𐡀𐡓𐡌𐡉𐡀

Kiaramu cha Kale

Kiafro-Asia (Northwest Semitic, Aramaic) · aina ya kihistoria / iliyofichwa

FamiliaKiafro-Asia (Northwest Semitic, Aramaic) Wasemajiiliyotoweka (asili ya Kiaramu cha Kifalme) HatiOld Aramaic alphabet (Phoenician-derived, 22 konsonanti) NchiSiria ya Kale, Mesopotamia ya Juu (Aram-Damasko, Sam’al, Bit-Adini, Guzana) Lugha rasmiHapana (lugha ya dola ya himaya mbalimbali za Kiaramu, takriban 900–700 KK) ISO 639-3oar Glottocodeolda1245

Kiaramu cha Kale ni hatua ya kwanza kabisa iliyothibitishwa ya lugha ya Kiaramu (takriban 900–700 KK), inayojulikana kutokana na maandishi makubwa ya kumbukumbu ya falme za Kiaramu nchini Syria na Mesopotamia ya Juu — yaliyo maarufu zaidi ni mnara wa Tel Dan (unaotaja "Nyumba ya Daudi"), mikataba ya Sefire, na maandishi ya Hadad na Panamuwa ya Sam'al. Kinahifadhi sifa za kale za Kisemiti cha Kaskazini-Magharibi zilizopotea baadaye katika Kiaramu cha Kifalme, ikiwa ni pamoja na mabaki ya utamkaji wa irabu wa kauli ya kutendwa wa ndani na orodha ya konsonanti ambayo bado haijapunguzwa. Kikiandikwa kwa alfabeti iliyotokana na Kifoinike, Kiaramu cha Kale kilikuwa babu wa kila aina ya Kiaramu iliyofuata na, kupitia hati ya ofisi ya Kiaramu cha Kifalme, babu wa mifumo ya uandishi ya Kiebrania, Kisiria, Kiarabu, Kimongolia na Kimanchu.

Inakozungumzwa

Maneno 31 ya msingi katika Kiaramu cha Kale

Maji

מין

/majin/

Moto

נור

/nuːr/

Jua

שמש

/ʃamʃ/

Mwezi

שהר

/sahr/

Nyota

כוכב

/kawkab/

Mama

אמ

/ʔem/

Baba

אב

/ʔab/

Mimi

אנה

/ʔanaː/

Wewe

אנת

/ʔantaː/

Jina

שם

/ʃum/

Jicho

עין

/ʕajn/

Mkono

יד

/jad/

Moyo

לב

/leb/

Upendo

רחם

/raħem/

Mti

עץ

/ʕeːsˤ/

Nyumba

בית

/beːt/

Mbwa

כלב

/kalb/

Paka

/—/

Kula

אכל

/ʔakal/

Kunywa

שתה

/ʃataː/

Moja

חד

/ħad/

Mbili

תרין

/treːn/

Habari

שלם

/ʃəlaːm/

Asante

/—/

Nzuri

טב

/tˤab/

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha za Afro-Asiatic (Northwest Semitic, Aramaic) zinazohusiana

Maana Kiaramu cha KaleKipunikiKifoinikeKisabaKiugaritKiarabu cha Qur'aniKiarabu cha Urduni
Maji מין /majin/ 𐤌𐤉𐤌 /majim/ 𐤌𐤌 /meːm/ 𐩣𐩥 /maw/ 𐎎𐎊 /maju/ ماء /maːʔ/ ماي /maːj/
Moto נור /nuːr/ 𐤀𐤔 /ʔeʃ/ 𐤀𐤔 /ʔeʃ/ 𐩱𐩪 /ʔas/ 𐎛𐎌𐎚 /ʔiʃt/ نار /naːr/ نار /naːɾ/
Jua שמש /ʃamʃ/ 𐤔𐤌𐤔 /ʃameʃ/ 𐤔𐤌𐤔 /ʃameʃ/ 𐩦𐩣𐩪 /ʃams/ 𐎌𐎔𐎌 /ʃapʃ/ شمس /ʃams/ شمس /ʃams/
Mwezi שהר /sahr/ 𐤉𐤓𐤇 /jeraħ/ 𐤉𐤓𐤇 /jaræħ/ 𐩥𐩧𐩭 /warχ/ 𐎊𐎗𐎈 /jaːriχ/ قمر /qamar/ قمر /ɡamar/
Nyota כוכב /kawkab/ 𐤊𐤊𐤁 /koːkab/ 𐤊𐤊𐤁 /koːkab/ 𐩫𐩨𐩫𐩨 /kabkab/ 𐎋𐎁𐎋𐎁 /kabkabu/ نجم /nadʒm/ نجمة /nadʒme/
Mama אמ /ʔem/ 𐤀𐤌 /ʔem/ 𐤀𐤌 /ʔem/ 𐩱𐩣 /ʔumm/ 𐎜𐎎 /ʔumm/ أم /ʔumm/ أم /ʔumː/
Baba אב /ʔab/ 𐤀𐤁 /ʔav/ 𐤀𐤁 /ʔab/ 𐩱𐩨 /ʔab/ 𐎜𐎁 /ʔabu/ أب /ʔab/ أب /ʔabː/
Mimi אנה /ʔanaː/ 𐤀𐤍𐤊 /ʔanoːk/ 𐤀𐤍𐤊 /ʔanoːkiː/ 𐩱𐩬 /ʔana/ 𐎀𐎐𐎋 /ʔanaːku/ أنا /ʔanaː/ أنا /ʔana/
Ukurasa 1/4

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.