Ido
lugha bandia (auxiliary, Esperantido)
Ido ni lugha saidizi ya kimataifa iliyobuniwa, iliyoanza mwaka 1907 kama marekebisho ya Kiesperanto, iliyopitishwa na Ujumbe wa Kuchagua Lugha Saidizi ya Kimataifa uliokutana Paris — jina lake ni tu neno la Kiesperanto lenye maana ya 'mzao'. Wasanifu wake, hasa mwanamantiki Mfaransa Louis Couturat na Mwesperanto Louis de Beaufront, walilenga uasilia zaidi na urahisi wa uchapishaji: herufi zenye alama ĉ ĝ ĥ ĵ ŝ ŭ zilifutwa, upatanisho wa lazima wa vivumishi na kiambishi cha shamirisho -n viliondolewa, na mizizi mingi ilichaguliwa upya ili itambulike kimataifa zaidi. Sarufi huhifadhi miishio bayana ya Kiesperanto — nomino kwa -o, vivumishi kwa -a, vielezi kwa -e, vitenzi visivyonyambuliwa kwa -ar — huku mkazo ukiwa katika silabi ya pili kutoka mwisho isipokuwa katika vitenzi visivyonyambuliwa, ambavyo hukazia silabi ya mwisho. Marekebisho hayo yaliigawa vikali harakati ya Kiesperanto na Ido haikuiondoa lugha mama yake, lakini imeendelezwa bila kukatika tangu wakati huo, leo na Uniono por la Linguo Internaciona Ido, ikikadiriwa kuwa na watumiaji elfu moja hadi elfu tano na Wikipedia inayotumika.
Inakozungumzwa
Maneno 31 ya msingi katika Ido
Maji
aquo
/ˈakwo/
Moto
fairo
/ˈfajro/
Jua
suno
/ˈsuno/
Mwezi
luno
/ˈluno/
Nyota
stelo
/ˈstelo/
Mama
matro
/ˈmatro/
Baba
patro
/ˈpatro/
Mimi
me
/me/
Wewe
tu
/tu/
Jina
nomo
/ˈnomo/
Jicho
okulo
/oˈkulo/
Mkono
manuo
/maˈnuo/
Moyo
kordio
/korˈdio/
Upendo
amoro
/aˈmoro/
Mti
arboro
/arˈboro/
Nyumba
domo
/ˈdomo/
Mbwa
hundo
/ˈhundo/
Paka
kato
/ˈkato/
Kula
manjar
/manˈʒar/
Kunywa
drinkar
/drinˈkar/
Moja
un
/un/
Mbili
du
/du/
Habari
saluto
/saˈluto/
Asante
danko
/ˈdanko/
Nzuri
bona
/ˈbona/
Kekeo
kukulo
/kuˈkulo/
Kompyuta
komputero
/kompuˈtero/
Sushi
sushio
/suˈʃio/
Dopamini
dopamino
/dopaˈmino/
Alama ya @
arobo
/aˈrobo/
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha za Constructed (auxiliary, Esperantido) zinazohusiana
| Maana | Ido | Kiesperanto | Interlingue | Interlingua | Kiitaliano | Kiveneti | Kiitaliano (cha enzi ya Dante) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | aquo /ˈakwo/ | akvo /ˈakvo/ | aqua /ˈakwa/ | aqua /akwa/ | acqua /ˈakkwa/ | aqua /akwa/ | acqua /ˈakːwa/ |
| Moto | fairo /ˈfajro/ | fajro /ˈfajro/ | foy /foj/ | foco /fɔko/ | fuoco /ˈfwɔːko/ | fogo /foɡo/ | foco /ˈfɔko/ |
| Jua | suno /ˈsuno/ | suno /ˈsuno/ | sole /ˈsole/ | sol /sɔl/ | sole /ˈsoːle/ | sol /sol/ | sole /ˈsole/ |
| Mwezi | luno /ˈluno/ | luno /ˈluno/ | lune /ˈlune/ | luna /luna/ | luna /ˈluːna/ | łuna /ɫuna/ | luna /ˈluna/ |
| Nyota | stelo /ˈstelo/ | stelo /ˈstelo/ | stelle /ˈstele/ | stella /ˈstɛla/ | stella /ˈstɛlla/ | stela /ˈstela/ | stella /ˈstella/ |
| Mama | matro /ˈmatro/ | patrino /paˈtrino/ | matre /ˈmatre/ | matre /matre/ | madre /ˈmaːdre/ | mare /mare/ | madre /ˈmaːdre/ |
| Baba | patro /ˈpatro/ | patro /ˈpatro/ | patre /ˈpatre/ | patre /patre/ | padre /ˈpaːdre/ | pare /pare/ | padre /ˈpaːdre/ |
| Mimi | me /me/ | mi /mi/ | yo /jo/ | io /ˈio/ | io /ˈio/ | mi /mi/ | io /ˈio/ |
| Wewe | tu /tu/ | vi /vi/ | tu /tu/ | tu /tu/ | tu /tu/ | ti /ti/ | tu /ˈtu/ |
| Jina | nomo /ˈnomo/ | nomo /ˈnomo/ | nómine /ˈnomine/ | nomine /ˈnomine/ | nome /ˈnome/ | nome /ˈnome/ | nome /ˈnoːme/ |
| Jicho | okulo /oˈkulo/ | okulo /oˈkulo/ | ocul /oˈkul/ | oculo /okulo/ | occhio /ˈɔkkjo/ | ocio /ɔtʃo/ | occhio /ˈɔkːjo/ |
| Mkono | manuo /maˈnuo/ | mano /ˈmano/ | manu /ˈmanu/ | mano /mano/ | mano /ˈmaːno/ | man /man/ | mano /ˈmano/ |
| Moyo | kordio /korˈdio/ | koro /ˈkoro/ | cordie /ˈkordie/ | corde /kɔrde/ | cuore /ˈkwɔːre/ | cor /kɔr/ | core /ˈkɔre/ |
| Upendo | amoro /aˈmoro/ | amo /ˈamo/ | amore /aˈmore/ | amor /amor/ | amore /aˈmoːre/ | amor /amor/ | amore /aˈmore/ |
| Mti | arboro /arˈboro/ | arbo /ˈarbo/ | árbor /ˈarbor/ | arbore /arbore/ | albero /ˈalbero/ | àrboro /arboro/ | albero /ˈalbero/ |
| Nyumba | domo /ˈdomo/ | domo /ˈdomo/ | dom /dom/ | casa /kasa/ | casa /ˈkaːsa/ | caxa /ˈkaza/ | casa /ˈkasa/ |
| Mbwa | hundo /ˈhundo/ | hundo /ˈhundo/ | cane /ˈkane/ | can /kan/ | cane /ˈkaːne/ | can /kan/ | cane /ˈkane/ |
| Paka | kato /ˈkato/ | kato /ˈkato/ | cat /kat/ | catto /katto/ | gatto /ˈɡatto/ | gato /ɡato/ | gatto /ˈɡatːo/ |
| Kula | manjar /manˈʒar/ | manĝi /ˈmandʒi/ | manjar /manˈʒar/ | manducar /mandukar/ | mangiare /manˈdʒaːre/ | magnàr /maˈɲar/ | mangiare /manˈdʒare/ |
| Kunywa | drinkar /drinˈkar/ | trinki /ˈtrinki/ | trincar /trinˈkar/ | biber /biber/ | bere /ˈbeːre/ | bévar /ˈbevar/ | bevere /ˈbevere/ |
| Moja | un /un/ | unu /ˈunu/ | un /un/ | un /un/ | uno /ˈuːno/ | un /un/ | uno /ˈuno/ |
| Mbili | du /du/ | du /du/ | du /du/ | duo /ˈduo/ | due /ˈdue/ | do /do/ | due /ˈduːe/ |
| Habari | saluto /saˈluto/ | saluton /saˈluton/ | salute /saˈlute/ | salute /salute/ | ciao /ˈtʃaːo/ | ciao /tʃao/ | salute /saˈlute/ |
| Asante | danko /ˈdanko/ | dankon /ˈdankon/ | mersí /merˈsi/ | gratias /ɡratias/ | grazie /ˈɡrattsje/ | grassie /ɡrasje/ | mercede /merˈtʃede/ |
| Nzuri | bona /ˈbona/ | bona /ˈbona/ | bon /bon/ | bon /bon/ | buono /ˈbwɔːno/ | bon /bon/ | buono /ˈbwɔno/ |
| Kekeo | kukulo /kuˈkulo/ | kukolo /kuˈkolo/ | cucú /kuˈku/ | cucu /ˈkuku/ | cuculo /ˈkuːkulo/ | cucù /kuˈku/ | cucco /ˈkukko/ |
| Kompyuta | komputero /kompuˈtero/ | komputilo /kompuˈtilo/ | computator /komputaˈtor/ | computator /komputaˈtor/ | computer /komˈpju.ter/ | computer /komˈpjuter/ | abbaco /abˈbaːko/ |
| Sushi | sushio /suˈʃio/ | suŝio /suˈʃio/ | — | sushi /ˈsuʃi/ | sushi /ˈsuʃ.ʃi/ | sushi /ˈsuʃi/ | tonnina /tonˈniːna/ |
| Dopamini | dopamino /dopaˈmino/ | — | — | — | dopamina /dopaˈmiːna/ | — | — |
| Alama ya @ | arobo /aˈrobo/ | heliko /heˈliko/ | — | — | chiocciola /ˈkjɔttʃola/ | — | — |
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.