Cilubà
Luba-kasaï
atlantique-congo (Bantou)
Le luba-kasaï (tshiluba) est l'une des quatre langues nationales de la République démocratique du Congo, parlée dans la région du Kasaï. Il possède un système tonal, une opposition de longueur vocalique et un large système de classes nominales ; étroitement apparenté au luba-katanga voisin.
Où elle est parlée
31 mots essentiels en Luba-kasaï
Eau
mâyi
/maːji/
Feu
kapia
/kapia/
Soleil
dîba
/diːba/
Lune
ngondo
/ŋɡondo/
Étoile
mutoto
/mutoto/
Mère
mâmu
/maːmu/
Père
tâtu
/taːtu/
Je
meme
/meme/
Tu
wewe
/wewe/
Nom
dîna
/diːna/
Œil
dîsu
/diːsu/
Main
tshianza
/tʃianza/
Cœur
mucima
/mutʃima/
Amour
dinanga
/dinaŋɡa/
Arbre
mutshi
/mutʃi/
Maison
nzubu
/nzubu/
Chien
mbwa
/mbwa/
Chat
nyao
/ɲao/
Manger
kudia
/kudia/
Boire
kunua
/kunua/
Un
umue
/umue/
Deux
bibidi
/bibidi/
Bonjour
moyo
/mojo/
Merci
tuasakidila
/tuasakidila/
Bon
bimpe
/bimpe/
Mots comparés
Comparé aux langues Atlantic-Congo (Bantu) apparentées
| Sens | Luba-kasaï | Kaonde | Lunda | Kirundi | Luganda | Kimbundu | Luvale |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Eau | mâyi /maːji/ | mema /mema/ | meji /medʒi/ | amazi /amaːzi/ | amazzi /amaːzːi/ | menha /meɲa/ | meya /meja/ |
| Feu | kapia /kapia/ | mujilo /mudʒilo/ | kesi /kesi/ | umuriro /umuɾiɾo/ | omuliro /omuliɾo/ | tubia /tubja/ | kakahya /kakahja/ |
| Soleil | dîba /diːba/ | juba /dʒuba/ | itaŋwa /itaŋwa/ | izuba /izuba/ | enjuba /eɲɟuba/ | muanya /mwaɲa/ | likumbi /likumbi/ |
| Lune | ngondo /ŋɡondo/ | ñondo /ɲondo/ | kakweji /kakwedʒi/ | ukwezi /ukwezi/ | omwezi /omwezi/ | ngonde /ŋɡonde/ | kakweji /kakwedʒi/ |
| Étoile | mutoto /mutoto/ | lutanda /lutanda/ | katumbwa /katumbwa/ | inyenyeri /iɲeɲeri/ | emmunyeenye /emːuɲeːɲe/ | tetembwa /teˈtembwa/ | tanganyeka /taŋɡaˈɲeka/ |
| Mère | mâmu /maːmu/ | bama /bama/ | mama /mama/ | mama /maːma/ | maama /maːma/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| Père | tâtu /taːtu/ | batata /batata/ | tata /tata/ | data /data/ | taata /taːta/ | tata /tata/ | tata /tata/ |
| Je | meme /meme/ | amiwa /amiwa/ | ami /ami/ | jewe /dʒewe/ | nze /nze/ | eme /eme/ | ami /ami/ |
| Tu | wewe /wewe/ | obewa /obewa/ | eyi /eji/ | wewe /wewe/ | ggwe /ɡːwe/ | eie /eje/ | ove /ove/ |
| Nom | dîna /diːna/ | jizhina /dʒiʒina/ | ijina /idʒina/ | izina /izina/ | erinnya /eriɲːa/ | dijina /diˈʒina/ | lijina /liˈʒina/ |
| Œil | dîsu /diːsu/ | jiso /dʒiso/ | disu /disu/ | ijisho /idʒiʃo/ | eriiso /eɾiːso/ | dixi /diʃi/ | liso /liso/ |
| Main | tshianza /tʃianza/ | kuboko /kuboko/ | chikasa /tʃikasa/ | ikiganza /ikiganza/ | omukono /omukono/ | lukwaku /lukwaku/ | livoko /livoko/ |
| Cœur | mucima /mutʃima/ | muchima /mutʃima/ | muchima /mutʃima/ | umutima /umutima/ | omutima /omutima/ | muxima /muʃima/ | mutima /mutima/ |
| Amour | dinanga /dinaŋɡa/ | butemwe /butemwe/ | kukeŋa /kukeŋa/ | urukundo /uɾukundo/ | okwagala /okwaːɡala/ | henda /henda/ | zangi /zaŋɡi/ |
| Arbre | mutshi /mutʃi/ | kichi /kitʃi/ | mutondu /mutondu/ | igiti /iɡiti/ | omuti /omuti/ | mukune /mukune/ | mutondo /mutondo/ |
| Maison | nzubu /nzubu/ | nzubo /nzubo/ | itala /itala/ | inzu /inzu/ | ennyumba /eɲɲumba/ | inzo /inzo/ | zuvo /zuvo/ |
| Chien | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | kawa /kawa/ | imbwa /imbwa/ | embwa /embwa/ | imbwa /imbwa/ | kawa /kawa/ |
| Chat | nyao /ɲao/ | kapuso /kapuso/ | — /—/ | akayabu /akajabu/ | kkapa /kːapa/ | kasalu /kasalu/ | katako /katako/ |
| Manger | kudia /kudia/ | kuja /kudʒa/ | kudya /kudja/ | kurya /kuɾja/ | kulya /kulja/ | kudya /kudja/ | kulya /kuʎa/ |
| Boire | kunua /kunua/ | kutoma /kutoma/ | kunwa /kunwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲʷa/ | kunwa /kunwa/ | kunwa /kunwa/ |
| Un | umue /umue/ | umo /umo/ | wumu /wumu/ | rimwe /ɾimwe/ | emu /emu/ | -moxi /moʃi/ | -mwe /mwe/ |
| Deux | bibidi /bibidi/ | bibili /bibili/ | ayedi /ajedi/ | kabiri /kabiri/ | bbiri /bːiri/ | -iadi /jaːdi/ | -vali /vali/ |
| Bonjour | moyo /mojo/ | mwapoñai /mwapoɲai/ | mwani /mwani/ | amahoro /amahoɾo/ | oli otya /oli otja/ | kiebi /kiebi/ | mwane /mwane/ |
| Merci | tuasakidila /tuasakidila/ | nasakwilila /nasakwilila/ | nasakalili /nasakalili/ | murakoze /muɾakoze/ | webale /weːbale/ | kishukutu /kiʃukutu/ | nasakwilila /nasakwilila/ |
| Bon | bimpe /bimpe/ | kyawama /kjawama/ | chachiwahi /tʃatʃiwahi/ | nziza /nziza/ | kirungi /kiɾuŋɡi/ | kiá /kja/ | -mwaza /mwaza/ |
Fait partie de LangMap — un projet de visualisation linguistique. Ceci est un résumé statique et explorable ; les cartes interactives offrent l’audio de prononciation, des filtres et une vue globe.