
fajro
/ˈfajro/
Jua
suno
/ˈsuno/
Mwezi
luno
/ˈluno/
Nyota
stelo
/ˈstelo/
Mama
patrino
/paˈtrino/
Baba
patro
/ˈpatro/
Mimi
mi
/mi/
Wewe
vi
/vi/
Jina
nomo
/ˈnomo/
Jicho
okulo
/oˈkulo/
Mkono
mano
/ˈmano/
Moyo
koro
/ˈkoro/
Upendo
amo
/ˈamo/
Mti
arbo
/ˈarbo/
Nyumba
domo
/ˈdomo/
Mbwa
hundo
/ˈhundo/
Paka
kato
/ˈkato/
Kula
manĝi
/ˈmandʒi/
Kunywa
trinki
/ˈtrinki/
Moja
unu
/ˈunu/
Mbili
du
/du/
Habari
saluton
/saˈluton/
Asante
dankon
/ˈdankon/
Nzuri
bona
/ˈbona/
Kekeo
kukolo
/kuˈkolo/
Woof
boj boj
/boj boj/
Kompyuta
komputilo
/kompuˈtilo/
Sushi
suŝio
/suˈʃio/
Alama ya @
heliko
/heˈliko/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Constructed (a posteriori) zinazohusiana
| Maana | Kiesperanto | Ido | Interlingue | Kiitaliano (cha enzi ya Dante) | Kichavacano | Kiitaliano | Kiromagnol |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | akvo /ˈakvo/ | aquo /ˈakwo/ | aqua /ˈakwa/ | acqua /ˈakːwa/ | agua /ˈaɡwa/ | acqua /ˈakkwa/ | acua /ˈakwa/ |
| Moto | fajro /ˈfajro/ | fairo /ˈfajro/ | foy /foj/ | foco /ˈfɔko/ | fuego /ˈfweɡo/ | fuoco /ˈfwɔːko/ | fugh /ˈfuɡ/ |
| Jua | suno /ˈsuno/ | suno /ˈsuno/ | sole /ˈsole/ | sole /ˈsole/ | sol /sol/ | sole /ˈsoːle/ | sòl /ˈsɔl/ |
| Mwezi | luno /ˈluno/ | luno /ˈluno/ | lune /ˈlune/ | luna /ˈluna/ | luna /ˈluna/ | luna /ˈluːna/ | lónna /ˈlonːa/ |
| Nyota | stelo /ˈstelo/ | stelo /ˈstelo/ | stelle /ˈstele/ | stella /ˈstella/ | estrella /esˈtɾeja/ | stella /ˈstɛlla/ | stèla /ˈstɛla/ |
| Mama | patrino /paˈtrino/ | matro /ˈmatro/ | matre /ˈmatre/ | madre /ˈmaːdre/ | nana /ˈnana/ | madre /ˈmaːdre/ | mêdar /ˈmeːdaɾ/ |
| Baba | patro /ˈpatro/ | patro /ˈpatro/ | patre /ˈpatre/ | padre /ˈpaːdre/ | tata /ˈtata/ | padre /ˈpaːdre/ | pêdar /ˈpeːdaɾ/ |
| Mimi | mi /mi/ | me /me/ | yo /jo/ | io /ˈio/ | yo /jo/ | io /ˈio/ | mè /mɛ/ |
| Wewe | vi /vi/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /ˈtu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tè /tɛ/ |
| Jina | nomo /ˈnomo/ | nomo /ˈnomo/ | nómine /ˈnomine/ | nome /ˈnoːme/ | nombre /ˈnombɾe/ | nome /ˈnome/ | nòm /nɔm/ |
| Jicho | okulo /oˈkulo/ | okulo /oˈkulo/ | ocul /oˈkul/ | occhio /ˈɔkːjo/ | ojo /ˈoho/ | occhio /ˈɔkkjo/ | ucc /ˈutʃ/ |
| Mkono | mano /ˈmano/ | manuo /maˈnuo/ | manu /ˈmanu/ | mano /ˈmano/ | mano /ˈmano/ | mano /ˈmaːno/ | mân /ˈmaːn/ |
| Moyo | koro /ˈkoro/ | kordio /korˈdio/ | cordie /ˈkordie/ | core /ˈkɔre/ | corazón /koraˈson/ | cuore /ˈkwɔːre/ | côr /ˈkoːɾ/ |
| Upendo | amo /ˈamo/ | amoro /aˈmoro/ | amore /aˈmore/ | amore /aˈmore/ | ama /ˈama/ | amore /aˈmoːre/ | amour /aˈmouɾ/ |
| Mti | arbo /ˈarbo/ | arboro /arˈboro/ | árbor /ˈarbor/ | albero /ˈalbero/ | árbol /ˈaɾbol/ | albero /ˈalbero/ | arbal /ˈaɾbal/ |
| Nyumba | domo /ˈdomo/ | domo /ˈdomo/ | dom /dom/ | casa /ˈkasa/ | casa /ˈkasa/ | casa /ˈkaːsa/ | ca /ˈka/ |
| Mbwa | hundo /ˈhundo/ | hundo /ˈhundo/ | cane /ˈkane/ | cane /ˈkane/ | perro /ˈpeɾo/ | cane /ˈkaːne/ | can /ˈkan/ |
| Paka | kato /ˈkato/ | kato /ˈkato/ | cat /kat/ | gatto /ˈɡatːo/ | gato /ˈɡato/ | gatto /ˈɡatto/ | gâta /ˈɡaːta/ |
| Kula | manĝi /ˈmandʒi/ | manjar /manˈʒar/ | manjar /manˈʒar/ | mangiare /manˈdʒare/ | come /koˈme/ | mangiare /manˈdʒaːre/ | mâgna /ˈmaɲa/ |
| Kunywa | trinki /ˈtrinki/ | drinkar /drinˈkar/ | trincar /trinˈkar/ | bevere /ˈbevere/ | bebe /beˈbe/ | bere /ˈbeːre/ | bér /ˈbeɾ/ |
| Moja | unu /ˈunu/ | un /un/ | un /un/ | uno /ˈuno/ | uno /ˈuno/ | uno /ˈuːno/ | ón /ˈon/ |
| Mbili | du /du/ | du /du/ | du /du/ | due /ˈduːe/ | dos /dos/ | due /ˈdue/ | dû /duː/ |
| Habari | saluton /saˈluton/ | saluto /saˈluto/ | salute /saˈlute/ | salute /saˈlute/ | buenas /ˈbwenas/ | ciao /ˈtʃaːo/ | ciô /ˈtʃoː/ |
| Asante | dankon /ˈdankon/ | danko /ˈdanko/ | mersí /merˈsi/ | mercede /merˈtʃede/ | gracias /ˈɡɾasjas/ | grazie /ˈɡrattsje/ | gras /ˈɡɾas/ |
| Nzuri | bona /ˈbona/ | bona /ˈbona/ | bon /bon/ | buono /ˈbwɔno/ | bueno /ˈbweno/ | buono /ˈbwɔːno/ | bón /ˈbon/ |
| Kekeo | kukolo /kuˈkolo/ | kukulo /kuˈkulo/ | cucú /kuˈku/ | cucco /ˈkukko/ | — | cuculo /ˈkuːkulo/ | còc /kɔk/ |
| Woof | boj boj /boj boj/ | — | — | — | — | bau bau /baw baw/ | — |
| Kompyuta | komputilo /kompuˈtilo/ | komputero /kompuˈtero/ | computator /komputaˈtor/ | abbaco /abˈbaːko/ | — | computer /komˈpju.ter/ | computer /komˈpjuter/ |
| Sushi | suŝio /suˈʃio/ | sushio /suˈʃio/ | — | tonnina /tonˈniːna/ | — | sushi /ˈsuʃ.ʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ |
| Alama ya @ | heliko /heˈliko/ | arobo /aˈrobo/ | — | — | — | chiocciola /ˈkjɔttʃola/ | — |
Ulinganishaji wa mpangilio wa maneno
Linganisha na lugha kuu za dunia
Linganisha na lugha zenye uhusiano wa karibu
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.