volgare illustre
Kiitaliano (cha enzi ya Dante)
Kihindi-Ulaya (Kiitaliki, Kiromance, Kiitalo-Magharibi, lahaja ya Kitoscana) · aina ya kihistoria / iliyofichwa
Kiitaliano cha Kale (italiano antico) ni Kitoscani cha Kiflorence cha kifasihi cha "Taji Tatu" za karne ya 14: Komedia ya Kimungu ya Dante Alighieri (~1308-1320), Canzoniere ya Petrarch (~1350), na Decameron ya Boccaccio (~1353). Ni cha msingi kwa kanuni ya kifasihi ya Kiitaliano na ndio msingi ambao juu yake Prose della volgar lingua (1525) ya Pietro Bembo ilisanifu Kiitaliano cha Kisasa. Sifa zinazokitofautisha na Kiitaliano cha kisasa (it): foco (badala ya fuoco), bevere (badala ya bere), core (badala ya cuore), mercede (badala ya grazie); passato remoto kutumika kama wakati chaguo-msingi wa masimulizi; vibainishi vya kale (lo, li) kabla ya makundi ya konsonanti; sintaksia yenye uondoaji-sauti mwingi (elisi); ukopaji wa kimsamiati wa kishairi kutoka Kiprovensali/Kisicilia. Matamshi yanaakisi Kitoscani cha karne ya 14: /e o/ funge katika maneno mengi yaliyofunguliwa baadaye katika kiwango cha kisasa, /s/ kati ya irabu hutamkwa kwa sauti /z/ kote (imehifadhiwa katika lafudhi ya Kitoscani cha kisasa), /i u/ zisizoinuliwa katika silabi funge. Hufundishwa kikanuni katika shule za Italia (Liceo Classico) kwa kusoma Komedia ya Kimungu na kanuni ya Kitoscani.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Kiitaliano (cha enzi ya Dante)
Maji
acqua
/ˈakːwa/
Moto
foco
/ˈfɔko/
Jua
sole
/ˈsole/
Mwezi
luna
/ˈluna/
Nyota
stella
/ˈstella/
Mama
madre
/ˈmaːdre/
Baba
padre
/ˈpaːdre/
Mimi
io
/ˈio/
Wewe
tu
/ˈtu/
Jina
nome
/ˈnoːme/
Jicho
occhio
/ˈɔkːjo/
Mkono
mano
/ˈmano/
Moyo
core
/ˈkɔre/
Upendo
amore
/aˈmore/
Mti
albero
/ˈalbero/
Nyumba
casa
/ˈkasa/
Mbwa
cane
/ˈkane/
Paka
gatto
/ˈɡatːo/
Kula
mangiare
/manˈdʒare/
Kunywa
bevere
/ˈbevere/
Moja
uno
/ˈuno/
Mbili
due
/ˈduːe/
Habari
salute
/saˈlute/
Asante
mercede
/merˈtʃede/
Nzuri
buono
/ˈbwɔno/
Kekeo
cucco
/ˈkukko/
Kompyuta
abbaco
/abˈbaːko/
Sushi
tonnina
/tonˈniːna/
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Indo-European (Italic, Romance, Italo-Western, Tuscan) zinazohusiana
| Maana | Kiitaliano (cha enzi ya Dante) | Kiitaliano | Kihispania cha kale | Interlingue | Interlingua | Kihispania | Kihispania cha Zama za Dhahabu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | acqua /ˈakːwa/ | acqua /ˈakkwa/ | agua /ˈaɣwa/ | aqua /ˈakwa/ | aqua /akwa/ | agua /ˈaɣwa/ | agua /ˈaɣwa/ |
| Moto | foco /ˈfɔko/ | fuoco /ˈfwɔːko/ | fuego /ˈfweɣo/ | foy /foj/ | foco /fɔko/ | fuego /ˈfweɣo/ | fuego /ˈfweɣo/ |
| Jua | sole /ˈsole/ | sole /ˈsoːle/ | sol /sol/ | sole /ˈsole/ | sol /sɔl/ | sol /sol/ | sol /sol/ |
| Mwezi | luna /ˈluna/ | luna /ˈluːna/ | luna /ˈluna/ | lune /ˈlune/ | luna /luna/ | luna /ˈluna/ | luna /ˈluna/ |
| Nyota | stella /ˈstella/ | stella /ˈstɛlla/ | estrella /esˈtɾeʎa/ | stelle /ˈstele/ | stella /ˈstɛla/ | estrella /esˈtɾeʎa/ | estrella /esˈtɾeʎa/ |
| Mama | madre /ˈmaːdre/ | madre /ˈmaːdre/ | madre /ˈmaðre/ | matre /ˈmatre/ | matre /matre/ | madre /ˈmaðɾe/ | madre /ˈmadɾe/ |
| Baba | padre /ˈpaːdre/ | padre /ˈpaːdre/ | padre /ˈpaðre/ | patre /ˈpatre/ | patre /patre/ | padre /ˈpaðɾe/ | padre /ˈpadɾe/ |
| Mimi | io /ˈio/ | io /ˈio/ | yo /jo/ | yo /jo/ | io /ˈio/ | yo /ʝo/ | yo /ʝo/ |
| Wewe | tu /ˈtu/ | tu /tu/ | tú /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tú /tu/ | tú /tu/ |
| Jina | nome /ˈnoːme/ | nome /ˈnome/ | nombre /ˈnombɾe/ | nómine /ˈnomine/ | nomine /ˈnomine/ | nombre /ˈnombɾe/ | nombre /ˈnombɾe/ |
| Jicho | occhio /ˈɔkːjo/ | occhio /ˈɔkkjo/ | ojo /ˈoʒo/ | ocul /oˈkul/ | oculo /okulo/ | ojo /ˈoxo/ | ojo /ˈoʃo/ |
| Mkono | mano /ˈmano/ | mano /ˈmaːno/ | mano /ˈmano/ | manu /ˈmanu/ | mano /mano/ | mano /ˈmano/ | mano /ˈmano/ |
| Moyo | core /ˈkɔre/ | cuore /ˈkwɔːre/ | coraçón /koɾaˈtson/ | cordie /ˈkordie/ | corde /kɔrde/ | corazón /koɾaˈθon/ | coraçón /koɾaˈtson/ |
| Upendo | amore /aˈmore/ | amore /aˈmoːre/ | amor /aˈmoɾ/ | amore /aˈmore/ | amor /amor/ | amor /aˈmoɾ/ | amor /aˈmoɾ/ |
| Mti | albero /ˈalbero/ | albero /ˈalbero/ | árbor /ˈaɾβoɾ/ | árbor /ˈarbor/ | arbore /arbore/ | árbol /ˈaɾβol/ | árbol /ˈaɾβol/ |
| Nyumba | casa /ˈkasa/ | casa /ˈkaːsa/ | casa /ˈkaza/ | dom /dom/ | casa /kasa/ | casa /ˈkasa/ | casa /ˈkasa/ |
| Mbwa | cane /ˈkane/ | cane /ˈkaːne/ | can /kan/ | cane /ˈkane/ | can /kan/ | perro /ˈpero/ | perro /ˈpero/ |
| Paka | gatto /ˈɡatːo/ | gatto /ˈɡatto/ | gato /ˈɡato/ | cat /kat/ | catto /katto/ | gato /ˈɡato/ | gato /ˈɡato/ |
| Kula | mangiare /manˈdʒare/ | mangiare /manˈdʒaːre/ | comer /koˈmeɾ/ | manjar /manˈʒar/ | manducar /mandukar/ | comer /koˈmeɾ/ | comer /koˈmeɾ/ |
| Kunywa | bevere /ˈbevere/ | bere /ˈbeːre/ | bever /beˈveɾ/ | trincar /trinˈkar/ | biber /biber/ | beber /beˈβeɾ/ | beuer /beˈβeɾ/ |
| Moja | uno /ˈuno/ | uno /ˈuːno/ | uno /ˈuno/ | un /un/ | un /un/ | uno /ˈuno/ | uno /ˈuno/ |
| Mbili | due /ˈduːe/ | due /ˈdue/ | dos /dos/ | du /du/ | duo /ˈduo/ | dos /dos/ | dos /dos/ |
| Habari | salute /saˈlute/ | ciao /ˈtʃaːo/ | salud /saˈlud/ | salute /saˈlute/ | salute /salute/ | hola /ˈola/ | Dios os guarde /djos os ˈɡwaɾde/ |
| Asante | mercede /merˈtʃede/ | grazie /ˈɡrattsje/ | mercedes /meɾˈtseðes/ | mersí /merˈsi/ | gratias /ɡratias/ | gracias /ˈɡɾaθjas/ | gracias /ˈɡɾatsjas/ |
| Nzuri | buono /ˈbwɔno/ | buono /ˈbwɔːno/ | bueno /ˈbweno/ | bon /bon/ | bon /bon/ | bueno /ˈbweno/ | bueno /ˈbweno/ |
| Kekeo | cucco /ˈkukko/ | cuculo /ˈkuːkulo/ | cuco /ˈkuko/ | cucú /kuˈku/ | cucu /ˈkuku/ | cuco /ˈkuko/ | cuclillo /kuˈkliʎo/ |
| Kompyuta | abbaco /abˈbaːko/ | computer /komˈpju.ter/ | ábaco /ˈabako/ | computator /komputaˈtor/ | computator /komputaˈtor/ | ordenador /oɾðenaˈðoɾ/ | ábaco /ˈabako/ |
| Sushi | tonnina /tonˈniːna/ | sushi /ˈsuʃ.ʃi/ | cecial /tseˈtsjal/ | — | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsusi/ | escabeche /eskaˈbetʃe/ |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.