Batsʼil kʼop
Tiếng Tzeltal
Maya (Cholan-Tseltalan)
Tiếng Tzeltal (Bats'il kʼop, "ngôn ngữ chân chính") là một ngôn ngữ Maya thuộc nhánh Tseltalan, được nói ở vùng cao nguyên Chiapas, Mexico, với ~600 nghìn người nói — là ngôn ngữ chị em với tiếng Tzotzil trong nhánh Tseltalan. Đây là ngôn ngữ Maya lớn nhất theo số người nói L1 ở Mexico sau tiếng Maya Yucatec. Người Maya Tzeltal tập trung ở vùng Los Altos (khu vực San Cristóbal de las Casas), với các cộng đồng đáng kể ở Oxchuc, Tenejapa, Bachajón và các thị trấn khác. Mỗi thị trấn có biến thể riêng. Được công nhận là một ngôn ngữ quốc gia của Mexico (luật năm 2003). Có hệ thống cách ergative-absolutive điển hình của tiếng Maya, các dấu hiệu chỉ ngôi, và hình thái thể động từ phong phú. Chính tả Latinh dùng dấu nháy đơn cho các âm bật hơi thanh hầu (ejective).
Nơi được sử dụng
31 từ cốt lõi trong Tiếng Tzeltal
Nước
jaʼ
/haʔ/
Lửa
kʼajkʼ
/kʼahkʼ/
Mặt trời
kʼajkʼal
/kʼahkʼal/
Mặt trăng
u
/u/
Sao
ekʼ
/ekʼ/
Mẹ
meʼ
/meʔ/
Cha
tat
/tat/
Tôi
joʼon
/hoʔon/
Bạn
jaʼat
/haʔat/
Tên
biil
/ɓiːl/
Mắt
sit
/sit/
Tay
kʼab
/kʼab/
Tim
oʼtan
/oʔtan/
Yêu
kʼanbey
/kʼanbej/
Cây
teʼ
/teʔ/
Nhà
na
/na/
Chó
tsʼiʼ
/tsʼiʔ/
Mèo
mis
/mis/
Ăn
weʼel
/weʔel/
Uống
uchʼel
/utʃʼel/
Một
jun
/xun/
Hai
cheb
/tʃeb/
Xin chào
banti winik
/banti winik/
Cảm ơn
wokol awal
/wokol awal/
Tốt
lek
/lek/
Nguồn
So sánh từ vựng
So sánh với các ngôn ngữ Mayan (Cholan-Tseltalan) liên quan
| Nghĩa | Tiếng Tzeltal | Tiếng Tzotzil | Tiếng Tojol-ab'al | Tiếng Chontal Tabasco | Tiếng Chol | Tiếng Itzá Maya | Tiếng Maya cổ điển |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | jaʼ /haʔ/ | voʼ /voʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | jaʼ /haʔ/ | haʼ /haʔ/ |
| Lửa | kʼajkʼ /kʼahkʼ/ | kʼokʼ /kʼokʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | kʼajk /kʼahk/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ | kʼahkʼ /kʼahkʼ/ |
| Mặt trời | kʼajkʼal /kʼahkʼal/ | kʼakʼal /kʼakʼal/ | kʼakʼu /kʼakʼu/ | kʼin /kʼin/ | kʼiñ /kʼiɲ/ | kʼin /kʼin/ | kʼin /kʼin/ |
| Mặt trăng | u /u/ | u /u/ | ixaw /iʃaw/ | ä /æ/ | uw /uw/ | uj /uh/ | uh /uh/ |
| Sao | ekʼ /ekʼ/ | kʼanal /kʼanal/ | kʼanal /kʼanal/ | ekʼ /ʔekʼ/ | ekʼ /ʔekʼ/ | ekʼ /ekʼ/ | ek' /eːkʼ/ |
| Mẹ | meʼ /meʔ/ | meʼ /meʔ/ | nan /nan/ | naʼ /naʔ/ | ñaʼ /ɲaʔ/ | naʼ /naʔ/ | naʼ /naʔ/ |
| Cha | tat /tat/ | tot /tot/ | tat /tat/ | tat /tat/ | tat /tat/ | tat /tat/ | yuum /juːm/ |
| Tôi | joʼon /hoʔon/ | voʼon /voʔon/ | keʼn /keʔn/ | noʼon /noʔon/ | joñoñ /hoɲoɲ/ | ten /ten/ | hiin /hiːn/ |
| Bạn | jaʼat /haʔat/ | voʼot /voʔot/ | weʼn /weʔn/ | neʼet /neʔet/ | jatyet /hatʲet/ | tech /tetʃ/ | hat /hat/ |
| Tên | biil /ɓiːl/ | biil /ɓiːl/ | bʼiʼil /ɓiʔil/ | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | kʼabaʼ /kʼaɓaʔ/ | k'aba' /kʼaˈɓaʔ/ |
| Mắt | sit /sit/ | sat /sat/ | satej /sateh/ | wich /witʃ/ | wut /wut/ | ich /itʃ/ | ich /itʃ/ |
| Tay | kʼab /kʼab/ | kʼob /kʼob/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | kʼä /kʼæ/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ | kʼab /kʼab/ | kʼab /kʼab/ |
| Tim | oʼtan /oʔtan/ | oʼon /oʔon/ | altzil /altsil/ | pixan /piʃan/ | pusʼikʼal /pusʼikʼal/ | pukʼsikʼal /pukʼsikʼal/ | pixan /piʃan/ |
| Yêu | kʼanbey /kʼanbej/ | kʼanel /kʼanel/ | skʼana /skʼana/ | kʼuxbe /kʼuʃbe/ | kʼuxbiñ /kʼuʃbiɲ/ | yakunti /jakunti/ | yaah /jaːh/ |
| Cây | teʼ /teʔ/ | teʼ /teʔ/ | teʼ /teʔ/ | teʼ /teʔ/ | teʼ /teʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ | cheʼ /tʃeʔ/ |
| Nhà | na /na/ | na /na/ | naj /nah/ | otot /otot/ | otyot /otjot/ | nah /nah/ | otoch /otoːtʃ/ |
| Chó | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | tzʼiʼ /tsʼiʔ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | pekʼ /pekʼ/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ | pekʼ /pekʼ/ | peekʼ /peːkʼ/ |
| Mèo | mis /mis/ | mis /mis/ | mis /mis/ | mis /mis/ | mis /mis/ | mis /mis/ | miis /miːs/ |
| Ăn | weʼel /weʔel/ | veʼel /veʔel/ | waʼel /waʔel/ | weʼ /weʔ/ | kʼux /kʼuʃ/ | jant /hant/ | weʼ /weʔ/ |
| Uống | uchʼel /utʃʼel/ | uchʼ /utʃʼ/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼe /ukʼe/ | ucʼ /utsʼ/ | ukʼ /ukʼ/ | ukʼ /ukʼ/ |
| Một | jun /xun/ | jun /hun/ | jun /hun/ | un /un/ | juñ /huɲ/ | jun /hun/ | jun /hun/ |
| Hai | cheb /tʃeb/ | chib /tʃiɓ/ | chabʼ /tʃaɓ/ | chaʼ /tʃaʔ/ | chaʼ /tʃaʔ/ | kaʼ /kaʔ/ | cha' /tʃaʔ/ |
| Xin chào | banti winik /banti winik/ | kʼusi avokoluk /kʼusi avokoluk/ | lekilukʼ /lekilukʼ/ | bin a bel /bin a bel/ | kabʼ /kaɓ/ | bʼix a tʼan /biʃ a tʼan/ | bix a beel /biʃ a beːl/ |
| Cảm ơn | wokol awal /wokol awal/ | kolaval /kolaval/ | yuj /juh/ | dios boʼtik /dios boʔtik/ | wokox /wokoʃ/ | dios bʼotik /dios botik/ | nibʼoolal /nibʼoːlal/ |
| Tốt | lek /lek/ | lek /lek/ | lek /lek/ | tsʼak /tsʼak/ | utsat /utsat/ | malobʼ /malob/ | utz /uts/ |
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.