Tojol-ab'al
Tiếng Tojol-ab'al
Mayan
Tojolabal (autonymously Tojol-abʼal, "the true language") is a Mayan language of the Chujean sub-branch within the Q'anjob'alan-Chujean branch, spoken by around 70,000 people in the Las Margaritas and Comitán municipalities of Chiapas, Mexico, near the Guatemalan border. Linguistically, Tojolabal is most closely related to Chuj (cac) of Guatemala — the two are sometimes treated as a Chujean dialect cluster — and more distantly to the Q'anjob'alan languages (Q'anjob'al kjb, Akateko, Jakalteko). The Tojolabal community is known for its strong communal land-tenure tradition (the ejido system) and the political philosophy of the "nosotros" (we — Tojolabal lekilukʼ) which emphasizes collective subjectivity over individual identity. The 1994 Zapatista uprising in Chiapas brought significant attention to Tojolabal as one of the major Mayan languages of the autonomous-municipality region.
Nơi được sử dụng
20 từ cốt lõi trong Tiếng Tojol-ab'al
Nước
jaʼ
/haʔ/
Lửa
kʼakʼ
/kʼakʼ/
Mặt trời
kʼakʼu
/kʼakʼu/
Mặt trăng
ixaw
/iʃaw/
Mẹ
nan
/nan/
Cha
tat
/tat/
Ăn
waʼel
/waʔel/
Uống
ukʼ
/ukʼ/
Yêu
skʼana
/skʼana/
Tim
alma
/alma/
Cây
teʼ
/teʔ/
Nhà
naj
/nah/
Chó
tsʼiʼ
/tsʼiʔ/
Mèo
mis
/mis/
Tay
kʼabʼ
/kʼaɓ/
Mắt
satej
/sateh/
Xin chào
lekilukʼ
/lekilukʼ/
Cảm ơn
yuj
/juh/
Một
jun
/hun/
Tốt
lek
/lek/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Mayan liên quan
| Nghĩa | Tiếng Tojol-ab'al | tiếng Tzotzil | Tiếng Tzeltal | Tiếng Uspanteko | Tiếng Q'anjob'al | Tiếng Itzá Maya | Tiếng Chontal Tabasco |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | jaʼ /haʔ/ | voʼ /voʔ/ | jaʼ /xaʔ/ | jaʼ /haʔ/ | haʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ |
| Lửa | kʼakʼ /kʼakʼ/ | kʼokʼ /kʼokʼ/ | kʼaal /kʼaːl/ | qʼaqʼ /qʼaqʼ/ | qʼaʼ /qʼaʔ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ |
| Mặt trời | kʼakʼu /kʼakʼu/ | kʼakʼal /kʼakʼal/ | kʼajkʼal /kʼaxkʼal/ | qʼiij /qʼiːh/ | kʼuʼ /kʼuʔ/ | kʼin /kʼin/ | kʼin /kʼin/ |
| Mặt trăng | ixaw /iʃaw/ | u /u/ | u /u/ | ikʼ /ikʼ/ | ixaw /iʃaw/ | uj /uh/ | ä /æ/ |
| Mẹ | nan /nan/ | meʼ /meʔ/ | meʼ /meʔ/ | nan /nan/ | mim /mim/ | naʼ /naʔ/ | naʼ /naʔ/ |
| Cha | tat /tat/ | tot /tot/ | tat /tat/ | tat /tat/ | mam /mam/ | tat /tat/ | tat /tat/ |
| Ăn | waʼel /waʔel/ | veʼel /veʔel/ | weʼel /weʔel/ | waʼ /waʔ/ | lo /lo/ | jant /hant/ | weʼ /weʔ/ |
| Uống | ukʼ /ukʼ/ | uchʼ /utʃʼ/ | uchʼel /utʃʼel/ | ukʼ /ukʼ/ | uku /uku/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼe /ukʼe/ |
| Yêu | skʼana /skʼana/ | kʼanel /kʼanel/ | kʼanbey /kʼanbej/ | lóqʼ /lóqʼ/ | kʼamʼ /kʼamʔ/ | yakunti /jakunti/ | kʼuxbe /kʼuʃbe/ |
| Tim | alma /alma/ | oʼon /oʔon/ | oʼtan /oʔtan/ | kʼuʼx /kʼuʔʃ/ | kʼulul /kʼulul/ | pukʼsikʼal /pukʼsikʼal/ | pixan /piʃan/ |
| Cây | teʼ /teʔ/ | teʼ /teʔ/ | teʼ /teʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | teʼ /teʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | teʼ /teʔ/ |
| Nhà | naj /nah/ | na /na/ | na /na/ | jaa /haː/ | na /na/ | nah /nah/ | otot /otot/ |
| Chó | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | pekʼ /pekʼ/ | pekʼ /pekʼ/ |
| Mèo | mis /mis/ | mis /mis/ | mis /mis/ | mis /mis/ | mes /mes/ | mis /mis/ | mis /mis/ |
| Tay | kʼabʼ /kʼaɓ/ | kʼob /kʼob/ | kʼab /kʼab/ | qʼab /qʼab/ | qʼab /qʼab/ | kʼab /kʼab/ | kʼä /kʼæ/ |
| Mắt | satej /sateh/ | sat /sat/ | sit /sit/ | wach /watʃ/ | sat /sat/ | ich /itʃ/ | wich /witʃ/ |
| Xin chào | lekilukʼ /lekilukʼ/ | kʼusi avokoluk /kʼusi avokoluk/ | banti winik /banti winik/ | saʼbʼal /saʔbal/ | kawal /kawal/ | bʼix a tʼan /biʃ a tʼan/ | bin a bel /bin a bel/ |
| Cảm ơn | yuj /juh/ | kolaval /kolaval/ | wokol awal /wokol awal/ | maltyox /maltjoʃ/ | yuhwal /juhwal/ | dios bʼotik /dios botik/ | dios boʼtik /dios boʔtik/ |
| Một | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /xun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | un /un/ |
| Tốt | lek /lek/ | lek /lek/ | lek /lek/ | utz /uts/ | watxʼ /watʃʼ/ | malobʼ /malob/ | tsʼak /tsʼak/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.